Dood water, dode antwoorden

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Er zijn mysteries die generaties bezighouden. De bouw van de piramides. De verdwijning van Atlantis. En sinds kort: wie heeft de Boven-Surinamerivier vergiftigd? Al ruim een week drijven duizenden dode vissen op het water. Een ecologische ramp, een economische klap voor dorpen die afhankelijk zijn van de rivier en een gezondheidsrisico voor bewoners.

De eerste reactie van de autoriteiten klonk veelbelovend. Er zou “zeer waarschijnlijk” sprake zijn van een eenmalige lozing van een chemische stof. Dat was tenminste iets. Maar daarna werd het stil. Welke stof? Geen idee. Waar geloosd? Onbekend. Door wie? Ook onbekend. En zo belandde Suriname opnieuw in het vertrouwde decor van vermoedens, geruchten, mofokoranti, verdenkingen en halve waarheden.

“Een rivier vergiftigen, met duizenden dode vissen als tastbaar bewijs, lijkt ineens een zaak zonder sporen, zonder verdachten en zonder antwoorden”

Het opmerkelijke is dat iedereen weet dat in het gebied goudwinning plaatsvindt. Daarbij worden ook chemische stoffen gebruikt waarvan bekend is dat zij, wanneer ze in het milieu terechtkomen, desastreuze gevolgen kunnen hebben.

Toch lijkt de zoektocht naar de bron van de vervuiling zich af te spelen alsof men een speld zoekt in een hooiberg van miljoenen vierkante kilometers. Dat roept een vervelende vraag op: ‘hoe moeilijk kan het werkelijk zijn? Waarom vordert het onderzoek naar de oorzaak niet?’

Milieuorganisaties wijzen al jaren op de risico’s van ongereguleerde goudwinning in het binnenland. Ook eerdere berichten in de media maakten melding van vervuiling van rivieren, gebrekkig toezicht en een overheid die vaak pas reageert als de schade al zichtbaar is. De huidige vissterfte komt dan ook niet uit de lucht vallen; ze past in een patroon waarvoor al jarenlang wordt gewaarschuwd.

Intussen groeit de irritatie in De Nationale Assemblee. Leden voelen zich afgescheept met antwoorden die meer vragen oproepen dan beantwoorden. De parlementariërs hebben het gevoel dat ze in de maling worden genomen. Terecht. Want een regering die zegt dat er waarschijnlijk een chemische lozing heeft plaatsgevonden, maar vervolgens niet kan aangeven welke stof, waar die vandaan komt en wie daarvoor verantwoordelijk is, vraagt veel van het vertrouwen van de samenleving.

Misschien moeten we het onderzoek anders aanpakken. Niet langer beginnen met de vraag wie de dader is, maar met de vraag waarom het zo ingewikkeld lijkt om die te vinden. Ontbreekt het aan deskundigheid? Aan middelen? Of ontbreekt vooral de politieke wil om iemand daadwerkelijk verantwoordelijk te houden?

Want als een vrachtwagen ergens in Paramaribo een lantaarnpaal omver rijdt duurt het meestal geen week voordat de eigenaar is gevonden. Maar een rivier vergiftigen, met duizenden dode vissen als tastbaar bewijs, lijkt ineens een zaak zonder sporen, zonder verdachten en zonder antwoorden.

De vissen zijn dood. De rivier spreekt boekdelen. Alleen de overheid lijkt nog steeds doof voor wat iedereen allang hoort. Misschien is dát wel de meest zorgwekkende vorm van vervuiling: niet die van het water, maar die van bestuurlijke geloofwaardigheid.

ivancairo@yahoo.com