Examenrooster

door

GANGA / Sharda Ganga

Een week of drie geleden schreef ik op social media dat ik het volledig eens ben met de oproep van de Jeugdraad en anderen om het examenrooster van het Havo te herzien. Het rooster plaatste Economie 1, Wiskunde en Natuurkunde op opeenvolgende dagen zonder een adempauze. De week ervoor stonden Engels en Nederlands direct achter elkaar gepland.

De reacties op mijn bericht, zowel online als persoonlijk, hebben me getroffen. Het gros van de reacties kwam neer op één argument: ‘In mijn tijd…’ Sommigen hadden het zelfs over ‘onze tijd’. Maar de examenervaringen van mijn leeftijdsgenoten blijken heel anders te zijn dan de mijne. Mensen gaan er vaak vanuit dat we, omdat we van dezelfde generatie zijn, ook dezelfde ervaringen en herinneringen delen. Daarmee gaan ze echter voorbij aan verschillen in omstandigheden, capaciteiten, talenten en kansen.

“Natuurlijk deugen jongeren niet allemaal, maar ehm, kijk even naar onze generatie- de generatie die al enkele decennia het land ‘draait’”

Wij hadden toch ook geen makkelijke roosters, kreeg ik te horen, we hadden wel twee vakken op een dag soms, en kijk hoe sterk we zijn geworden daarvan!. Waarom zou je dat veranderen? Omdat we nu dingen weten die we veertig of vijftig jaar geleden niet wisten, wil ik dan roepen. Waarom heb jij dan een smartphone? Vroeger ging het toch ook prima met openbare telefooncellen?

We weten nu veel meer over mentale belasting en over hoe mensen leren. We weten dat langdurige stress invloed heeft op concentratie, geheugen en prestaties, ook bij jongeren. En een examen is sowieso al een momentopname. Je kunt pech hebben, een black-out krijgen, of gewoon last hebben van examenvrees. Misschien hebben je ouders juist die week een enorme ruzie of stond je huis onder water. Er zijn talloze omstandigheden waar een examen geen rekening mee houdt.

Wat is dan de meerwaarde van een rooster dat het nog zwaarder maakt dan nodig? Wat bewijzen we daarmee? “Ze moeten leren omgaan met stress,” zei iemand tegen me. Jawel. Maar moet dat door drie zware vakken achter elkaar te programmeren? Het leven zal jongeren nog genoeg kansen geven om stressbestendig te worden. Ondertussen klagen we wel dat we een land zijn waar slechts een beschamend klein deel van de mensen een VOS opleiding afrondt.

“Het is toch gewoon een kwestie van plannen?” hoorde ik ook. “Voor Wiskunde hoef je helemaal niet te leren. Je moet gewoon het hele jaar oefenen.” Dat kan kloppen voor mensen die wiskunde begrijpen. Maar wat als je dat geluk niet hebt? Pas toen ik Sociologie ging studeren en les kreeg van meneer Bolman, ontdekten we samen dat ik eigenlijk best aardig uit de voeten kon met wiskunde. Tenminste, met de onderdelen die ik toen nodig had. Als je nooit een docent hebt gehad die een vak op een manier kon uitleggen die bij jou past, dan maakt het niet uit hoeveel sommen je maakt. Hetzelfde geldt voor Scheikunde, Natuurkunde en zelfs voor Nederlands.

Wat mij misschien nog wel het meest stoort in de discussie, is hoe gemakkelijk we ervan uitgaan dat wij het vroeger beter deden, en dat wij zoveel beter zijn. Het is makkelijk om naar jongeren te kijken en ze lui en verwend en niet serieus te vinden. Maar ik zie om me heen genoeg jongeren die hard werken, plannen en naast school ook andere verantwoordelijkheden dragen. Die overeind proberen te blijven in een wereld die op veel manieren ingewikkelder is geworden dan die waarin wij opgroeiden.

Hoeveel zouden we jongeren wel niet helpen als we, in plaats van steeds onze eigen ervaringen centraal te stellen, ons werkelijk probeerden te verplaatsen in hun leven, in het hier en nu? Het leven navigeren in 2026 is van een heel andere orde dan in de jaren tachtig of negentig. Misschien zouden wij ouderen wat minder moeten praten over hoe sterk en goed wij vroeger waren, en wat vaker luisteren naar hun uitdagingen van nu. Natuurlijk deugen jongeren niet allemaal, maar ehm, kijk even naar onze generatie- de generatie die al enkele decennia het land ‘draait’.

Iedere generatie denkt dat ze beter is dan de volgende generatie, maar wat elke oudere generatie  vooral heel goed kan is vergeten hoe moeilijk het was om jong te zijn.

gangadwt@gmail.com