Na jaren kan het verhaal van Elisabeth Samson (1715-1771) eindelijk worden beleefd in het gerestaureerde pand waar ze heeft gewoond. De verwaarloosde woning op de hoek van de Malebatrum-, Heeren- en Wagenwegstraat heeft jaren leeg gestaan en raakte steeds meer in verval, nadat het eerder was gebruikt onder meer als stadhuis (Burgerlijke Stand) en ministerie van Arbeid. Stichting Elisabeth Samsonhuis heeft zich voor de restauratie ingespannen en heeft zo kunnen voorkomen dat een historisch pand en belangrijk stuk gebouwd erfgoed verloren is gegaan.
Tekst en beeld Audry Wajwakana
“Gaat u ook aansluiten?” vraagt de vrouw achter het tafeltje vriendelijk, terwijl ze haar bonboekje pakt. Het is dinsdagochtend tien uur. Voor het historische pand groeit langzaam het bezoekersaantal aan. Zodra het maximum van twaalf personen is bereikt, geeft Karin Blufpand, bestuurslid van stichting Elisabeth Samsonhuis, het sein dat de rondleiding kan beginnen.
“Het is eigenlijk heel bijzonder dat aannemer en architectenbureau zo een hoog stuk kwaliteit hebben neergezet”Duncan Brunings
Voor de ingang aan de rechterzijde van het monumentale pand worden bouwtechnische wetenswaardigheden met de aanwezigen gedeeld. In tegenstelling tot in de openlucht is het in het pand koel. Op de begane grond bevindt zich ook een grote zaal, die bijvoorbeeld voor huwelijken en recepties zal worden verhuurd.
De blik wordt al snel naar boven getrokken. Een imposante houten draaitrap voert naar de eerste verdieping, waar een sierlijke kroonluchter hangt. Wie de trap liever niet neemt, kan gebruikmaken van de lift. De trap is in acht maanden tijd vervaardigd, deels met de hand en deels met machines, vertelt Blufpand. De kroonluchter komt uit Groningen, Nederland.
Voor de inrichting kreeg de stichting ondersteuning van de Nederlandse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, die een groot deel van het meubilair voor het Elisabeth Samsonmuseum in bruikleen gaf. Dat is aangevuld met Surinaams meubilair uit de periode waarin Samson leefde.
(lees verder onder de )
De houten draaitrap van de begane grond naar de eerste verdieping met een sierlijke kroonluchter is een ware blikvanger.
Rondleiding
Op de eerste verdieping wacht Cynthia McLeod de bezoekers op. De schrijfster, onderzoeker en voorzitter van stichting Elisabeth Samsonhuis vertelt tussen de historische elementen heel bevlogen over Samson, een rijke en vrijgeboren Surinaamse zwarte vrouw die zich in de achttiende eeuw een uitzonderlijke positie wist te verwerven.
McLeod, die op 4 oktober negentig jaar wordt, vertelt over de rijkdom van Samson, haar leven in de koloniale samenleving en de geschiedenis die achter haar naam schuilgaat. Ze citeert uit het hoofd historische documenten die ze tijdens haar jarenlange onderzoek in de archieven bestudeerde.
Vervolgens neemt ze de groep mee langs verschillende vertrekken. Door glazen afscheidingen zijn meubels en voorwerpen te zien die verwijzen naar het leven in de tijd van Samson. In één van de ruimtes staat een botrali (keuken) met bijbehorend servies, kookspullen en een mannequin (kleedpop) die een tot slaafgemaakte verbeeldt.
Elders is een militaire kamer ingericht met onder meer de oudste plantagekaart van Suriname uit 1740. Ook is er de ‘voorkamer’ waar Samson deftige echtgenotes van kolonisten ontving en een ‘woonkamer’ met onder meer een schilderij van Maria Sibylla Merian (1647-1717) en verschillende houten kasten.
Bij de ‘slaapkamer’ blijft McLeod wat langer stilstaan. Vooral de ‘mannequin’ die Samson verbeeldt, trekt de aandacht. Ze draagt een rode jurk en staat bij het hemelbed, dat is vervaardigd uit mahoniehout van een boom die enkele jaren geleden vlak voor het huis omviel. De rode jurk is ontworpen door modeontwerpster Naomie Melcherts, die de rondleiding voor het eerst bijwoont.
De bezoekers krijgen vervolgens de gelegenheid om zelf rond te kijken, ’s te maken en vragen te stellen. Totdat het sein komt dat de volgende groep zich aandient. Er zijn drie keer per week – op de dinsdag, donderdag en zaterdag – rondleidingen. De stichting kiest voor kleine groepen, omdat de rondleidingen nog door bestuursleden zelf worden verzorgd. Dit zal wel veranderen.
(lees verder onder de )
Vooral de ‘mannequin’ die Elisabeth Samson verbeeldt, trekt de aandacht.
Multifunctioneel
Ruim anderhalve maand geleden, op 31 juli, werd het historische gebouw na jaren van restauratie bouwtechnisch opgeleverd door architectenbureau Office for Design & Engineering en Bouwbedrijf Remas. Beide bedrijven werkten vanaf 2022 aan de restauratie, afbouw en inrichting van het pand.
Het gebouw behoort tot de oudste monumentale panden van Paramaribo. Dat het er vandaag prachtig uitziet, is niet vanzelfsprekend. Al in 2018 verkeerde het huis, eigendom van de overheid, in zeer deplorabele staat.
