Er zijn dingen mogelijk die we niet voor mogelijk houden

door

Over zeven weken zit de NDP-NPS-ABOP-BEP-A20-PRO-plus een jaar aan. Er is weinig gedaan om de problemen van het land op te lossen. Er is weer geleend om hier en daar brandjes te blussen, maar we zijn geen stap dichter bij de oplossing van heikele vraagstukken zoals de ordening van de goudsector, de grondenrechten van de inheemsen, de export van rondhout, de infiltratie van de georganiseerde misdaad in politiek en bestuur, de woningnood. Men is het hele jaar voornamelijk bezig geweest met het vervangen van ambassadeurs, directeuren en hoofden van overheidsdepartementen en staatsbedrijven, de  instelling van adviesraden en commissies, de president mist creatieve inspiratie en heeft de NDP niet onder controle. De vicepresident speelt de rol van First Manager, maar kan geen vuist maken, omdat de NPS zienderogen verzwakt. De ABOP ziet met lede ogen toe, hoe de NDP de corruptie-issue gebruikt om  ABOP-toppers weg te werken.
Schandalen bij de vleet
Er waren weer schandalen bij de vleet. Wat mij gehinderd heeft, is dat de minister van Onderwijs, kritiek had op de strafrechtelijke vervolging van een ondernemer die illegaal een monumentaal pand afbrak. Hij suggereerde dat een overheid die zelf monumentale panden  afbreekt, mensen geen goed recht heeft om mensen daarvoor te vervolgen.  De minister die verantwoordelijk is voor het behoud van ons cultureel erfgoed, zegt dat.  Hij is naar Ghana gegaan om te kijken, wat ze daar voor ons onderwijs kunnen betekenen, terwijl wij hier nog steeds uitkijken naar het masterplan van onderwijs.  De langetermijnvisie. Maar ik heb geen zin  om te  blijven schrijven over het corruptieschandaal van de week.  Ik wil het hebben over wat we kunnen doen om uit onze ellendige situatie te komen.  Ik ben tot de slotsom gekomen dat de normale politieke benadering – een partij oprichten en een programma maken – niet werkt.
Het falen van de staat
in de afgelopen weken heb ik het in deze column een paar keer gehad over het falen van de staat en de psychosociale, politieke en economische  implicaties daarvan. Het falen van zowel de eerste als de tweede Republiek Suriname werd door mij gekarakteriseerd als een falen  door mij gekarakteriseerd als een falen van de politiek ten gevolge machtsstrijd tussen etnische kongsi’s om de natuurlijke hulpbronnen van het land.  Een falen van het spel in de arena, het Parlement. Dit falen tast het monopolie van geweld van de staat aan en leidt tot  wetteloosheid.  De bureaucratie valt uiteen in los van elkaar opererende instituten, elk in handen van een potentaat van een andere etnische kongsi.
Het falen van de staat blijkt uit problemen met de drie constituerende elementen (soevereiniteit, bureaucratie en politieke arena). Van deze drie probleemvelden is de bureaucratie mogelijk het best toegankelijk voor verbeteringen.  Verbeteringen van de bureaucratie hebben spin-offs in alle sectoren van de samenleving.
Over een andere boeg
Vernieuwingsbewegingen zoeken naar politieke oplossingen via politieke wegen.  Dat heeft tot nu toe niet gewerkt.  Elke nieuwe weg blijkt gewoon de oude weg met een ommetje te zijn.  Het is tijd om het over een andere boeg te gooien.  Kunst, taal, cultuur, traditie, opvoeding.  Dat zijn de levensgebieden  waarop we ons moeten concentreren en waar we nieuwe levensvormen (inclusief politieke werkvormen) kunnen neerzetten.  Het gaat om meer dan slechts het invoeren van een nieuw stelsel en de afkondiging van nieuwe regels, maar om heropvoeding van onszelf.
Kunst en Cultuur
Bij het zoeken naar oplossingen, kijken we meestal in de hoek van de politiek.  Dat lijkt logisch, want de problematiek is politiek van aard.  Maar waar te beginnen en hoe?    De politiek is een machtsstrijd tussen rijke heren en daar kom je niet tussen zonder zelf de zwaarste klappen te vangen.  Misschien moeten we niet proberen om eerst de politieke arena op orde te krijgen, maar zouden we  moeten beginnen met het bouwen van een betrouwbare bureaucratie,  bemenst  met goed opgeleide, streng geselecteerde ambtenaren.  Je mag analfabeten en criminelen niet weren uit de politiek, maar wel uit de bureaucratieën die onze staat in stand houden, zoals justitie en politie, EBS, SWM, telecommunicatie, gezondheidszorg, onderwijs, enzovoort.
