EITI-rapport: Suriname blijft achter op transparantie in olie- en mijnbouwsector

door

Uit het EITI-rapport over de jaren 2023 en 2024 blijkt dat Suriname op vrijwel alle kernonderdelen van de internationale transparantiestandaard, nog aanzienlijke stappen moet zetten. Zowel de overheid als andere betrokken partijen krijgen meerdere aanbevelingen met hoge prioriteit, waarbij de algemene conclusie is dat de uitvoering van het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) achterblijft, ondanks enkele recente verbeteringen.
Volgens het rapport moet de Surinaamse overheid zich volledig, actief en effectief blijven inzetten voor het EITI-proces. Daarbij wordt gewezen op de noodzaak van consistente betrokkenheid van senior overheidsvertegenwoordigers binnen de Multi Stakeholder Group (MSG), over alle ministeries heen. Ook wordt benadrukt dat structurele financiering van EITI in de rijksbegroting essentieel is om de duurzaamheid en onafhankelijkheid van EITI Suriname te waarborgen.
Sinds 2024 is EITI Suriname weliswaar opgenomen in de nationale begroting onder het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen, maar de daadwerkelijke betrokkenheid van alle relevante ministeries, met name ROS, blijft volgens het rapport, onvoldoende.
De industrie wordt in het rapport positiever beoordeeld. Bedrijven zijn volgens de onafhankelijke beoordeling, actief en effectief betrokken bij het EITI-proces en hebben zelfs een voortrekkersrol vervuld door het voorzitterschap van vergaderingen over te nemen bij het ontbreken van een MSG-voorzitter sinds 2020. Tegelijkertijd worden ook hier knelpunten genoemd. Staatsolie heeft productie-delingscontracten nog niet openbaar gemaakt en Grassalco slaagt er vooralsnog niet in, relevante gegevens aan te leveren.
Ook de werking van de MSG zelf vraagt om verdere professionalisering. Het rapport stelt dat procedures voor benoemingen, beter vastgelegd en transparanter moeten worden gemaakt en dat afwijkingen van de vastgestelde reglementen, publiekelijk moeten worden verantwoord. Hoewel er inmiddels notulen worden bijgehouden en documenten vooraf worden verspreid, kampt het maatschappelijk middenveld met beperkte capaciteit door onder meer brain drain. De nieuwe samenstelling van de MSG voor de periode 2024–2026 is pas in maart 2025 door de Raad van Ministers goedgekeurd.
Op beleidsmatig niveau is er eveneens kritiek. De aanbeveling om een volledig uitgewerkt en bekostigd werkplan vast te stellen, is formeel opgevolgd, aangezien een concept-werkplan voor 2025–2026 is goedgekeurd. Door technische problemen zijn deze documenten echter nog niet publiek beschikbaar, wat de transparantie ondermijnt. Zwaarder weegt de constatering dat er geen vooruitgang is geboekt bij cruciale onderdelen zoals de toewijzing en overdracht van mijnbouw-, olie- en gaslicenties. Informatie over vergunninghouders, procedures en afwijkingen van wettelijke regels is niet publiek toegankelijk. Ook ontbreekt een actueel en openbaar vergunningenregister, ondanks de verplichtingen die daaruit voortvloeien onder de EITI-standaard.
Op het gebied van contracttransparantie blijft Suriname eveneens achter. Hoewel Staatsolie een model-PSC publiceert, zijn de daadwerkelijke productie-delingscontracten nog steeds niet openbaar. Daarmee voldoet het land niet aan de eis om alle contracten en licenties die sinds 1 januari 2021 zijn toegekend of gewijzigd te publiceren. Een van de meest kritische aandachtspunten betreft uiteindelijke belanghebbenden, de zogenoemde beneficial owners. Hoewel definities en drempelwaarden binnen de MSG zijn vastgesteld, ontbreekt een wettelijk kader dat openbare openbaarmaking verplicht stelt. In de praktijk is er nauwelijks toegankelijke informatie beschikbaar en blijft het systeem afhankelijk van fysieke indiening bij de Geologische Mijnbouwdienst, zonder pu-blieke toegang. Ook rond staatsbedrijven zoals Grassalco en Staatsolie schiet de transparantie tekort. Het rapport stelt dat er geen vooruitgang is geboekt bij het openbaar maken van informatie over financiële stromen, leningen, garanties en deelnemingen, waaronder de rol van Staatsolie in de Merian Gold Mine en de status van NV1 als mogelijk staatsbedrijf.
Ten slotte wordt vastgesteld dat er geen zichtbare vooruitgang is geboekt bij het volledig en betrouwbaar rapporteren van inkomsten uit de extractieve sector. Het rapport roept Suriname op, te waarborgen dat alle materiële betalingen en ontvangsten worden gerapporteerd en om te beoordelen of goudexporteurs als materiële bedrijven moeten worden aangemerkt in toekomstige EITI-rapportages. De algemene teneur van het rapport is dat Suriname formele stappen zet richting transparantie, maar dat de daadwerkelijke uitvoering, openbaarmaking en institutionele verankering van het EITI-proces nog ver achterblijven bij de internationale standaarden.
The post EITI-rapport: Suriname blijft achter op transparantie in olie- en mijnbouwsector ..