Er zit brood in de uienteelt

door

NIEUW-NICKERIE — Suriname heeft momenteel wéér te kampen met een schaarste aan uien. Die wordt meestal veroorzaakt doordat de nieuwe lading óf door de importeur te laat is besteld of omdat de boot waarmee de uien worden aangevoerd, is vertraagd. Feit is dat veel Surinamers in tijden van schaarste met de handen in het haar zitten en zich afvragen waarom de boeren in het land niet zelf uien telen, want in principe kan dat ook in Suriname. Dat bewijst agrarisch ondernemer Perdiepkumar Ganga in Nickerie, die experimenteert en al heeft geoogst. En wat blijkt: er zit zeker brood in de uienteelt.

Of het nu gaat om massala-kip, een overheerlijke pom of een smakelijke bami of nasi: de ui is de absolute basissmaakmaker in vrijwel iedere Surinaamse keuken. Toch komt nagenoeg elke ui die op de Centrale Markt wordt aangeboden of in de schappen van de supermarkten ligt uit het buitenland. De prijzen variëren doorgaans sterk; soms worden uien gedumpt voor SRD 20 per kilo, op andere momenten kosten ze het viervoudige, terwijl de kwaliteit vaak te wensen overlaat.

“Met de juiste ondersteuning zou met de lokale uienteelt de basis kunnen worden gelegd voor een volwaardige, import-vervangende sector”

Exacte en actuele consumptiecijfers worden door officiële Surinaamse instanties, zoals het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) of van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie niet structureel gepubliceerd. Wel staat vast dat Suriname voor uien nagenoeg 100 procent afhankelijk is van import uit Europa – vooral Nederland – en de regio, in het bijzonder Colombia. Dat kost miljoenen euro’s en US dollars en drukt zwaar op de deviezenvoorraad.

Wereldwijd en regionaal ligt de gemiddelde uienconsumptie tussen de zeven tot elf kilo per persoon per jaar. Gezien de centrale rol van de ui in de Surinaamse eetcultuur, kan er gemakshalve vanuit worden gegaan dat Suriname zo’n tien kilo per persoon op jaarbasis consumeert. Uitgaande van een bevolking van ruim zeshonderdduizend mensen, verbruikt het land naar schatting ongeveer zesduizend ton, ofwel zes miljoen kilo uien per jaar.

Hoewel LVV al jaren proeven doet met tropische uienrassen in de districten Saramacca en Nickerie, is grootschalige commerciële productie tot nu toe uitgebleven. De geremigreerde ondernemer Ganga wil daar nu verandering in brengen. Hij woonde vijftien jaar in Nederland en deed daar brede praktijkervaring op in de glastuinbouw. Deze kennis nam hij mee terug naar Suriname, waar hij in Nickerie inmiddels al tien jaar als agrariër actief is onder de naam Coöperatie Shaktiman.

Indiaas plantmateriaal

In zijn eigen kas teelt hij uiteenlopende gewassen, zoals kousenband, rode en gele peper, bitawiri, tayerblad en sopropo en in de vollegrond kweekt hij met succes bananen (zes hectare), meloenen (zeven hectare) en circa vijfhonderd vierkante meter tomaten. Deze producten zet hij allemaal af op de plaatselijke markt. Maar hij wilde meer en begon op dertig vierkante meter een experiment met Indiaas plantmateriaal voor uien.

De beslissing om met uienteelt te beginnen kwam puur voort uit nieuwsgierigheid, stelde hij onlangs tegenover AGF.nl, de toonaangevende nieuwssite van Nederlandse aardappel-, groenten- en fruittelers. Na drie maanden behaalde hij een opbrengst van zeven kilo per vierkante meter. “Dat is gewoon een goede oogst”, vindt hij.

Dat was voor hem een kantelpunt: de nieuwsgierigheid is inmiddels omgeslagen in ambitie. “Grootschalige teelt moet mogelijk zijn”, denkt hij. “Maar schaal is essentieel om concurrerend te zijn, de kosten te drukken, het product goedkoper in de markt te zetten en zo op termijn de lokale markt volledig te bevoorraden”, zegt hij ook. Hij mikt met zijn bedrijf op een areaal van uiteindelijk vijftig hectare voor de uienteelt, dus bijna tien keer zoveel dan hij nu heeft.

Primaire rol overheid

Om zijn plannen te kunnen uitvoeren, mikt hij op steun van de overheid om zijn areaal te kunnen uitbreiden. De overheid heeft volgens Ganga een primaire rol om landbouwontwikkeling te faciliteren en gronden beschikbaar te stellen. Of hij al grond bij LVV heeft aangevraagd, is onbekend. Momenteel is hij actief op het FAI-project in de koningin Julianapolder.

Met de juiste ondersteuning zou met de lokale uienteelt de basis kunnen worden gelegd voor een volwaardige, import-vervangende sector. Zodat Surinamers 365 dagen per jaar – voor een constante prijs – over uien kunnen beschikken en niet meer afhankelijk zijn van de grillen van importeurs.

Surinaamse uien worden op kleine schaal verkocht in Nickerie. [: Coöperatie Shaktiman]