Expositie ‘Road to Liberty’ brengt gedeelde geschiedenis VS en Suriname tot leven

Wie een beeld wil krijgen van het verhaal van de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd en de totstandkoming van de Verenigde Staten (VS), kan dit bij het Nationaal Archief Suriname (NAS). Daar is maandag namelijk de expositie ‘Road to Liberty – The Founders Museum’ bestaande uit 83 posters met portretten, verhalen en historische momenten.

Tekst Sharon Singh

Beeld Amerikaanse ambassade

De expositie richt zich voornamelijk op de Founding Fathers, de grondleggers van de VS, onder wie Thomas Jefferson, de belangrijkste schrijver van de Onafhankelijkheidsverklaring, George Washington, de eerste president van de VS, en Benjamin Franklin, staatsman, diplomaat en wetenschapper.

“Als het gaat om 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid en vijftig jaar onafhankelijkheid van Suriname, dan moet er toch een zekere connectie zijn. Daarom zijn er ook ’s toegevoegd die de band met Suriname benadrukken”NAS-directeur Rita Tjien Fooh

NAS-directeur directeur Rita Tjien Fooh noemt het belangrijk om niet alleen het Amerikaanse verhaal te tonen, maar ook een Surinaamse verbinding te leggen. “Natuurlijk gaat het om de Founding Fathers, maar als het gaat om 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid en vijftig jaar onafhankelijkheid van Suriname, dan moet er toch een zekere connectie zijn. Daarom zijn er ook ’s toegevoegd die de band met Suriname benadrukken”, merkt Tjien Fooh op.

De Amerikaanse zaakgelastigde Paul Watzlavick benadrukte tijdens de opening van de expo dat de relatie tussen Suriname en de VS veel ouder is dan de officiële diplomatieke banden van vijftig jaar. Volgens hem gaat de verbondenheid bijna 350 jaar terug, naar de periode waarin Suriname onderdeel was van de Nederlandse kolonie en de geschiedenis van de Amerikaanse kolonisten zich begon te ontwikkelen. “Op 4 juli vierden de Verenigde Staten dat zij 250 jaar bestaan. Ik denk dat ze in Suriname zeggen: een ‘bigi yari‘. Persoonlijk herinner ik mij dat vijftig jaar geleden de VS tweehonderd jaar bestond. Dat was het jaar waarin Suriname zijn onafhankelijkheid vierde.”

(lees verder onder de )

NAS-directeur Rita Tjien Fooh (l) en de Amerikaanse zaakgelastigde Paul Watzlavick (r) bij de opening van de expositie ‘Road to Liberty – The Founding Museum’.

Historische verbindingen

Deze tentoonstelling is volgens Watzlavick niet alleen van de VS, “maar van ons allemaal”. “Van Amerikanen en Surinamers!” Beide landen delen waarden, zoals democratisch bestuur, de rechtstaat, de waardigheid van ieder mens en de kracht van samenlevingen die zijn gevormd door verschillende culturen, talen en tradities.

Hij benadrukte dat Suriname als multiculturele samenleving goed begrijpt wat het betekent om een mozaïek te zijn. “Een plek waar mensen hebben geleerd samen te leven met verschillende geloofsovertuigingen en etniciteiten, soms imperfect, maar volhardend, om samen iets op te bouwen. Dat lijkt niet zo veel te verschillen van ons eigen experiment.”

De tentoonstelling biedt ook mogelijkheden om andere historische verbindingen tussen Suriname en de VS te belichten. Een voorbeeld is de Vrede van Breda (1667), waarbij Nederland Suriname behield en Engeland Nieuw-Nederland, waaronder het latere New York.

Volgens Tjien Fooh biedt het NAS mogelijkheden om dergelijke verhalen verder uit te werken, bijvoorbeeld voor scholieren. Het document van de Vrede van Breda bevindt zich in het archief en zou in een aparte educatieve presentatie kunnen worden getoond.

Ook figuren als Jan Ernst Matzeliger, een in Suriname geboren uitvinder die in de VS de automatische schoenleestmachine ontwikkelde, vormen een voorbeeld van de historische band tussen beide landen. Zijn uitvinding zorgde ervoor dat schoenen sneller en goedkoper konden worden geproduceerd.

