De reis van het certificaat: van beleidsinstrument tot bewijsmateriaal!

INGEZONDEN

Onder het waakzame oog van een directeur werd jarenlang een opmerkelijk staaltje bestuurlijke flexibiliteit tentoongespreid. Een gedoogbeleid hier, een pragmatische handtekening daar, en als logisch gevolg certificaten die zich soms opvallend creatief tot de waarheid verhielden. Maar ach, wie telt details als het systeem soepel draait? Het systeem wérkte immers en werd niet één keer, maar keer op keer uitdrukkelijk verlengd en gefaciliteerd.

Opmerkelijk genoeg was er in diezelfde periode geen enkele dringende behoefte om aangifte te doen. Geen morele noodklok die afging, geen juridische kriebel, geen plotselinge liefde voor strafrechtelijke zuiverheid. Alles leek beheersbaar. Rustig. Onder controle. Alsof bestuurlijke verantwoordelijkheid iets tijdelijks was, dat men naar believen kon in- en uitschakelen.

Tot nu.

Plots is daar een tomeloze inzet voor aangifte. Een principiële storm, compleet met persberichten, telefoontjes en nadrukkelijke verklaringen over transparantie en rechtsstatelijkheid. Dezelfde directeur die eerder geen aanleiding zag om het strafrecht te raadplegen, heeft die aanleiding nu kennelijk in overvloed ontdekt. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen.

Wat daarbij echter opvallend ontbreekt, is een even uitgesproken reflectie op de eigen rol. Een directeur dient zich er immers ook van te vergewissen dat het handelen van zijn personeel niet in een bestuurlijk vacuüm plaatsvindt. Medewerkers opereren onder zijn verantwoordelijkheid, binnen een beleid dat hij heeft toegestaan, verlengd en bewaakt. Indien hij wist – of had behoren te weten – dat certificaten op deze wijze werden uitgegeven en hij dit heeft gedoogd of laten voortbestaan, dan reikt die verantwoordelijkheid verder dan het aanwijzen van anderen.

Bestuurlijke zuiverheid vereist niet alleen het doen van aangifte tegen derden, maar ook de bereidheid om de eigen rol kritisch tegen het licht te houden. Wie toezicht houdt, beleid faciliteert en signalen laat passeren, kan zich moeilijk volledig buiten schot plaatsen wanneer datzelfde beleid achteraf strafrechtelijk problematisch blijkt.

En zo staan we nu hier: een directeur die zich met grote voortvarendheid inzet voor aangifte, terwijl hij tegelijkertijd voorzichtig lijkt te zoeken naar oplossingen. Oplossingen die er vooral op gericht lijken te zijn te voorkomen dat het ministerie zich verder vastwerkt in de eigen bestuurlijke knopen — en dat de spiegel te lang en te scherp wordt vastgehouden.

Want niets is zo gevaarlijk als consequent zijn, zeker wanneer selectieve verontwaardiging jarenlang uitstekend heeft gefunctioneerd.

Joan Meriam NibteOndervoorzitter van de Partij voor Recht en Ontwikkeling

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.