Een stukje van de koek

door

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Het is weer 1 juli. Keti Koti. De dag waarop de slavernijketenen worden herdacht én gevierd dat ze zijn verbroken. Een moment van bezinning, respect en historische bewustwording. Maar zoals dat tegenwoordig gaat, duurt het nooit lang voordat ergens iemand met een boodschappenmandje verschijnt.

Want terwijl de wereld serieus praat over herstelbetalingen voor de nazaten van de trans-Atlantische slavernij, klinkt uit bepaalde hoek nog steeds: “Wacht eens even… wij willen ook!”

Het lijkt zo’n beetje op een familiefeest waar oma haar beroemde pom op tafel zet. Nog voordat de eerste hap is genomen, staan er twintig mensen omheen die beweren dat zij eigenlijk het recept hebben bedacht.

“Contractarbeid was óók zwaar.” “Kolonialisme heeft óns ook geraakt.” “Onze betovergrootvader heeft ooit ook drie dagen rijst met zoute vis gegeten.”

Voor je het weet, dient iemand een schadeclaim in omdat zijn overgrootvader in 1897 een keer scheef werd aangekeken door een plantage-eigenaar.

Natuurlijk staat buiten kijf dat contractarbeiders onder moeilijke en vaak mensonterende omstandigheden leefden en werkten. Die geschiedenis verdient serieuze aandacht en erkenning. Maar geschiedenis is geen buffet waar iedereen met hetzelfde bord langs dezelfde schaal moet lopen.

Toch lijken sommige mensen de discussie te behandelen alsof er een grote pot met compensatiegeld op het vuur staat. En zoals bij elke gratis barbecue verschijnen er ineens gasten die niemand op de uitnodigingslijst heeft gezien.

Je hoort ze al rekenen. “Als zij krijgen, waarom wij niet?” “En mijn overgrootoom dan?” “Mijn buurman kent iemand wiens betovergrootmoeder ooit op een plantage heeft gewandeld. Telt dat ook?”

Straks meldt zich nog iemand die compensatie eist omdat zijn voorouders in de koloniale tijd in het meest bouwvalig huisje op de plantage waren ondergebracht.

Het gevaar van deze wedstrijd in historisch leed is dat het oorspronkelijke gesprek volledig ontspoort. In plaats van zorgvuldig te praten over de unieke gruwelijkheid van de trans-Atlantische slavernij, veranderen we het debat in een nationale auditie voor de titel ‘Meest Benadeelde Voorouder’.

En daar schiet niemand mee op.

Misschien moeten we afspreken dat niet elke historische onrechtvaardigheid automatisch in dezelfde categorie thuishoort. Geschiedenis kent vele vormen van onrecht, elk met een eigen context, eigen slachtoffers en eigen gevolgen. Het erkennen van het ene hoeft het andere niet uit te wissen, maar het betekent ook niet dat alles op één hoop moet worden gegooid.

Dus laten we op Keti Koti Dey vooral stilstaan bij waar deze dag werkelijk voor bedoeld is. En mocht iemand tóch met een boodschappenmandje richting de compensatiepot lopen, geef hem dan vriendelijk een bordje rijst met pom en een glaasje gemberbier. Dat vult ook. En het voorkomt misschien dat hij onderweg nog een schadeclaim indient wegens emotionele honger.

ivancairo@yahoo.com