Daarnaast is er de geschiedenis van Alcoa/Suralco. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Nederland door Duitsland was bezet, vreesden de geallieerden dat de strategisch belangrijke Surinaamse bauxietvoorraden in gevaar zouden komen. De VS stuurden daarom troepen naar Suriname om de bauxietmijnen en andere strategische locaties te beschermen.

Breed gedragen

Behalve voor de grondleggers van de VS is er in de expo aandacht voor de rol van vrouwen die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Amerikaanse Revolutie en de periode rond de onafhankelijkheid. Belicht worden onder anderen Betsy Ross, de Amerikaanse naaister die volgens de overlevering de eerste Amerikaanse vlag ontwierp, Phillis Wheatley, een tot slaaf gemaakte dichteres en één van de eerste gepubliceerde Afro-Amerikaanse schrijfsters, Mercy Otis Warren, schrijfster en politiek denker die de onafhankelijkheidsstrijd steunde, en Martha Washington, de eerste First Lady van de VS.

Watzlavick verwees naar de mannen en vrouwen die 250 jaar geleden hun naam, leven en eer verbonden aan de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring. In het document werden fundamentele rechten vastgelegd: het recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk. “Die woorden spreken we gemakkelijk uit, maar wanneer je erbij stilstaat, hebben ze een diepe betekenis. Leven, vrijheid en geluk, hoeveel mensen in deze wereld beschikken daar niet over?” vroeg hij retorisch.

Volgens de diplomaat was de weg naar vrijheid nooit eenvoudig. Juist daarom kreeg de tentoonstelling de naam ‘Road to Liberty’. Het gaat over een reis die offers, debat, moed en geloof in een betere toekomst vereiste.

De ondertekening van de Onafhankelijkheidsverklaring verliep volgens Watzlavick niet in één moment. Nadat de inhoud was vastgesteld, duurde het nog zes maanden voordat alle handtekeningen waren verzameld. “Het waren advocaten, boeren, handelaren en staatslieden die niet alleen hun eer en hun persoonlijke verbondenheid aan dit idee verbonden, maar in veel gevallen ook hun persoonlijk vermogen inzetten voor een idee dat op deze schaal nog nooit eerder was uitgeprobeerd.”

(lees verder onder de )

De vaste groep die op de woensdag in de American Corner, gevestigd in het Cultureel Centrum Suriname, de reeks ’50 States, 50 Weeks’ bijwoont. Elke week staat één van de vijftig Amerikaanse staten centraal.

’50 States, 50 Weeks’

In het kader van 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid organiseert de American Corner, gevestigd in het Cultureel Centrum Suriname (CCS), sinds januari dit jaar de reeks ’50 States, 50 Weeks’. Elke woensdag staat één van de Amerikaanse staten centraal, waarbij bezoekers kennismaken met de geschiedenis, cultuur en bijzonderheden van de betreffende staat.

De vaste bezoekers van deze serie werden ook uitgenodigd om de tentoonstelling te bezoeken. Al vóór de viering van 4 juli, onafhankelijkheidsdag, brachten zij een bezoek aan de Amerikaanse ambassade, waar de woensdagpresentatie over de staat Virginia plaatsvond.

De expositie ‘Road to Liberty’ is tot en met vrijdag toegankelijk voor het publiek in het Nationaal Archief van Suriname. Op woensdag, donderdag en vrijdag worden scholen ontvangen, zodat leerlingen op een educatieve manier kennis kunnen maken met de geschiedenis van de Amerikaanse onafhankelijkheid en de historische banden tussen Suriname en de Verenigde Staten.

De samenwerking tussen het Nationaal Archief Suriname en buitenlandse ambassades is volgens Tjien Fooh niet nieuw. Ook met onder meer Frankrijk en India zijn eerder gezamenlijke tentoonstellingen georganiseerd in het kader van diplomatieke relaties. “Normaliter worden exposities binnen de ambassade gehouden en zijn ze niet toegankelijk voor het brede publiek of scholieren. Daarom worden wij benaderd om dit toegankelijk te maken. Dit past binnen de rol van het nationaal archief: niet alleen de geschiedenis van Suriname bewaren, maar ook verhalen over de landen waarmee Suriname verbonden is toegankelijk maken.