Eerste Heritage Month zet gezamenlijke geschiedenis centraal

Door Audry Wajwakana

‘Wij hadden geen keus in hoe we hier samen kwamen, maar we hebben alle keus in hoe we samen verder gaan.’ Met die woorden heeft president Jennifer Geerlings-Simons zaterdag de eerste nationale Heritage Month van Suriname officieel geopend. Op twee historische locaties – Fort Zeelandia en de Palmentuin – stond niet alleen het verleden centraal, maar vooral de vraag hoe Suriname als diverse samenleving gezamenlijk aan de toekomst wil bouwen. Het thema van de erfgoedmaand luidt: ‘Hoe wij hier ook samen kwamen, hoe wij samen verder gaan.’

De ochtend begon bij Fort Zeelandia, waar de verschillende culturele groepen zich kleurrijk hadden opgesteld. Traditionele kleding, muziek en rituelen vormden een levendig decor voor de opening van de eerste Heritage Month in de geschiedenis van Suriname. Vertegenwoordigers van de inheemse gemeenschap gingen voor in een gebed, waarna de ceremonie officieel begon. Tijdens de bijeenkomst werd niet alleen teruggekeken op het verleden, maar lag de nadruk vooral op ontmoeting, erkenning en verbondenheid.

Ceremoniemeester en cultuurdrager Clifton Braam stond uitgebreid stil bij de keuze voor de twee locaties. Fort Zeelandia is volgens hem de plek waar de verschillende lagen van de Surinaamse geschiedenis samenkomen: de geschiedenis van de oorspronkelijke bewoners, de koloniale periode, slavernij, verzet en emancipatie. ‘Wij beginnen bij onze geschiedenis, niet om daarin te blijven staan, maar om haar eerlijk te erkennen en ervan te leren’, hield hij de aanwezigen voor.

De Palmentuin vertegenwoordigt volgens Braam juist het tegenovergestelde: een open ontmoetingsplaats waar mensen, generaties en culturen samenkomen. De wandeling tussen beide locaties moest letterlijk zichtbaar maken waar Heritage Month voor staat: de beweging van herinnering naar ontmoeting en van geschiedenis naar een gezamenlijke toekomst.

Voorzitter van de presidentiële werkgroep Heritage Month, Rachel Pinas, noemde de opening een historisch moment. Met de eerste Heritage Month kiest Suriname er volgens haar bewust voor de gezamenlijke geschiedenis te omarmen als fundament voor een gezamenlijke toekomst. Ze benadrukte dat de koloniale machtsstructuren bevolkingsgroepen jarenlang van elkaar hebben gescheiden, maar dat het verleden niet mag blijven verdelen. ‘Wij herinneren om te begrijpen. Wij begrijpen om te verbinden. Wij verbinden om samen te bouwen’, zei zij.

Heritage Month moet volgens haar meer zijn dan een feestmaand. De ambitie is dat erfgoed een vaste plaats krijgt binnen het onderwijs, het cultuurbeleid, wetenschappelijk onderzoek, toerisme en de creatieve economie. Ook moeten verhalen die lange tijd onderbelicht zijn gebleven eindelijk een podium krijgen.

Na haar toespraak zette de stoet zich vanuit Fort Zeelandia in beweging richting de Palmentuin. Onder begeleiding van vertegenwoordigers van de verschillende culturele groepen liepen president Jennifer Geerlings-Simons, ministers, diplomaten en overige genodigden gezamenlijk de route. De klanken van muziek, traditionele kleding en culturele uitingen gaven de wandeling een feestelijk karakter. Langs de route bleven voorbijgangers en toeristen stilstaan om de kleurrijke stoet voorbij te zien trekken. Op het podium in de Palmentuin werden de deelnemers muzikaal verwelkomd door de Alakondre Dron.

In de Palmentuin werd de ceremonie voortgezet. Minister van Binnenlandse Zaken Marinus Bee benadrukte dat erfgoed veel verder gaat dan monumenten en tradities. Het leeft volgens hem dagelijks voort in gezinnen, talen, muziek, keukens en de waarden die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Hij riep ondernemers tegelijkertijd op een grotere rol te spelen bij het zichtbaar maken van Suriname. Wie kiest voor lokale producten, cultuur en toerisme, bouwt volgens Bee niet alleen aan een onderneming, maar ook aan het nationale verhaal van Suriname.

Minister Dirk Currie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur legde de nadruk op onderwijs als fundament voor erfgoedbehoud. Volgens hem moeten jongeren leren over hun eigen geschiedenis, verteld vanuit Surinaamse perspectieven. Daarnaast pleitte hij ervoor erfgoed ook economisch sterker te benutten. ‘De waarden die wij hebben in onze cultuur, daar moeten wij ook geld mee verdienen’, stelde hij.

Cultuur, toerisme en ondernemerschap kunnen volgens hem bijdragen aan economische ontwikkeling, terwijl tegelijkertijd het erfgoed behouden blijft.

President Jennifer Geerlings-Simons omschreef Suriname niet als een land mét diversiteit, maar als diversiteit zelf. Tegelijkertijd waarschuwde zij dat juist datgene wat waardevol is, ook kwetsbaar is en voortdurend aandacht nodig heeft. Heritage Month moet volgens haar uitgroeien tot veel meer dan een maand met culturele activiteiten. Het moet leiden tot blijvend onderzoek, onderwijs en beleid dat ervoor zorgen dat alle bevolkingsgroepen zich gezien voelen.

Een belangrijk onderdeel van haar visie is dat iedere culturele gemeenschap verantwoordelijkheid draagt voor de andere. ‘Wij zijn elkaars broeders hoeders’, zei de president. Zij wees erop dat niet iedereen in Suriname dezelfde kansen heeft en dat Heritage Month juist moet bijdragen aan meer bewustzijn over die verschillen.

Ook schetste zij de opzet van de maand. De eerste week staat in het teken van de landen van herkomst van de verschillende bevolkingsgroepen. Daarna volgt aandacht voor de vaak zware reis die de voorouders naar Suriname maakten. Vervolgens wordt stilgestaan bij de manier waarop de verschillende gemeenschappen hier samen een samenleving hebben opgebouwd. De maand wordt afgesloten met reflectie en de voorbereiding van een nieuw thema voor het volgende jaar.

Volgens de president moet Heritage Month uiteindelijk uitgroeien tot een jaarlijks proces waarin onderzoek, kunst, jongeren, ouderen, universiteiten en de overheid samen bouwen aan nationale verbondenheid. Na haar toespraak onthulde president Geerlings-Simons het officiële logo van Heritage Month.

...