Finse professor op tweede dag Onderwijscongres: ‘Het is belangrijk dat jongeren tijd krijgen om na te denken’

door

Tekst en beeld Edwien Bodjie

PARAMARIBO — De Finse onderwijsexpert Maaret Viskari heeft dinsdag, de tweede dag van het nationaal onderwijscongres 2026 de deelnemers een inkijk gegeven in het technische en beroepsgerichte onderwijs in haar land. Haar centrale vraag aan het publiek was eenvoudig maar prikkelend: ‘welk element uit het eigen onderwijssysteem draagt het meeste bij aan kwaliteit en is dat ook terug te vinden in Finland? De tweede congresdag stond in het teken van internationale verdieping.

Viskari, verbonden aan de Häme University of Applied Sciences schetste hoe Finland na de Tweede Wereldoorlog nog tot de armste landen van Europa behoorde. Ze stelde dat de keus om zwaar te investeren in onderwijs de basis is geweest voor de ontwikkeling van het land. “We hadden mensen en die mensen hadden onderwijs nodig.” Die overtuiging leidde tot een systeem waarin toegankelijkheid, flexibiliteit en kwaliteit hand in hand gaan.

“We hadden mensen en die mensen hadden onderwijs nodig” Finse professor Maaret Viskari

Kwaliteit van docenten

Eén van de meest opvallende kenmerken van het Finse model is dat er geen ‘doodlopende wegen’ bestaan in het onderwijs. Jongeren van ongeveer zestien jaar krijgen na het voortgezet onderwijs eerst een voorbereidende fase, waarin ze worden begeleid bij hun studiekeuze. In deze periode kunnen zij onder meer hun resultaten verbeteren, voordat ze kiezen voor een beroepsgerichte of algemene vervolgopleiding. “Het is belangrijk dat jongeren tijd krijgen om na te denken”, aldus Viskari.

Het beroepsonderwijs kent verschillende niveaus: van initiële opleidingen voor jongeren tot vervolg- en specialistische trajecten voor volwassenen die zich willen bijscholen of verdiepen. Onderwijs blijft daarmee een doorlopend proces, ook voor mensen die al actief zijn op de arbeidsmarkt.

Een belangrijk fundament van het Finse systeem is de kwaliteit van docenten. Leraren in het beroepsonderwijs hebben eerst zelf een carrière opgebouwd in hun vakgebied en beschikken over een bachelor- of masterdiploma. Pas daarna volgen zij een pedagogische opleiding. “Docenten hebben gemiddeld drie tot vijf jaar werkervaring voordat ze voor de klas staan”, onthulde de professor. Hierdoor brengen zij actuele praktijkkennis mee in het onderwijs.

Persoonlijke benadering

Daarnaast is begeleiding stevig verankerd in het systeem. Elke onderwijsinstelling in Finland heeft studie- en loopbaanbegeleiders en specialisten voor studenten met extra ondersteuningsbehoeften. Deze professionals werken nauw samen met docenten om voor iedere student een persoonlijk leertraject op te stellen.

Die persoonlijke benadering vormt één van de sleutels tot succes. Studenten volgen geen standaardprogramma, maar leren wat zij daadwerkelijk nodig hebben. Eerder opgedane kennis en vaardigheden worden erkend, waardoor onnodige herhaling wordt voorkomen. Beoordeling vindt vaak plaats in de praktijk, bijvoorbeeld op de werkvloer, waar studenten hun vaardigheden aantonen in realistische situaties.

Uitdagingen

Het Finse beroepsonderwijs speelt bovendien in op actuele ontwikkelingen. Thema’s als duurzaamheid, ondernemerschap en digitalisering zijn geïntegreerd in alle opleidingen. Studenten leren niet alleen hun vak, maar ook hoe zij zich staande kunnen houden in een veranderende arbeidsmarkt, inclusief de impact van technologie en kunstmatige intelligentie.

Toch kent ook Finland uitdagingen. Zo vraagt de groeiende diversiteit in de samenleving om extra ondersteuning voor zowel studenten als docenten. Daarnaast is er behoefte aan sterker pedagogisch leiderschap binnen onderwijsinstellingen en meer aandacht voor de rol van opleiders van leraren.

Paneldiscussie

Na haar inleiding ging Viskari in een paneldiscussie in gesprek ging met onder anderen oud-Onderwijsminister Marie Levens, Hans Lim A Po, Sefanya Pierpont en Dorothy Hoever. Samen met het publiek werd verder ingegaan op de toepasbaarheid van het Finse model in andere contexten, waaronder Suriname.

De presentatie van Viskari bood niet alleen inzicht in een succesvol onderwijssysteem, maar vormde vooral een uitnodiging tot reflectie: welke elementen kunnen lokaal worden versterkt om de kwaliteit van onderwijs duurzaam te verbeteren?

Een andere spreker dinsdag was oud-Defensieminister Ivan Fernald. Hij sprak over lerarenbeleid en -kwaliteit met de centrale vraag hoe de ideale leraar eruitziet en hoe dat niveau bereikt kan worden. Daarnaast verzorgden Wu Xiaofei Candice (Huawei) en Barbara Dundas (Amazon Conservation Team Guianas) presentaties over technologie-integratie in het onderwijs. Daarbij kwamen onder meer kunstmatige intelligentie, professionalisering van docenten en e-learning-methodieken aan bod.