Eerst huiswerk, dan grens

DE BESLISSING OM de behandeling van het grensprotocol tussen Suriname en Frankrijk uit te stellen, is begrijpelijk. Wanneer de traditionele gezagsdragers aangeven dat er meer tijd nodig is voor intern overleg, past respect voor dat proces. Toch roept de zoveelste vertraging ook een ongemakkelijke vraag op: ‘waarom is Suriname opnieuw niet op tijd klaar met zijn eigen huiswerk?’

De afbakening van de oostgrens is geen nieuw dossier. Al tientallen jaren wordt gewerkt aan een definitieve regeling van de grens langs de Marowijne- en Lawarivier. Frankrijk heeft zijn voorbereidingen al geruime tijd afgerond. Suriname daarentegen blijft worstelen met interne afstemming, terwijl juist die afstemming een voorwaarde had moeten zijn voordat het protocol in behandeling kwam.

Een geloofwaardige onderhandelingspartner zorgt ervoor dat alle relevante partijen vooraf zijn gehoord, verschillen zoveel mogelijk zijn overbrugd en een breed gedragen nationaal standpunt op tafel ligt

Het parlement en de regering benadrukken terecht dat een zorgvuldig consultatieproces noodzakelijk is. Dat proces heeft ook plaatsgevonden. Er zijn gesprekken gevoerd met de betrokken gemeenschappen en het traditioneel gezag. Maar als pas op het moment van parlementaire behandeling blijkt dat binnen diezelfde gemeenschappen nog geen overeenstemming bestaat, dan is de volgorde verkeerd geweest. Dan is het paard achter de wagen gespannen.

Juist bij een dossier van deze omvang mag geen ruimte bestaan voor twijfel over de nationale positie. De bewoners langs de rivier leven al generaties met een grens die in hun dagelijks bestaan vaak minder zichtbaar is dan op een landkaart. Hun zorgen over vrij verkeer, familiebanden, traditionele leefgebieden en bestaanszekerheid verdienen serieuze aandacht. Dat zijn geen formaliteiten die onderweg nog even kunnen worden afgehandeld, maar wezenlijke onderdelen van het onderhandelingsproces.

Dat betekent niet dat Suriname het proces eindeloos moet rekken. Integendeel. Een geloofwaardige onderhandelingspartner zorgt ervoor dat alle relevante partijen vooraf zijn gehoord, verschillen zoveel mogelijk zijn overbrugd en een breed gedragen nationaal standpunt op tafel ligt. Pas dan kan met vertrouwen worden onderhandeld en besloten.

Minister Melvin Bouva stelde dat de verdaging niet de indruk mag wekken dat Suriname niet in staat is het proces af te ronden. Dat is een begrijpelijke verdediging. Maar juist doordat deze grenskwestie zich al decennia voortsleept, ontstaat die indruk onvermijdelijk. Respect voor consultatie is een kracht, maar voortdurend achter de feiten aanlopen is dat niet.

De komende krutu bieden daarom meer dan alleen extra overleg. Zij vormen misschien wel de laatste kans om de neuzen daadwerkelijk dezelfde kant op te krijgen. Want wanneer Suriname straks opnieuw met Frankrijk aan tafel zit, moet er geen ruimte meer zijn voor interne verdeeldheid of onafgewerkte dossiers. Alle pijnpunten moeten zijn besproken, alle betrokkenen moeten zich gehoord voelen en het nationale belang moet vooropstaan.

Immers, grensafspraken zijn geen documenten voor één regeringsperiode. Zij bepalen generaties lang de verhouding met een buurland. Daarom verdient dit dossier niet alleen snelheid, maar vooral voorbereiding. Eerst overeenstemming in eigen huis, daarna pas een handtekening aan de onderhandelingstafel.