De rekening van een open rioolput

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Er zijn van die dingen waar je als burger niet dagelijks bij stilstaat. Belastingen betalen, bijvoorbeeld. Dat doe je braaf, vaak met tegenzin, maar met de stille hoop dat daar iets nuttigs tegenover staat: een weg zonder kuilen. Trottoirs zonder losse tegels waar je over zou kunnen struikelen en je nek breken. Straatverlichting die brandt. En – ik noem maar wat – rioolputten met een deksel. Blijkbaar vraag ik veel. Te veel.

Een paar weken geleden maakte ik namelijk kennis met een stuk Surinaamse infrastructuur dat letterlijk onder de radar bleef: een open rioolput, slim gecamoufleerd door een laag gras. Een valkuil in de meest letterlijke zin van het woord. Voordat ik het wist, zat mijn linkerbeen erin en mijn knie zowat in een andere dimensie. Gevolg: een ernstige blessure, medische kosten en een arbeidsproductiviteit die momenteel ongeveer gelijk is aan die van een ambtenaar op vrijdagmiddag na twaalven. En ik ben nog steeds niet hersteld.

“Als de staat niet aansprakelijk is voor schade door zijn eigen verwaarlozing, wie dan wel?”

Nu kun je denken: ongelukje, pech gehad. Maar hier begint het interessante deel. Want in een rechtstaat – althans in theorie – is iemand verantwoordelijk voor de publieke ruimte. Als een burger door nalatigheid van de overheid schade lijdt, zou je verwachten dat daar een vorm van aansprakelijkheid tegenover staat.

Dus ik deed wat elke burger met een kapotte knie en een stevige medische rekening zou doen: ik raadpleegde advocaten. Ik stelde twee juristen onafhankelijk van elkaar dezelfde vraag: ‘hoe groot is de kans van slagen voor iemand die in een onafgedekte rioolput stapt, lichamelijk letsel oploopt, gevolgd door medische kosten, als deze persoon een zaak tegen de staat zou aanspannen?’

De antwoorden waren verfrissend eerlijk, maar tegelijkertijd ontluisterend. Advocaat één: “Het zou wel kunnen. Veel succes zou ik het niet geven”. Advocaat twee: “Kans van slagen is miniem aan de hand van praktijkervaring die ik heb”.

Met andere woorden: u kunt vallen door nalatigheid van de overheid, u kunt letsel oplopen, u kunt medische kosten maken, u kunt inkomen verliezen … maar veel succes met het verhalen daarvan. Dat is eigenlijk de echte blessure.

Alsof dat nog niet wrang genoeg is, vertelde de politie mij – die put is vlak tegenover Bureau Nieuwe Haven – dat ik niet de eerste ben die in diezelfde open rioolput is gestapt. Zij hebben deze situatie al meerdere keren doorgegeven aan het ministerie van Openbare Werken. Meerdere keren. Zonder resultaat. Dus laten we de situatie samenvatten: de overheid weet ervan. De politie meldt het. Burgers raken gewond. En niemand doet iets. Tot de volgende erin stapt.

In elk normaal functionerend land zou een overheid niet alleen moeten zorgen voor adequate infrastructuur, maar ook verantwoordelijkheid moeten nemen wanneer zij daarin faalt. Onderhoud van de publieke ruimte is geen luxeproject en geen verkiezingsstunt. Het is een kerntaak.

Een open rioolput is geen natuurverschijnsel. Het is een monument van nalatigheid. En als de staat niet aansprakelijk is voor schade door zijn eigen verwaarlozing, wie dan wel? Waarschijnlijk pas bij de volgende verkiezingen – als er tijd is voor een nieuw deksel en een moment.

ivancairo@yahoo.com

...