Uiteindelijk zal de politiek democratischer, transparanter en inclusiever moeten worden, maar op dit moment biedt de politiek zelf weinig verbetermogelijkheden.   Misschien moet de strategie er een zijn van een omweg, via de achteringang van de politiek:  de bestuurlijke en technologische bureaucratieën die het leven in de complexe technologische samenleving regelen.
Kan het anders?
De vraag is: kan het werkelijk anders, is het werkelijk mogelijk om een democratische, transparante, inclusieve samenleving te bouwen in dit land dat gebouwd werd voor uitbuiting?  ik geloof, en daarmee begint alles, van wel. Ik ga ervan uit  – geïnspireerd door het werk van de antropoloog David Graeber – , dat de staat zoals wij die nu kennen,  niet een noodzakelijk eindproduct is van de geschiedenis.  De staat ontstond niet pas op het moment dat mensen overschakelden van jagen en verzamelen naar de landbouw, zoals velen menen.  De staat is een levensvorm die tevoorschijn komt zodra mensen een gemeenschap zijn. Elke gemeenschap moet overlevingsvraagstukken oplossen.  Conflicten,  zaken van oorlog en vrede, de uitdagingen van de natuur, roepen in een gemeenschap politieke werkvormen op om de collectieve wil te mobiliseren. Het komt daarbij aan op het mobiliseren van machtsbronnen en het reguleren van het gebruik daarvan. Archeologische, antropologische en historische onderzoeken laten zien dat menselijke samenlevingen een oneindige variatie aan politieke levensvormen vertonen.  De moderne staat is een constructie en niet een natuurlijke noodzakelijkheid.  De moderne staat is iets toevalligs, in die zin, dat het er net zo goed heel anders had kunnen uitzien.
Het beheer van de macht
De huidige vorm van de staat is een recombinatie van verschillende levensvormen, van verschillende vormen van beheer van macht.   Het is de ‘toevallige’ combinatie van drie van deze levensvormen:  1) soevereiniteit (beheer van geweld), 2) bureaucratie (beheer van kennis) en 3) politieke arena (wedstrijden om de verdeling van de macht).  Er zijn samenlevingen die een of twee van deze drie elementen gebruiken. Er zijn ook samenlevingen die deze levensvormen afwisselend gebruiken, afhankelijk van het seizoen.  Er zijn samenlevingen die een koning hebben die kan beschikken over leven en dood, maar geen bureaucratie heeft om zijn wil door te drukken, en geen politieke arena om zijn wil te legitimeren.  Bij de Nambikrama, een inheemse stam in Brazilië, heeft het stamhoofd tijdens de droge tijd, wanneer de stam op zoek moet naar voedsel en water, dictatoriale macht. Zijn opdrachten moeten worden uitgevoerd.   In het regenseizoen, wanneer de mensen in hun dorpen blijven, verliest het stamhoofd die macht en moet hij door overleg, geven en nemen, passen en meten, proberen iets van de mensen gedaan te krijgen.
In de Midden-Amerikaanse rijken van de Olmecs en de Maya’s  waren balspelen een belangrijk element van de staat. Politiek gezag werd toebedeeld aan de winaars van de balspelen, die werden bijgewoond door duizenden mensen.  Deze balspelen werden geregisseerd door een tempelbureaucratie van priesters die de hemellichamen bestudeerden.
Het ideaal va de bureaucratie:gelijke gevallen gelijke behandeling
Er dan zijn er samenlevingen die bureaucratie  gebruiken (beheer van kennis en informatie) om machtsrelaties te reguleren.  Een sprekend voorbeeld is het Chinese keizerrijk dat duizenden jaren bestuurd werd door een klasse van hoog opgeleide ambtenaren, mannen die jarenlang moesten studeren en examens moesten afleggen met proeven van juridische, filosofische en kunstzinnige aard.  Deze klasse zorgde voor continuïteit van bestuur, beheerste de excessen van de adel en voedde de samenleving op in het wereldbeeld van Confucius. Tot op de dag van vandaag behoren ambtenaren van de staat (kaders van de Communistische Partij) tot de best betaalde en de best opgeleide mensen in China.  De Chinese staat is een van de oudste en duurzaamste staten in de geschiedenis.