Met een donatie van Postcode Loterij in Nederland kon stichting Elisabeth Samsonhuis het pand voor ruim driehonderdduizend Amerikaanse dollar van de overheid overnemen. De restauratie moest het monument niet alleen voor verder verval behoeden, maar ook een plek creëren waar het verhaal van de voormalige eigenares op een andere manier kan worden verteld dan in de geschiedenisboeken.
Na jaren van inzet krijgt het pand nu de bestemming waarvoor McLeod zich heeft ingezet. Op de eerste verdieping is een museum ingericht waar bezoekers kennismaken met Elisabeth Samson en haar tijd. De begane grond krijgt een bredere functie, multifunctionele bestemming met ruimte voor lezingen, huwelijken, recepties, workshops en podiumkunsten. De tweede verdieping en zolder worden verhuurd als kantoorruimten, terwijl de kelder een horeca gerelateerde bestemming krijgt. De inkomsten uit deze activiteiten zijn bestemd voor het duurzame beheer van het monument.
Restwerkzaamheden
De bouwtechnische oplevering betekent nog niet dat het project volledig is afgerond, zegt secretaris Duncan Brunings van de stichting tegen de Ware Tijd. In de grote zaal moeten onder meer nog meubilair en audiovisuele apparatuur worden geplaatst. Ook de andere verhuurbare ruimtes worden nog verder ingericht en verdeeld in kleinere kantoorruimten. Beneden komt nog een receptiebalie voor onder meer de kaartverkoop en merchandising.
Bovendien wordt er nog gewerkt aan de afwerking. De teksten bij de tentoongestelde objecten zijn voorlopig nog uitgeprint op papier maar zullen worden vervangen door permanente informatiebordjes. Een deel van de informatie zal via QR-codes beschikbaar komen. De beveiliging wordt uitgebreid.
Naast de fysieke inrichting vraagt de exploitatie aandacht. Het is volgens Brunings niet de bedoeling dat bestuursleden de dagelijkse exploitatie blijven uitvoeren, zoals dat momenteel nog gebeurt. Daarom zullen onder meer een beheerder en een receptionist worden aangetrokken. De stichting hoopt begin volgend jaar volledig operationeel te zijn, waarna de officiële grootse opening kan plaatsvinden.
Stimulans voor anderen
In het pand is voor ruim twee miljoen Amerikaanse dollar geïnvesteerd, die moet worden terugverdiend, zegt Brunings. Daarom wordt het museum in aanloop naar de grand opening op vaste dagen opengesteld voor bezoek tegen betaling. Opbrengsten door verhuur van ruimtes zullen ook bijdragen om de kosten voor exploitatie en onderhoud te betalen. De beperkte openstelling van drie dagen in de week geeft de stichting bovendien ruimte om op andere dagen afrondende technische werkzaamheden uit te voeren zonder rekening te hoeven houden met museumbezoek.
“De blik wordt al snel naar boven getrokken. Een imposante houten draaitrap voert naar de eerste verdieping, waar een sierlijke kroonluchter hangt“
Er is nog ongeveer tweehonderdduizend Amerikaanse dollar nodig om onder meer de garage, bestrating en omrastering af te ronden. Daarvoor voert de stichting een campagne bij het Surinaamse bedrijfsleven. “En gelukkig heeft het bedrijfsleven daar tot nu toe goed op gereageerd”, zegt Brunings.
Maar naast de financiële kant van het project benadrukt hij vooral wat met de restauratie is neergezet. “Het is eigenlijk heel bijzonder dat aannemer en architectenbureau zo een hoog stuk kwaliteit hebben neergezet.” Dat kon volgens Brunings door de gedegen aanpak, waarbij niet voor haastwerk is gekozen. Hij hoopt dat het Elisabeth Samsonhuis andere initiatiefnemers kan inspireren om historische gebouwen en nieuwe projecten zorgvuldig aan te pakken.
Bezoekers bewonderen de multifunctionele zaal op de begane grond van het Elisabeth Samsonhuis, die kan worden verhuurd voor speciale feestelijkheden.
- Een dag in het ziekenhuis kost veel geld: Misiekaba noemt U…..
- Politie onderzoekt woninginbraak aan Leiding 8..
- Verdachte schietincident met illegaal vuurwapen Manela Inn …..
- Stilte is luid..
- Vier gemaskerde mannen vluchten zonder buit na straatroof..
- Ramdin waarschuwt voor banden tussen Haïtiaanse politici en…..
- Verdachte neergeschoten na inrijden op politieman tijdens a…..
- Drie werknemers vast na Google-zoektocht naar Chinese handt…..
- Politieachtervolging in Zanderij eindigt in schietincident;…..
- PAHO opent toegang tot halfjaarlijkse hiv-preventie-injecti…..
- PWO-voorzitter Zunder: ‘AI nog geen dreiging voor Surinaams…..
- VN: repressieve structuren Venezuela grotendeels intact ond…..
- Politieschot treft vluchtende bromfietser na achtervolging..
- Bijna 1000 verpleegkundigen weg uit Suriname, lonen moeten …..
- Politie Santodorp onderschept vermoedelijke hasj verborgen …..
- “SKERO” aangehouden voor diefstal koperen leidingen bij CBB…..
- Onteigening als instrument voor (economische) ontwikkeling..
- Gewapende rovers mishandelen twee Cubanen en lossen schoten..
- DIPLOMATIEK ‘VIS’ VAN HET BROOD LATEN ETEN..
- Taus: ‘Geen drempel om BaZo-kaart aan te vragen’..
- Man aangehouden met illegaal vuistvuurwapen; verdachte in v…..