De schijn alleen al is schadelijk

door

DE OPHEF ROND minister Harish Monorath en de vermeende rol van ondernemer Jean Mixon, alias ‘Saya’, als adviseur, raakt aan een fundamenteel principe van behoorlijk bestuur: niet alleen integriteit, maar ook de schijn van integriteit moet te allen tijde worden bewaakt. Juist voor een minister van Justitie en Politie geldt dat in versterkte mate.

Het is in dat licht moeilijk te begrijpen dat de minister in een interview zonder voorbehoud kon verklaren dat Saya “in het veld” zijn adviseur is. Dat diezelfde uitspraak later moest worden afgezwakt tot “geen adviseur in de zin van de wet” onderstreept vooral dat hier onvoldoende is nagedacht over de implicaties. Want in het publieke domein is nuance vaak ondergeschikt aan perceptie. En die perceptie is in dit geval schadelijk.

Woorden doen ertoe, en in dit geval hebben ze onnodig schade aangericht

De kern van het probleem ligt niet eens uitsluitend in de vraag of er formele stukken bestaan die een adviesrol bevestigen. Het gaat om iets fundamentelers: welke signalen zendt de minister uit door zich te laten associëren met een figuur die recent nog onderwerp was van strafrechtelijk onderzoek? Ook al heeft de rechter Mixon vrijgesproken van witwassen en het Openbaar Ministerie voor andere feiten niet-ontvankelijk verklaard, blijft er een zweem van controverse hangen. In de wereld van rechtshandhaving is dat voldoende reden voor grote terughoudendheid.

Een minister van Justitie en Politie is immers niet zomaar een bestuurder. Hij is de hoeder van de rechtsstaat, eindverantwoordelijk voor opsporing, vervolging en internationale samenwerking op het gebied van criminaliteitsbestrijding. Dat vereist niet alleen juridische zuiverheid, maar ook een onberispelijk moreel kompas. Wie in die positie verkeert, kan zich eenvoudigweg geen lichtvaardige omgang met omstreden personen permitteren — zelfs niet in informele zin.

Dat is geen theoretische overweging. Suriname heeft in het recente verleden al eens op de rand van internationale reputatieschade gestaan, toen een minister van Justitie en Politie voornemens was een controversiële figuur mee te nemen naar een regionale conferentie over criminaliteitsbestrijding. De organisatie van die bijeenkomst zag zich genoodzaakt de minister dringend te adviseren die persoon thuis te laten. Dat advies werd opgevolgd, waarmee een pijnlijke internationale blamage ternauwernood werd voorkomen. Het incident had echter een duidelijke les moeten achterlaten: in het internationale speelveld van recht en veiligheid wordt niet alleen gekeken naar beleid, maar ook naar gezelschap.

De verdediging dat informatie ook via informele kanalen wordt verkregen, snijdt op zichzelf hout. Elke bestuurder onderhoudt contacten in de samenleving. Maar er is een wezenlijk verschil tussen luisteren naar signalen uit de gemeenschap en het publiekelijk bestempelen van iemand als “adviseur”, zeker wanneer die persoon omstreden is. Woorden doen ertoe, en in dit geval hebben ze onnodig schade aangericht.

Het is daarom goed dat het parlement deze kwestie niet heeft laten passeren. De oproep aan de minister om duidelijkheid te scheppen en afstand te nemen van elke onwenselijke associatie is geen politiek opportunisme, maar een noodzakelijke correctie.

Uiteindelijk draait het om vertrouwen. Vertrouwen van burgers, maar ook van internationale partners. Dat vertrouwen is kwetsbaar en wordt niet alleen ondermijnd door fouten, maar ook door twijfel. En juist die twijfel had de minister moeten voorkomen.