De zaak-Leysner vraagt om verantwoording, geen machtsvertoon

door

INGEZONDEN

Robert Greene beschrijft in ‘The 48 Laws of Power’ hoe macht zich gedraagt wanneer zij niet wordt begrensd door moraal, transparantie en publieke controle. “Verberg je bedoelingen” en “zeg nooit meer dan noodzakelijk” zijn in zijn boek geen democratische deugden, maar strategieën om invloed te behouden. Juist daarom is de zaak-Leysner zo verontrustend. Niet alleen vanwege de ernst van de verdenkingen, maar vooral vanwege de vragen die zij oproept over selectiviteit, onafhankelijkheid en verantwoording binnen de rechtsstaat.

Wanneer sommige verdachten snel worden aangehouden en vervolgd, terwijl een andere hoofdverdachte – ondanks publiek bekende ernstige verdenkingen – buiten detentie blijft, ontstaat bij de samenleving onvermijdelijk de indruk van ongelijke rechtsbedeling. Dat betekent niet automatisch dat er juridisch onjuist is gehandeld. Het betekent wél dat het Openbaar Ministerie overtuigend moet uitleggen welke criteria zijn toegepast en waarom die voor alle betrokkenen gelijk gelden.

“De familie Leysner verdient geen politiek theater, maar waarheid, recht en gerechtigheid”

Een rechtstaat kan niet functioneren op basis van geheimzinnigheid, willekeur of communicatie die vooral bedoeld lijkt om de publieke opinie te beheersen. Opsporingsberichten, persmomenten en verklaringen over een “lopend onderzoek” mogen geen rookgordijn worden waarachter gebrek aan voortgang of gebrekkige coördinatie schuilgaat. De familie-Leysner en de samenleving hebben recht op zorgvuldigheid, maar ook op tijdige en begrijpelijke informatie – uiteraard binnen de grenzen van het strafrechtelijk onderzoek.

Daar ligt eveneens een verantwoordelijkheid voor de minister van Justitie en Veiligheid. De minister mag niet op de stoel van het Openbaar Ministerie gaan zitten, maar hij kan zich evenmin verschuilen achter de formele onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie wanneer structurele vragen rijzen over beleid, capaciteit, toezicht en publieke verantwoording. Immers, onafhankelijkheid betekent niet: oncontroleerbaarheid. Macht zonder rekenschap tast uiteindelijk het vertrouwen in de gehele rechtsorde aan.

De kernvraag is daarom niet alleen wie strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor de feiten in de zaak-Leysner. De bredere vraag luidt: ‘behandelt de Surinaamse rechtstaat iedere burger volgens dezelfde maatstaf? Wordt daadkracht toegepast op basis van bewijs en wet of mede bepaald door status, netwerk en politieke gevoeligheid?

In een democratie behoort niemand boven de wet te staan – ook geen ondernemer met invloed, geen ambtsdrager en geen leidinggevende binnen het justitiële apparaat. Wie macht uitoefent, moet bereid zijn rekenschap af te leggen. En wie dat niet langer geloofwaardig kan doen, moet plaatsmaken.

Daarom is een onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken noodzakelijk. Als daaruit blijkt dat de procureur-generaal, haar directe omgeving of de minister zijn tekortgeschoten in hun constitutionele en bestuurlijke verantwoordelijkheid, dan rest slechts één integere conclusie: opstappen cq aftreden!

De familie Leysner verdient geen politiek theater, maar waarheid, recht en gerechtigheid. Suriname verdient een Openbaar Ministerie dat boven belangen staat en een bestuur dat begrijpt dat vertrouwen niet wordt opgeëist, maar verdiend.

Drs. Ing. Colvin Overdiep Mphil (criminoloog/autonoom denker)

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.