EURO 19,5 MILJOEN TERUG: OPLUCHTING OF GEMISTE LES?

door

De aankondiging dat circa euro 19,5 miljoen aan in beslag genomen gelden wordt teruggegeven aan drie Surinaamse banken, markeert zonder twijfel een belangrijk moment voor de financiële sector. Na jaren van juridische strijd, onzekerheid en reputatieschade, komt er eindelijk een einde aan een dossier dat sinds 2018 als een schaduw boven het systeem hing. Voor de Centrale Bank van Suriname (CBvS), maar ook voor De Surinaamsche Bank (DSB), Hakrinbank en Finabank, is dit zonder meer goed nieuws. Maar wie alleen spreekt van een ‘positieve ontwikkeling’, vertelt slechts de helft van het verhaal.
De periode waarin de beslaglegging op contanten van Surinaamse handelsbanken plaatsvond, was chaotisch en vol risico’s. Niet in de laatste plaats door een ongekende liquiditeitskrapte en de aanwezigheid van politiek gelieerde figuren bij de monetaire autoriteiten, die uiteindelijk op de vlucht sloegen of achter tralies belandden. Er was een nijpend tekort aan contanten te midden van wisselkoersen in vrije val, terwijl de ratio’s die de gezondheid van de banken moesten waarborgen, zorgwekkend waren.
Ja, de teruggave van de gelden betekent herstel van liquiditeit en een zekere mate van eerherstel. Ja, het feit dat het Openbaar Ministerie geen opzet tot witwassen heeft kunnen aantonen, is een belangrijke nuance. En ja, de relatief beperkte boetes: euro 166.000 voor de Hakrinbank en euro 124.500 voor zowel de Finabank als DSB, bevestigen dat hier geen sprake was van doelbewuste criminele constructies, maar van wat juridisch wordt aangemerkt als schuldwitwassen.
Maar we willen niet alleen juichen, want het gaat uiteindelijk om de verdenkingen op witwassen en dat betekent in essentie dat er onvoldoende controle is geweest. Dat poortwachters, onze banken, hebben niet scherp genoeg toegezien op de herkomst van gelden. En dat is geen detail. Dat raakt de fundamenten van het financiële systeem. Het is dan ook terecht dat internationale instanties, waaronder de Caribbean Financial Action Task Force, jarenlang druk hebben uitgeoefend op landen als Suriname om hun anti-witwasbeleid te versterken. In die context is deze zaak geen incident, maar onderdeel van een bredere realiteit waarin kleine economieën kwetsbaar zijn voor financiële risico’s en internationale controle.
De CBvS benadrukt dat zij slechts als transporteur fungeerde. Dat kan technisch correct zijn, maar het ontslaat de sector als geheel niet van verantwoordelijkheid. Het feit dat een geldzending van deze omvang,  euro 19,5 miljoen in contanten, via Schiphol werd vervoerd en daar werd onderschept, zegt iets over hoe het systeem destijds functioneerde en misschien nog belangrijker: hoe het werd waargenomen.
Want reputatie is in de financiële wereld minstens zo belangrijk als regelgeving. Banken opereren niet alleen binnen nationale kaders, maar zijn afhankelijk van vertrouwen van internationale partners, correspondentbanken en toezichthouders. Eén incident kan jarenlange gevolgen hebben voor toegang tot internationale financiële markten. In dat licht is de vraag gerechtvaardigd: is deze zaak nu echt een overwinning of vooral een wake-up call die we achteraf proberen te verpakken als succes? De sector wijst terecht op verbeteringen. Er zijn stappen gezet op het gebied van KYC, cash controls en governance. Wetgeving is aangescherpt en de evaluaties van CFATF tonen vooruitgang. Dat is belangrijk en moet worden erkend. Maar vooruitgang betekent niet dat het verleden herschreven kan worden. De realiteit is dat Suriname jarenlang onder een vergrootglas heeft gelegen.
Dat deze zaak heeft bijgedragen aan een beeld van kwetsbaarheid. En dat het land nog altijd bezig is dat vertrouwen volledig te herstellen. De teruggave van euro 19,5 miljoen is dus geen eindpunt. Het is een tussenstation. Een moment om niet alleen opgelucht adem te halen, maar ook kritisch te reflecteren. Want de echte winst zit niet in het terugkrijgen van geld, maar in het voorkomen dat het ooit weer op die manier het systeem verlaat. Als deze zaak iets duidelijk maakt, is het dit: integriteit is geen verklaring achteraf, maar een verantwoordelijkheid vooraf.
The post EURO 19,5 MILJOEN TERUG: OPLUCHTING OF GEMISTE LES? ..