Esajas: ‘Wetsvoorstel Belastingautoriteit juridisch onvoldoende doordacht

door

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet Belastingdienst Suriname is juridisch en bestuurlijk onvoldoende doordacht en is volgens Stanley Esajas nog niet rijp voor behandeling door De Nationale Assemblée (DNA). In zijn schriftelijke commentaar aan de commissieleden stelt hij dat de voorgestelde instelling van een semi-autonome Belastingautoriteit onvoldoende wordt onderbouwd en dat belangrijke juridische en bestuurlijke vragen onbeantwoord blijven.
Esajas wijst erop dat het huidige voorstel de derde poging is om een semi-autonome belastingdienst tot stand te brengen. Het idee gaat volgens hem terug tot uitlatingen van het ministerie van Financiën rond 2015. De motieven voor de hervorming zijn volgens hem echter niet volledig transparant en een samenhangend beleidsdocument ontbreekt. Het eerste wetsvoorstel, ingediend op 12 september 2022, haalde de plenaire behandeling in DNA niet. Het tweede voorstel leidde tot de Wet Belastingdienst Suriname, die in 2024 werd aangenomen. Die wet moest de belastingheffing en -inning loskoppelen van het ministerie en onderbrengen in een afzonderlijke publiekrechtelijke rechtspersoon. Het huidige voorstel brengt volgens Esajas fundamentele wijzigingen aan in die wet, waaronder de verandering van de naam Belastingdienst naar Belastingautoriteit.
Onduidelijke positie onder het ministerie
Een belangrijk bezwaar betreft de juridische positie van de voorgestelde Belastingautoriteit.
In het wetsvoorstel wordt de autoriteit omschreven als een rechtspersoon sui generis die ressorteert onder de minister van Financiën. Esajas noemt die formulering vreemd aan het Surinaamse bestuursrecht. Volgens hem blijft onduidelijk wat het precies betekent wanneer een publiekrechtelijke rechtspersoon onder een ministerie ressorteert. Ministeries zijn in Suriname niet bij wet ingesteld en bezitten geen eigen rechtspersoonlijkheid, terwijl ministers hun beleidsgebieden bij staatsbesluit toegewezen krijgen. De juridische verhouding tussen de minister, het ministerie en de nieuwe autoriteit wordt volgens Esajas daardoor onvoldoende helder. De voorgestelde constructie wekt volgens hem bovendien de indruk dat de Belastingautoriteit, ondanks de nieuwe rechtsvorm, onlosmakelijk onderdeel blijft van het ministerie van Financiën. Zowel de directie als de raad van toezicht wordt door de minister benoemd. Tegelijkertijd zou de beperkte rol die DNA in de bestaande wet heeft gekregen, verder worden teruggebracht. Esajas stelt dat het voorstel daarmee eerder neerkomt op het verzelfstandigen van een volledig directoraat binnen het ministerie dan op het zelfstandig organiseren van de belastingheffing en -inning.
Bevoegdheden directeur roepen vragen op
Ook de positie van de directeur der belastingen is volgens Esajas onvoldoende uitgewerkt. De bestaande directeur is een ambtenaar aan wie in verschillende wetten bevoegdheden zijn toegekend. Het wetsvoorstel lijkt die functie zonder duidelijke toelichting om te zetten in die van directeur van een publiekrechtelijke rechtspersoon.
Daarvoor zijn volgens Esajas ook aanpassingen in bestuursbesluiten nodig. Het voorstel maakt niet duidelijk hoe die wijzigingen juridisch zullen worden geregeld. Hij waarschuwt dat de voorgestelde regeling verder gaat dan een organisatorische aanpassing. Volgens zijn analyse is het wetsvoorstel niet alleen onvoldoende onderbouwd, maar worden ook bevoegdheden en verantwoordelijkheden binnen het staatsbestel opnieuw verdeeld zonder dat de gevolgen daarvan voldoende zijn uitgewerkt.
Eerst de juridische basis op orde
Esajas stelt dat de hervorming niet los kan worden gezien van de bredere fiscale rechtsorde. Volgens hem zijn essentiële voorwaarden nog niet ingevuld, waaronder duidelijke regels voor de vormgeving en publicatie van bestuursregels, het terugdringen van illegale belastingheffing en het herstellen van de legaliteit bij fiscale regelgeving. Zolang die tekortkomingen niet worden aangepakt, is het regelgevingsklimaat volgens hem niet gereed voor de voorgestelde Belastingautoriteit. Hij vindt daarom dat het wetsvoorstel niet in de huidige vorm door DNA moet worden behandeld.
Bron: schriftelijk commentaar van Stanley A. Esajas aan de commissieleden van DNA over het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet Belastingdienst, gebaseerd op de tekst van 13 juli 2026.
The post Esajas: ‘Wetsvoorstel Belastingautoriteit juridisch onvoldoende doordacht ..