DUIZENDEN BAZO-KAARTEN BUITEN DE REGELS VERWERKT

door

In 2021 werd aangekondigd dat het BaZo-bestand grondig zou worden opgeschoond, nadat was gebleken dat ruim 40.000 van de 75.000 geregistreerde personen niet aan de voorwaarden voldeden. Herregistratie moest orde scheppen in het systeem en voorkomen dat overheidsgeld terechtkwam bij mensen die daar geen recht op hadden. Vijf jaar later blijkt uit een interne onderzoeksrapportage dat ruim 7.000 BaZo-kaarten in 2024 en 2025 buiten de voorgeschreven goedkeuringsprocedure zijn verwerkt en uitgeprint. De aangekondigde opschoning lijkt daarmee weinig garanties te hebben geboden voor een deugdelijk beheer van het systeem. De bevindingen zijn ernstig, omdat de verantwoordelijkheden binnen het BaZo-systeem helder zijn vastgelegd. Het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting (SoZaVo) beoordeelt aanvragen en bepaalt wie voor een door de Staat betaalde basiszorgverzekering in aanmerking komt. Het Staatszieken-fonds (SZF) verwerkt vervolgens de goedgekeurde gegevens en verstrekt de verzekeringskaarten. Het SZF heeft dus geen zelfstandige bevoegdheid om te bepalen wie recht heeft op een BaZo-kaart. Dat is geen nieuwe regel of onduidelijke taakverdeling. De toenmalige SZF-leiding heeft dit in 2021 zelf nadrukkelijk bevestigd.
Dezelfde problemen, vijf jaar later
In februari 2021 verklaarde de toenmalige minister van Sociale Zaken, Uraiqit Ramsaran, dat van een overgenomen bestand van ongeveer 75.000 BaZo-geregistreerden ruim 40.000 personen niet aan de toelatingscriteria voldeden. Meer dan de helft van het bestand bleek volgens die mededeling dus niet aan de voorwaarden te voldoen. De overheid kondigde daarop een herregistratie aan om vast te stellen wie daadwerkelijk recht had op de voorziening. Ook de toenmalige directie van het SZF maakte duidelijk dat de beoordeling bij SoZaVo lag.
Het SZF mocht pas na goedkeuring door het ministerie tot verstrekking overgaan. De noodzaak van controle was destijds dus al overduidelijk. Dat nu opnieuw duizenden kaarten buiten de voorgeschreven procedure zouden zijn verwerkt, legt een pijnlijke bestuurlijke tekortkoming bloot. Een opschoningsoperatie heeft weinig waarde wanneer de controle daarna verslapt of wanneer instellingen zich niet aan de afgesproken procedures houden. Regels die op papier bestaan, maar in de uitvoering worden omzeild, beschermen noch de staatskas, noch de mensen voor wie de voorziening bedoeld is.
Wie heeft de deur opengezet?
Volgens de reportage van Tra Fas’ De, die is gebaseerd op interne onderzoeksdocumenten, zijn naast de procedurele afwijkingen ook vermoedens van mogelijke verkoop van BaZo-kaarten naar voren gekomen. Verder zouden begin 2026 juridische adviezen aan de SZF-leiding zijn uitgebracht. Deze informatie maakt een onafhankelijk en grondig onderzoek noodzakelijk. Daarbij moet zorgvuldig onderscheid worden gemaakt tussen kaarten die buiten de goedkeuringsprocedure zijn verwerkt en personen die daadwerkelijk geen recht hadden op een verzekering. Op basis van de beschikbare informatie kan niet worden ge-concludeerd dat alle 7.000 kaarten onterecht zijn verstrekt. Maar zelfs als een deel van de betrokkenen achteraf aan de voorwaarden blijkt te voldoen, blijft de procedurele overtreding overeind. De goedkeuring van SoZaVo is immers geen vrijblijvende formaliteit, maar een noodzakelijke controle op de besteding van publieke middelen.
De omvang maakt het bovendien moeilijk om dit af te doen als een incidentele administratieve fout. Duizenden kaarten worden niet zomaar buiten een vastgelegde procedure verwerkt zonder dat er vragen rijzen over interne controles, bevoegdheden en toezicht. Wie heeft opdracht gegeven tot de verwerking? Wie heeft de kaarten geautoriseerd? En waarom hebben de bestaande controlemechanismen niet tijdig ingegrepen? Dat zijn geen details die in een intern rapport mogen blijven steken.
Belastinggeld vraagt om controle
Bij BaZo betaalt de Staat de premie voor mensen die hun basiszorgverzekering niet zelf kunnen bekostigen. Het gaat om een sociaal vangnet dat bescherming moet bieden aan financieel kwetsbare burgers. Juist daarom moet iedere verstrekking zorgvuldig worden getoetst. Wanneer kaarten zonder de vereiste goedkeuring worden aangemaakt, ontstaat het risico dat overheidsgeld wordt besteed zonder dat vooraf is vastgesteld of aan de voorwaarden is voldaan.
De verantwoordelijke instanties moeten daarom niet volstaan met algemene verklaringen. Er moet duidelijkheid komen over het aantal daadwerkelijk geactiveerde kaarten, de daaruit voortgekomen premiebetalingen en eventuele financiële schade voor de Staat. Ook moet worden vastgesteld welke functionarissen verantwoordelijk waren voor de verwerking en welke maatregelen zijn genomen nadat de afwijkingen aan het licht kwamen. SoZaVo moet uitleggen hoe het toezicht op de toelatingsprocedure heeft gefunctioneerd. Het SZF moet openheid geven over de interne besluitvorming en de opvolging van eventuele juridische adviezen. Als er aanwijzingen zijn voor verkoop, fraude of andere onregelmatigheden, moeten die door de bevoegde instanties worden onderzocht en waar nodig juridische gevolgen krijgen. Wij zijn van mening dat een sociaal vangnet geen vrijbrief geeft voor bestuurlijke willekeur. Wie publieke middelen beheert, moet zich aan de regels houden. De samenleving heeft geen behoefte aan een nieuwe aankondiging van onderzoek of opschoning, maar aan volledige openheid, concrete maatregelen en duidelijkheid over de verantwoordelijkheid voor de 7.000 kaarten. Zonder die verantwoording blijft niet alleen de vraag wie de regels heeft omzeild, maar vooral waarom het systeem dat dit moest voorkomen, heeft gefaald.
The post DUIZENDEN BAZO-KAARTEN BUITEN DE REGELS VERWERKT ..