Diplomatiek mijnenveld

door

CARICOM HEEFT ZIJN steun uitgesproken voor India als kandidaat voor een niet-permanente zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) voor 2028-2029. De toezegging werd gedaan tijdens overleg in New York tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van Caricom en India. Daarbij zat minister Melvin Bouva ook aan als voorzitter van de raad voor buitenlandse en gemeenschapsrelaties van Caricom.

Op zichzelf is er niets mis met deze ondersteuning. India is een economische grootmacht en een belangrijke partner voor het Caribisch Gebied. Bovendien is een bredere verdeling van de mondiale macht juist gewenst. Maar de nieuwe wereldorde maakt internationale politiek er niet overzichtelijker op.

In een wereld met steeds meer machtscentra is laveren onvermijdelijk, maar zonder moreel kompas wordt het al gauw zwalken

Vroeger waren de scheidslijnen duidelijker: het vrije Westen tegenover het communistische blok, democratie tegenover dictatuur. Nu vervagen die grenzen. China is een wereldmacht, India rukt op en de Verenigde Staten varen onder Donald Trump een eigen koers. Ook regionale machten als Brazilië en Turkije eisen nadrukkelijker een plaats op het internationale toneel op.

India illustreert hoe ingewikkeld die nieuwe wereldorde is. Het land is een meerpartijendemocratie en Narendra Modi vervult zijn derde termijn als premier. Tegelijkertijd bestaat er toenemende internationale kritiek op de behandeling van minderheden, journalisten, maatschappelijke organisaties en politieke tegenstanders.

Niemand wil of kan het zich economisch of diplomatiek veroorloven een grootmacht tegen het zere been te schoppen. Dat dwingt kleine landen als Suriname tot behoedzaam navigeren. Vandaag is China nodig, morgen India, overmorgen de Verenigde Staten. Een wereld met steeds meer economische en politieke machtscentra kan zorgen voor een betere verdeling van invloed, investeringen en welvaart. Die beoogde welvaart moet uiteindelijk alle lagen binnen die samenlevingen ten goede komen, maar mag niet ten koste gaan van mensenrechten en vrijheden.

Juist daar dreigt het kompas zoek te raken. Mensenrechtenschendingen zijn gemakkelijker te veroordelen wanneer één geïsoleerde despoot tegenover de rest van de wereld staat. Moeilijker wordt het wanneer economische en strategische partners zelf onder vuur liggen vanwege hun omgang met democratie en mensenrechten. De VN wordt daardoor steeds meer een diplomatiek mijnenveld. Dat bleek toen tientallen delegaties uit protest de zaal verlieten of wegbleven tijdens de toespraak van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Dat ook Suriname hieraan deelnam, wordt beweerd maar is niet bevestigd.

Steun aan een nieuwe grootmacht zou meer moeten betekenen dan wat economisch of geopolitiek op dat moment het beste uitkomt. De wezenlijke vraag is welke waarden overeind blijven wanneer belangen botsen. In een wereld met steeds meer machtscentra is laveren onvermijdelijk. Echter, zonder moreel kompas wordt het al gauw zwalken. Dat dreigt ook het draagvlak van de VN verder aan te tasten en is zeker niet in het voordeel van kleine, kwetsbare economieën. Weglopen tijdens de toespraak van Netanyahu is mooie symboliek, maar wordt dat ook gedurfd – als het erop aankomt – bij Xi, Trump, Modi of Putin?