PARAMARIBO – Met de beantwoording van vragen door verschillende ministers is dinsdag de eerste ronde van de behandeling van de Staatsbegroting 2026 in De Nationale Assemblée afgerond. Diverse bewindslieden gingen in op aandachtspunten die door parlementariërs naar voren waren gebracht en lichtten hun beleidsplannen voor het komende jaar nader toe.
Namens de regering voerden onder anderen ministers Patrick Brunings, Stephen Tsang, Diana Pokie, Stanley Soeropawiro, Andrew Baasaron, André Misiekaba, Marinus Bee, Harish Monorath, Raymond Landveld en Miquella Huur het woord.
Bee wil hard optreden tegen spookambtenaren
Minister Marinus Bee van Binnenlandse Zaken kondigde aan dat de aanpak van spookambtenaren en ambtenaren die langdurig in het buitenland verblijven terwijl zij nog salaris ontvangen, verder wordt aangescherpt. Volgens de minister kan de overheid zich niet veroorloven salarissen uit te betalen aan personen die geen werkzaamheden verrichten.
Bee zei dat momenteel een strikte controle plaatsvindt op basis van de verplichte registratie van landsdienaren. Ambtenaren die ondanks herhaalde oproepen hun gegevens niet hebben geverifieerd, riskeren dat hun salaris wordt stopgezet of bevroren. Daarnaast wordt de betaalrol opgeschoond om dubbele salarissen en andere onrechtmatige betalingen op te sporen. Volgens de minister zijn gevallen ontdekt waarbij personen twee of zelfs drie salarissen ontvingen.
In samenwerking met het Border Management System wordt tevens onderzocht welke ambtenaren het land hebben verlaten, niet zijn teruggekeerd, maar nog steeds op de loonlijst voorkomen. Bee schat dat het mogelijk om ongeveer tweeduizend personen gaat. Sommige betrokkenen zouden inmiddels zelf ontslag hebben genomen nadat bekend werd dat onderzoeken waren gestart.
De minister gaf aan dat de overheid niet langer eindeloos zal zoeken naar ambtenaren die onvindbaar zijn of onjuiste adresgegevens hebben opgegeven. Hun salarissen zullen sneller worden geblokkeerd, waarna zij zich moeten melden om hun situatie te regulariseren. Ook wordt gedacht aan een anonieme meldlijn voor burgers die informatie hebben over dergelijke gevallen.
Bee plaatste de problematiek in het kader van een bredere hervorming van het ambtenarenapparaat. Volgens hem is de overheid jarenlang gebruikt als politiek instrument, waarbij mensen werden aangenomen zonder beschikbare functies of zonder de vereiste kwalificaties. Ook zouden bij politieke machtswisselingen ambtenaren thuis zijn gezet terwijl hun salaris werd doorbetaald. De minister pleitte daarom voor een kleiner, efficiënter en meer prestatiegericht overheidsapparaat.
Volgens Bee moeten overtollige ambtenaren waar mogelijk worden herplaatst bij organisaties die wel behoefte hebben aan personeel. Daarnaast worden mogelijkheden onderzocht voor nieuwe vrijwillige uittredingsregelingen. Besparingen die hierdoor ontstaan, kunnen volgens hem worden ingezet voor een betere beloning van ambtenaren die daadwerkelijk productief zijn, waaronder leerkrachten en zorgpersoneel.
Monorath vraagt half miljard extra voor veiligheid
Minister Harish Monorath van Justitie en Politie heeft het parlement gevraagd om zijn begroting met SRD 521 miljoen te verruimen. Volgens hem zijn extra middelen noodzakelijk om de operationele slagkracht van de veiligheidsdiensten te versterken.
De minister benadrukte dat veiligheid, rechtsbescherming en rechtshandhaving essentiële pijlers zijn van de democratische rechtsstaat. Tegelijkertijd staat zijn ministerie voor grote uitdagingen op het gebied van criminaliteitsbestrijding, verkeersveiligheid, grensbewaking en burgerbescherming.
Van de voorgestelde begroting van ruim SRD 5,3 miljard gaat volgens Monorath 79 procent naar lonen en salarissen en 18 procent naar operationele kosten. Slechts drie procent blijft beschikbaar voor beleidsontwikkeling en investeringen. Daardoor is er volgens hem onvoldoende ruimte om noodzakelijke verbeteringen binnen de verschillende diensten door te voeren.
Justitieminister Harish Monorath zoek een half miljard extra voor de financiering van het beleid van zijn ministerie. [: DNA]
Het grootste deel van de gevraagde aanvullende middelen, SRD 406 miljoen, is bestemd voor de aanschaf van voertuigen. Daarnaast wordt SRD 105 miljoen gevraagd voor vuurwapens en munitie en SRD 10 miljoen voor computers en verdere digitalisering.