Natuurlijke en kunstmatige samenlevingen
We kunnen onderscheid maken tussen natuurlijke samenlevingen en artificiële samenlevingen. Natuurlijke samenlevingen hebben onstaansgeschiedenissen van honderden tot duizenden jaren. De leden van zulke samenlevingen zijn genetisch verwant en lijken uiterlijk op elkaar en ze hebben een gemeenschappelijke cultuur, een taal, een geloof, een wereldbeeld, tradities en gewoonten, die ze moeiteloos. doorgeven aan de volgende generatie.  Kunstmatige samenlevingen, zoals de postkoloniale naties, hebben een korte geschiedenis  Zij bestaan vaak uit verschillende etnische groepen met elk een andere cultuur, een andere taal, een ander geloof, andere tradities en gewoonten. Een staatsvorm die werkt in een cultureel homogene samenleving werkt niet in een plurale samenleving.   Kunstmatige samenlevingen kunnen niet bouwen op een bepaalde cultuur of een bepaald geloof. Zij moeten het hebben van de bestuurlijke en technocratische bureaucratieën om als samenleving te kunnen voortbestaan.
Bureaucratieën als raamwerk voor samenleven
Het falen van een staat is een falen van een cultuur, een geloof.  Een staat kan pas bestaan als mensen geloven dat ze een samenleving zijn.  In Suriname voelen we ons niet als behorend tot een samenleving, een volk, een cultuur, maar de bureaucratieën voor bestuur en technologie bieden ons een raamwerk, een staketsel van organisaties als klimrek voor mensen van allerlei subculturen om een plaats te vinden in de samenleving en met mensen van andere culturen samen te werken.   Het ideaal van de bureaucratie – gelijke behandeling van gelijke gevallen-  is in een multiculturele samenleving een extra uitdaging. We zullen dwars door culturele verschillen heen het menselijk moeten leren herkennen.  Moeilijk is dat niet. We zijn allen mensen en ons kent ons.
Het ideaal van de bestuurlijke bureaucratie, namelijk dat  van de gelijkheid (gelijke gevallen, verdienen gelijke behandeling), kan dienen als kapstok waaraan alle subculturen kunnen worden opgehangen.  Er zijn dingen mogelijk die we niet voor mogelijk houden. Culturele reacties op ecologische en politieke uitdagingen zijn aanpassingen, aangeleerde gewoonten, ‘best practices’ zoals ervaren en geformuleerd door opeenvolgende generaties.  Deze ‘best practices’  zijn geen voorschriften die als in een stroomdiagram (algoritme) stipt moeten worden nagevolgd.  Het zijn ideale voorbeelden, beginselen, die in elke situatie op creatieve wijze moeten worden waargemaakt,  Spreekwoorden zijn een rijke bron van zulke beginselen. Neem bijvoorbeeld: ‘Wat u niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet’, of: ‘Te ye naki kapalasi, ye go yere bor’man tongo’, of: ‘Soort zoekt soort’.
Een samenleving zonder onderdrukking en uitbuiting
Een cruciaal vraagstuk is of gemobiliseerde macht wordt gebruikt om ongelijkheid en vrijheidsbeperkingen op te leggen aan delen van de samenleving of dat de inzet is op vrijheid en gelijkheid. De staat is niet per definitie een machtsinstrument van een heersende klasse, maar kan andere vormen hebben, gericht op het waarborgen van het welzijn van allen. Dat is de positieve boodschap van David Graeber. Vrijheid en gelijkheid zijn beide mogelijk, en wel tegelijkertijd.  We kunnen onze samenleving inrichten zonder onderdrukking en uitbuiting, want het is vele malen eerder gedaan door vele gemeenschappen.
Klimaatveranderingen zullen verregaande veranderingen en aanpassingen bewerkstelligen.  In een tijd van grote en snelle veranderingen, bezinnen mensen zich op dat wat onveranderlijk is:  de zin en de bedoeling van ons leven, waarvoor werken en sterven we,  waarvoor  hebben we seks met elkaar, waarom vechten we met elkaar en volgen we leiders.  Mensen moeten onder radicaal veranderde omstandigheden, opnieuw  leren wat het betekent mens te zijn, met andere mensen in de wereld.  Dit is niet het ontdekken van nieuwe principes, maar het herontdekken van de betekenis van aloude universele principes.  Want uiteindelijk worden we nog steeds voortgestuwd door biologische instincten en blijven we ingebed in de flinterdunne biosfeer op de gestolde korst van onze  gloeiende planeet. We zullen herontdekken wat waar is en wat werkt.  We zullen het universele leren zien in de grote diversiteit aan levensvormen, culturen en beschavingen. De weg naar de nieuwe wereld is een conservatieve weg.
willemjanbakker95@gmail.com.
The post Er zijn dingen mogelijk die we niet voor mogelijk houden ..