Discipline en begrotingsherstel

door

DE BEHANDELING VAN de begroting 2026 in De Nationale Assemblee, die maandag is begonnen, bevestigt opnieuw een bekend patroon in het Surinaamse begrotingsbeleid: scherpe analyses, terechte waarschuwingen, maar te weinig structurele daadkracht om de overheidsfinanciën werkelijk in balans te brengen.

Zowel VHP-fractieleider Asis Gajadien als NDP-fractievoorzitter Rabin Parmessar wees op tekortkomingen in het begrotingsbeleid, oplopende tekorten en de noodzaak van transparantie. Maar de kernvraag blijft onbeantwoord: waarom slaagt Suriname er jaar na jaar niet in om de vicieuze cirkel van structurele tekorten te doorbreken?

De realiteit is dat het begrotingstekort, hoe het ook wordt gepresenteerd, niet slechts een rekenkundige kwestie is. Wanneer alternatieve financieringsconstructies en verborgen verplichtingen worden meegerekend, zoals Gajadien stelt, wordt duidelijk dat de begrotingspositie kwetsbaarder is dan officiële cijfers suggereren.

Dat probleem wordt verergerd door een structurele afhankelijkheid van externe leningen en een toenemende schuldenlast in vreemde valuta. Het gevolg is dat een aanzienlijk deel van de begroting niet naar ontwikkeling gaat, maar naar rente en herfinanciering.

Echter, wat in het debat onvoldoende wordt benoemd, is dat begrotingsdiscipline niet alleen een technisch-financiële kwestie is, maar vooral een bestuurlijk en institutioneel probleem. Zolang de overheid geen harde uitgavennormen hanteert, geen consequente prioritering toepast en inefficiënties in het ambtelijke apparaat blijft tolereren, zal elk begrotingsjaar opnieuw beginnen met dezelfde fundamentele zwakte.

De roep om diversificatie van de economie – via landbouw, toerisme, industrie en het midden- en kleinbedrijf – is terecht, maar blijft zonder budgettaire hervorming een papieren ambitie. Economische verbreding vereist namelijk niet méér uitgaven, maar betere. Dat betekent dat subsidies, loonkosten en inefficiënte programma’s kritisch moeten worden doorgelicht en waar nodig afgeschaft. Er zonder blijft er simpelweg geen fiscale ruimte over voor productieve investeringen.

Ook het terugkerende pleidooi voor transparantie, versterking van de Rekenkamer en betere controlemechanismen is essentieel, maar onvoldoende zolang opvolging ontbreekt. Suriname heeft geen gebrek aan wetten of instituten, maar aan naleving en sanctiebeleid. De Aanbestedingswet, interne controles en auditstructuren verliezen hun waarde wanneer overtredingen politiek of administratief niet worden gecorrigeerd.

De weg naar een begroting in evenwicht – en uiteindelijk naar een structureel surplus – ligt niet in de belofte van toekomstige olie-inkomsten vanaf 2028. Dat is een gevaarlijke verleiding die leidt tot uitstelgedrag en beleidsluiheid. De werkelijke oplossing ligt in drie harde maar noodzakelijke keuzes: drastische beperking van niet-productieve overheidsuitgaven, hervorming van het ambtelijke apparaat met meetbare prestaties en een strikt schuldenbeheer met transparante voorwaarden en lage herfinancieringskosten.

Daarnaast moet elke SRD die de overheid uitgeeft, worden beoordeeld op rendement voor de samenleving, niet op politieke wenselijkheid. Dat vereist een cultuuromslag in het begrotingsdenken: van verdelen naar investeren, van consumptie naar productie, van korte termijn naar structurele stabiliteit.

Zonder die omslag blijft de begroting een jaarlijks ritueel van waarschuwingen en intenties. Met de vereiste omslag kan Suriname eindelijk toewerken naar wat al jaren wordt beloofd maar nog niet is bereikt: een gezonde begroting die niet leunt op toekomstige olie, maar op huidige discipline.-.

*lees ook ‘Begrotingsbehandeling na maanden vertraging eindelijk begonnen’