Monorath wees erop dat een aanzienlijk deel van het wagenpark van het Korps Politie Suriname technisch is afgeschreven. Ook de brandweer, het Korps Penitentiaire Ambtenaren en de Beveiligings- en Bijstandsdienst kampen volgens hem met ernstige tekorten aan materieel.
Daarnaast blijft het personeelstekort een groot knelpunt. Het politiekorps telt momenteel ongeveer 2.700 medewerkers, terwijl minimaal 3.500 politieambtenaren nodig zijn. Op termijn zou het korps moeten doorgroeien naar ongeveer 5.000 medewerkers. Daarom wil het ministerie jaarlijks circa 300 nieuwe politieambtenaren opleiden en aantrekken.
Volgens Monorath zijn investeringen in personeel, uitrusting, voertuigen en ICT-systemen noodzakelijk om de veiligheid in het land te verbeteren en de criminaliteitsbestrijding effectiever te maken.
Landveld gaat voor digitalisering openbaar vervoer
Minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme kondigde aan dat het openbaar vervoer ingrijpend zal worden gemoderniseerd. Bus- en bootvergunninghouders zullen verplicht worden hun voertuigen uit te rusten met gps-apparatuur, terwijl een landelijke digitale databank wordt opgezet met routes, vertrektijden, tarieven en halte-informatie.
Volgens de minister wordt nog deze maand samen met e-Government een openbare aanbesteding gestart voor de digitalisering van de sector. Een concept-staatsbesluit hierover ligt inmiddels bij de Raad van Ministers.
Met behulp van gps-technologie wil het ministerie beter kunnen volgen welke diensten daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dit moet niet alleen leiden tot een nauwkeuriger subsidiebeleid, maar ook tot meer inzicht in vervoersstromen en de behoefte aan nieuwe routes, haltes en overstappunten.
Landveld maakte verder bekend dat wordt gekeken naar de herintroductie van een veerdienst tussen Paramaribo en Meerzorg. Hiervoor ligt volgens hem reeds een voorstel op tafel. Ook worden de mogelijkheden voor betere aanmeerfaciliteiten onderzocht.
Op het gebied van veiligheid wees de minister op de onlangs goedgekeurde uitvoeringsbesluiten voor de kust- en binnenvaart. Die bevatten strengere regels voor vaarbewijzen, toezicht en het verplichte gebruik van reddingsvesten.
Volgens Landveld kampt de sector al jarenlang met achterstallig onderhoud, onvoldoende voorzieningen en verouderde regelgeving. De digitalisering moet een belangrijke stap vormen naar een veiliger, efficiënter en betrouwbaarder openbaarvervoerssysteem.
Huur pleit voor sterkere financiële positie van districten
Minister Miquella Huur van Regionale Ontwikkeling erkende dat districtscommissarissen momenteel over onvoldoende middelen beschikken om hun wettelijke taken adequaat uit te voeren. Zij sprak zich daarom uit voor een versterking van de financiële positie van de districten en verdere decentralisatie van bestuur en dienstverlening.
Volgens de minister is de huidige maximale toewijzing van ongeveer SRD 1 miljoen per district ontoereikend voor essentiële werkzaamheden zoals vuilophaal, onderhoud van secundaire en tertiaire waterwegen en andere basisvoorzieningen.
Huur gaf aan dat haar ministerie werkt aan een verhoging van de zogenoemde artikel 4-middelen uit de Interimwet Financiële Decentralisatie. Daarnaast worden wijzigingen voorbereid van de Algemene Wet Districtsbelastingen en de Wet Financiële Verhouding tussen Staat en District, waardoor districten meer eigen inkomsten moeten kunnen genereren.
De minister benadrukte dat decentralisatie alleen succesvol kan zijn wanneer bevoegdheden gepaard gaan met voldoende financiële middelen en deskundigheid. Daarom zullen in 2026 trainingen worden verzorgd voor leden van districtsraden en ressortraden om hun bestuurlijke, administratieve en financiële vaardigheden te versterken.
Huisvesting ministerie en status Van Rooseveltkade
Huur ging ook in op de huisvestingssituatie van haar ministerie. Regionale Ontwikkeling is momenteel verspreid over drie locaties, wat volgens haar de interne samenwerking en dienstverlening belemmert. Omdat ongeveer 85 procent van de begroting opgaat aan lonen en salarissen, is er weinig ruimte voor grote investeringen zoals nieuwbouw.
Om toch vooruitgang te boeken wil het ministerie een projectvoorstel voor een nieuw kantoor voorleggen aan internationale ontwikkelingsorganisaties, bilaterale partners en private donoren.
Verder werd vanuit De Nationale Assemblée opnieuw gevraagd naar de status van het terrein aan de Van Rooseveltkade. Huur verklaarde dat op basis van de beschikbare informatie het perceel niet is uitgegeven of overgedragen en vooralsnog als staatseigendom wordt beschouwd. De eigendomssituatie zal samen met het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer verder worden geverifieerd. Zodra alle relevante documenten beschikbaar zijn, zal het parlement hierover worden geïnformeerd.