Fernandes Mendes: Suriname moet kiezen voor presidentieel of parlementair stelsel

door

Suriname moet duidelijk bepalen welk regeringsstelsel het land wil: een presidentieel of een parlementair systeem. Volgens Hugo Fernandes Mendes zorgt de huidige Grondwet voor onduidelijkheid over de bevoegdheden van de president, de regering en De Nationale Assemblee. Hij stelde in het programma ABC Actueel dat Suriname, met het oog op de grote economische en geopolitieke ontwikkelingen, niet alleen naar financiële en sociaaleconomische plannen moet kijken.
Ook de constitutionele fundamenten van de staat moeten volgens hem stevig worden gemaakt. Hij wees daarbij op de Grondwet, de democratische rechtsstaat, de integriteit van de overheid en de inrichting van het kiesstelsel. Suriname wordt internationaal belangrijker en moet daarom zijn bestuurlijke basis op orde brengen.
Onduidelijkheid over regeringsstelsel
Volgens Fernandes Mendes is de huidige Grondwet onvolledig, onduidelijk en ‘poreus’. Een belangrijk probleem is dat niet helder is afgebakend welke bevoegdheden bij de president, de regering en het parlement liggen.
“Je regeerstelsel is nog steeds onduidelijk”, zei hij. Sinds de invoering van de Grondwet van 1987 bestaat volgens hem discussie over de vraag of Suriname een presidentieel, parlementair of gemengd stelsel heeft.
Die onduidelijkheid wordt volgens Fernandes Mendes versterkt doordat er geen memorie van toelichting bij de Grondwet is. Hierdoor kunnen politici, juristen en andere betrokkenen verschillende interpretaties geven aan de verhouding tussen de belangrijkste staatsorganen.
Hoewel politieke partijen al jarenlang spreken over versterking van de rechtsstaat en de instituties, vindt hij dat er te weinig concrete vooruitgang wordt geboekt.
Keuze voor presidentieel of parlementair systeem
Fernandes Mendes pleit voor een brede maatschappelijke discussie over de inrichting van het Surinaamse bestuur. Daarbij moet volgens hem eerst worden vastgesteld welk politiek systeem het land werkelijk wil. “Begin met die samenleving een discussie: welke grondwet wil je? Welk politiek stelsel wil je?”, stelde hij.
Suriname moet volgens hem onder meer bepalen of het een sterke president wil, vergelijkbaar met het presidentiële systeem van de Verenigde Staten, of juist een parlementair stelsel. Ook moet worden besproken of de president een uitgesproken politieke figuur mag zijn of boven de politieke partijen moet staan.
Die fundamentele keuze moet vervolgens helder in de Grondwet worden vastgelegd, zodat voor burgers, bestuurders en rechters duidelijk is hoe de staat functioneert.
Macht van politieke partijen
Fernandes Mendes plaatste ook kanttekeningen bij de grote invloed van politieke partijen. Zij spelen volgens hem een belangrijke rol bij de keuze van de president, de benoeming van ministers en de invulling van functies bij de overheid en staatsbedrijven.
Tegelijkertijd geldt De Nationale Assemblee formeel als het hoogste staatsorgaan. “Dus De Nationale Assemblee is de baas van de regering, is de baas van de president, als ik het eenvoudig uitdruk”, zei hij.
In de praktijk kan de invloed van politieke partijen volgens hem echter gevolgen hebben voor de controlerende taak van parlementariërs. Assembleeleden die opnieuw verkiesbaar willen zijn, kunnen afhankelijk blijven van hun partij en daardoor minder streng optreden tegenover de regering of president.
Fernandes Mendes vindt daarnaast dat er meer transparantie moet komen over de financiering van politieke partijen. Jaarverslagen, inkomsten, uitgaven en giften worden volgens hem niet altijd inzichtelijk gepubliceerd. Een afzonderlijke wet voor partijfinanciering moet hierin verandering brengen.
Niet wachten tot 2029
Ook de kiesregeling en de rechtsbescherming van kiezers moeten volgens Fernandes Mendes tijdig worden verbeterd. Met de verkiezingen van 2030 in het vooruitzicht kan Suriname niet tot 2029 wachten om noodzakelijke veranderingen door te voeren.
Hij pleit daarom voor een commissie die samen met burgers, deskundigen, maatschappelijke organisaties en politieke partijen onderzoekt welke constitutionele inrichting het beste bij Suriname past.
Wanneer de fundamentele structuur eenmaal duidelijk is vastgelegd, hoeft volgens hem niet voortdurend aan de basis van de Grondwet te worden gesleuteld. Aanpassingen vanwege nieuwe ontwikkelingen blijven mogelijk, maar het regeringsstelsel en de onderlinge verhoudingen tussen de staatsorganen moeten voor iedereen helder zijn.
“Maak een prachtige grondwet en dan hebben we onze basishuishouding ook constitutioneel op orde”, aldus Fernandes Mendes.
The post Fernandes Mendes: Suriname moet kiezen voor presidentieel of parlementair stelsel appeared first on Suriname suriname.