Een ezel met een bul…

door

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Dezer dagen kwam ik in een vrienden appgroep een gezegde tegen dat sommige mensen liever niet horen: ‘A donkey carrying a load of books is still a donkey’. In Suriname hebben we daar een kortere, maar minstens even vernietigende versie van: ‘Leri no e puru don’.

Je kunt een ezel naar de universiteit sturen, hem volstoppen met wetenschappelijke literatuur en hem zelfs laten promoveren. Maar wanneer hij terugkomt, heb je mogelijk gewoon een ezel met een doctorstitel. Alleen balkt hij nu in academisch Nederlands.

“Hoe kan een voorzienbaar bestuurlijk geschil maandenlang escaleren voordat een oplossing wordt afgedwongen?”

Ronny Asabina zei ooit in het parlement: ‘Surinamers zijn titelgeil’. Een uitspraak die je eigenlijk op een tegeltje zou moeten zetten en bij iedere overheidsinstelling of ieder particulier kantoor moet ophangen. Want bij ons begint de academische komedie vaak al bij de eerste kennismaking. Je steekt iemand de hand toe en krijgt plechtig te horen: ‘Mijn naam is dokter Huppelepup’. Of doctorandus Huppelepup. Of meester Huppelepup.

Pardon? Heeft uw moeder u werkelijk als baby ‘Dokter’ genoemd? Stond er op uw geboorteakte ‘Meester Huppelepup’? Nee toch? Die titels heeft u later verworven. Uw naam kreeg u van uw ouders. Uw diploma van een onderwijsinstelling. En uw manieren? Die lijken soms onderweg zoekgeraakt.

De afgelopen jaren, de afgelopen maanden en zelfs de afgelopen dagen hebben wij in Suriname op stuitende wijze mogen aanschouwen wat er gebeurt wanneer geleerdheid, ego en bestuurlijke macht elkaar ontmoeten zonder dat gezond verstand is uitgenodigd.

Neem de recente bestuurssoap bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname, TAS. Een conflict tussen de directeur en de raad van commissarissen groeide uit tot een juridische en politieke krachtmeting. Er waren discussies over bevoegdheden, een omstreden bestuursoverdracht, een twijfelachtige arbeidsovereenkomst, confrontaties en uiteindelijk een rechterlijke uitspraak op 26 oktober. Ondertussen kwam de normale dienstverlening onder druk te staan.

Een toezichthouder op de telecommunicatie en directie die zelf moeite hebben om bestuurlijk met elkaar te communiceren. Je zou het niet kunnen verzinnen. Zelfs een slechte scenarioschrijver zou dit afkeuren wegens gebrek aan geloofwaardigheid.

En alsof dat niet voldoende was, bereikte de ruzie ook De Nationale Assemblee. De gemoederen liepen op, de vergadering werd geschorst en de Abop-fractie verliet de zaal. Allemaal rondom een bestuurskwestie waarvoor juist wetten, procedures en verantwoordelijke bestuurders bestaan.

Het juridische gelijk moest uiteindelijk door de rechter worden vastgesteld. Maar de maatschappelijke vraag is minstens zo belangrijk: ‘hoe kan een voorzienbaar bestuurlijk geschil maandenlang escaleren voordat een oplossing wordt afgedwongen?’

Suriname heeft kennelijk geen tekort aan mensen die weten hoe bevoegdheden op papier zijn geregeld. Het probleem ontstaat wanneer die kennis moet worden omgezet in tijdig overleg, behoorlijk bestuur en institutionele rust. En dat is precies waar de ezel met zijn boeken om de hoek komt kijken.

We hebben juristen die elkaar met wetsartikelen bestrijden, economen die ons haarfijn uitleggen waarom het leven duurder wordt en bestuurders die met indrukwekkende PowerPointpresentaties aantonen dat alles onder controle is. Alleen merkt de gewone burger daar soms bitter weinig van.

De marktverkoper op de Centrale Markt hoeft geen master in bestuurskunde te hebben om te begrijpen dat je een probleem niet vier maanden moet laten etteren. De buschauffeur heeft geen doctoraat in economie nodig om te weten dat je niet meer kunt uitgeven dan je verdient. En de huisvrouw die iedere maand haar SRD’s moet omdraaien, heeft geen MBA nodig om te begrijpen wat financieel verantwoordelijk handelen betekent. Maar in onze bestuurskamers lijken zulke eenvoudige inzichten soms revolutionaire wetenschappelijke ontdekkingen.

Natuurlijk is onderwijs belangrijk. Een diploma getuigt van studie en doorzettingsvermogen. Maar het is geen vaccin tegen arrogantie, geen bewijs van integriteit en al helemaal geen garantie voor wijsheid en fatsoen.

Het wordt pas gevaarlijk wanneer iemand zijn academische titel beschouwt als een vrijstelling van zelfkritiek. Wanneer luisteren beneden zijn opleidingsniveau wordt geacht en toegeven dat je ongelijk hebt als intellectuele zelfmoord voelt.

Misschien moeten wij in Suriname daarom een nieuwe regel invoeren: wie zich bij de eerste kennismaking met zijn academische titel voorstelt, moet onmiddellijk een praktische test afleggen. Bijvoorbeeld een conflict oplossen zonder advocaat, een vergadering beëindigen zonder ruzie of een overheidsinstelling een maand laten functioneren zonder bestuurlijke crisis.

Wie slaagt, mag zijn titel houden. Wie zakt, krijgt een aanvullende cursus gezond verstand. Want uiteindelijk wordt de waarde van een mens niet bepaald door de letters vóór of achter zijn naam, maar door zijn handelen, zijn karakter en de resultaten die hij boekt. Een diploma kan bewijzen dat je iets hebt geleerd. Niet dat je iets hebt begrepen. Leri no e puru don.

En het tragische is dat de ezel uit het Engelse gezegde zijn boeken tenminste zelf draagt. In Suriname laten sommige ezels hun boeken, hun salaris én de schade die zij veroorzaken door de belastingbetaler dragen.

ivancairo@yahoo.com