De reislustige elite

door

DE SNIJD / Armand Snijders

Uit de koker van onze reisminister Melvin en zijn Nederlandse ambtgenoot Tom kwam recentelijk het ultieme privilege voor de politieke elite: vanaf 1 januari 2027 mogen bezitters van een Surinaams diplomatiek of dienstpaspoort visumvrij naar de Benelux vliegen. Dat is toch geweldig nieuws!

Terwijl het ‘klootjesvolk’ daar geen ene bal aan heeft en in de rij moet staan bij VFS en slapeloze nachten heeft over torenhoge leges, stappen onze machthebbers straks fluitend en zonder administratieve rompslomp het vliegtuig in. Dat is echt een verdienste die op het conto van Melvin mag worden bijgeschreven. Drie hoeraatjes voor hem hoor!

“Van de meeste uitstapjes wist het volk niets. En dat is raar, want wij betalen dat met z’n allen. Mogen we dan tenminste horen waar ons geld over de balk wordt gesmeten?”

Want reizen naar de Benelux, dat doet de politieke elite! Maar ook naar de rest van de wereld, dus daar worden ook visumvrije deals voor gesmeed. Met Panama bijvoorbeeld is Melvin momenteel samen met zijn mentor tante Jenny bezig om dat ook voor elkaar te krijgen. Gewone reizigers met simpele blauwe paspoorten moeten van hen maar even wachten, zolang de elite maar ongestoord mag reizen.

Ze draaien iedere keer tijdens gesprekken met Nederlandse collega’s hetzelfde bandje af dat het wel aardig zou zijn als wij als vroegere onderdanen van het koninkrijk ongestuurd naar Schiphol kunnen vliegen, maar al decennia is het antwoord hetzelfde: ‘daar gaat Brussel over dus daar moet je zijn’. Dat kun je vervelend vinden, maar zo zijn de regels nu eenmaal. Of onze vertegenwoordiging in België nu echt de lobbykwaliteiten heeft om de Surinaamse zaak te bepleiten, betwijfel ik. Dus dat gaat nog jaren duren…

De immer kritische econoom Winston rekende onlangs fijntjes uit dat alle Surinaamse ministers, in de vijftien maanden dat ze op hun luxe stoel zitten, gemiddeld elk al meer dan zes keer op reis zijn geweest. Dus zo’n honderd keer bij elkaar. En dat tante Jenny zelfs tien keer het luchtruim koos. Zelfs haar reislustige voorganger is daarmee al bijna overtroffen. Maar die was in zijn eerste jaar aan handen en voeten gebonden door de coronapandemie.

En dan te bedenken dat zij in de eerste weken als staatshoofd ons allemaal plechtig ‘openheid en soberheid over buitenlandse reizen’ had beloofd. “Elke reis moet Suriname concreet iets opleveren”, zo sprak zij streng. Ze zou de vinger aan de pols houden en de overheidskoffers beschermen tegen onnodige reislust. We weten inmiddels wat dergelijke paarse beloften waard zijn.

Het heeft dus tot nu toe niet zo mogen zijn, al vermoed ik wél dat de delegaties die in haar kielzog meereizen, veel kleiner zijn dan die van Chan. Want die nam vaak zijn schoonfamilie en een onnodig legertje ministers, veiligheidsmensen en vrienden mee. Die mochten allemaal businessclass vliegen en in vijfsterren kingsize bedden slapen. En terwijl ze hun vingers aflikten van de kreeft en de flessen kostbare wijn, stroomden op hun bankrekening de aantrekkelijke daggeldvergoedingen binnen.

Overigens, dat geldt ook voor de huidige reisluchtige elite, daar ben ik van overtuigd. Ik heb de moeite niet gedaan om de cijfers van Winston te checken, maar ik ben – gezien mijn kennis van het graaigedrag van de meeste van onze politici – bereid om ze zo te geloven.

Van de meeste uitstapjes wist het volk niets. En dat is raar, want wij betalen dat met z’n allen. Mogen we dan tenminste horen waar ons geld over de balk wordt gesmeten? En waarom doen de dames en heren reizigers nooit verslag van het bezoek aan de één of andere nutteloze conferentie of andere bijeenkomst in Verweggistan? Of denken ze dat ze kunnen volstaan met een standaardotje dat door de Communicatiedienst Suriname of zo wordt rondgestuurd?

In de afgelopen jaren is er van de beloften van opeenvolgende regeringen om het aantal buitenlandse dienstreizen drastisch te beperken vrijwel niets terechtgekomen. Zowel onder de regeringen van Desi als van Chan is herhaaldelijk beterschap beloofd, maar in de praktijk bleef het reisgedrag van ministers, parlementariërs en topambtenaren een constante bron van maatschappelijke en politieke frustratie. Ondanks de ingevoerde richtlijnen en het geleuter over ‘soberheid’, bleef het reisgedrag onveranderd. En dat duurt tot op de dag van vandaag.

Het wordt regelmatig in het nationale praathuis aangestipt. Dat moeten ze af en toe wel, om het volk te doen geloven dat zij het serieus met ons menen. Zoals afgelopen week, toen er commotie ontstond over een Nederlands tripje van veepee Gregory, waar hij deelneemt aan een internationale conferentie over racisme en discriminatie (en daar zelfs Alex de hand mag schudden!). De regering kon bij monde van ‘coördinator’ Marinus aanvankelijk nauwelijks informatie verstrekken over het doel van het bezoek en de geplande gesprekken, wat tot frustratie leidde.

Achteraf probeerde hij de gemoederen te sussen met de belofte dat de regering “altijd bereid is om informatie te delen met het parlement”. Daarmee lachte hij eigenlijk het ‘gezeur’ vanuit het hoogste college van staat weg en zei eigenlijk: ‘we blijven lekker vliegen en – als jullie hard genoeg drammen – vertellen we later misschien wel waar de US dollars zijn gebleven’.

Terwijl de praathuisleden – met Asis en Rabin voorop – schande spreken over de gebrekkige informatievoorziening over het reisgedrag van bewindslieden en hun delegaties, hebben ook zij en hun collega’s een enorme berg boter op hun hoofd. Want zij behoren absoluut ook tot de reiselite.

Iedere praathuisvergadering vallen de lege stoelen op. Dat is niet alleen vanwege ziekte of andere legitieme redenen, maar omdat zowel vertegenwoordigers van coalitie als oppositie op reis zijn vanwege iets ‘heel belangrijks’ in Genève, Brussel of Londen, om maar wat steden te noemen. Denkt u dat we ooit reisverslagen te zien krijgen als ze weer volgevreten en voldaan terug zijn, zoals Asis en Rabin wel van regeringsleden eisen.

De burgers weten niet wie in de delegatie zitten en wat de reis de belastingbetaler precies kost. En wat überhaupt het nut is… De voorzitter van het nationale praathuis, Ashwin, zei enige tijd terug bereid te zijn bekend te maken “welke parlementariërs op reis gaan, waarom de reis wordt gemaakt en wat het belang daarvan is voor Suriname”. Er zou volgens hem soberheid worden betracht en niet op alle uitnodigingen wordt ingegaan. Ook moeten delegaties zo klein mogelijk worden gehouden.

De samenleving mag in zijn ogen verwachten dat hierover duidelijk wordt gecommuniceerd. Ashwin sluit ook niet uit dat in een later stadium meer inzicht wordt gegeven in de resultaten en de mogelijke kosten van dergelijke missies, “binnen de geldende procedures van het parlement”. Al deze woorden ten spijt, wordt er ook onder zijn leiding een onoverzichtelijk parlementair potje van gemaakt.

De conclusie is dat miljarden Surinaamse dollars verdampen in vliegtickets, luxe hotels en riante daggelden, terwijl de samenleving nog altijd zucht en de staatskas functioneert als een bodemloze reis-pot. Daar verandert ook tijdens deze regering helemaal niets aan. Reizen op staatskosten was altijd al een Surinaamse politieke traditie; onder tante Jenny is het ogenschijnlijk verheven tot een recht. Het volk betaalt de rekening wel.

armand.snijders@gmail.com