De politieke noodsituatie in het onderwijs

In de afgelopen dagen kregen we weer slecht nieuws over de conditie van Suriname te verwerken. Berichten over zwaarbewapende mannen in dienst van een mijnbouwbedrijf, massale vissterfte door mijnbouwafval in de Saramaccarivier, importcijfers die aangeven dat Suriname van alle landen in ons werelddeel, per jaar per hoofd de grootste hoeveelheden giftige chemicaliën en verdelgingsmiddelen importeert, en minister Currie van Onderwijs die meedeelt dat er geen geld is voor salarisverhoging van leerkrachten.
Zonder routekaart de wildernis In
Currie, de manager
Ik zal me tot het laatste beperken. Currie zegt dat de leerkrachten de kwaliteit van het onderwijs niet moeten laten afhangen van de salarissen. Als manager heeft hij zijn multifactoriële analyse van het onderwijsbedrijf gemaakt, hij heeft geschat wat nodig is voor de salarissen, de bouw van lokalen, schoolmeubilair, onderhoud van gebouwen, maaien van terreinen, bewaking. schoolvervoer, aanschaf en distributie van leermiddelen, de beschikbare begroting, enzovoort. Hij probeert de zaak draaiende te houden en roept de leerkrachten op, zich te blijven inzetten. Currie is een manager en geen politicus. Dat blijkt uit de onhandige manier waarop hij de salarissen van leerkrachten vergeleek met die van andere landsdienaren. Hij beschouwt de leerkrachten kennelijk niet meer als de strategische groep die ze indertijd volgens president Wijdenbosch waren. Hij valt uit de toon van het liedje dat de politiek aanheft in verkiezingstijd, het liedje van ‘de jeugd is de toekomst, onderwijs is de basis van nationale ontwikkeling’. Currie is aangesteld als minister om de status quo te handhaven en de klappen van het stagnerende systeem te ontvangen voor zijn politieke opdrachtgevers die niet weten wat ze moeten doen, geen antwoorden hebben voor de uitdagingen van deze tijd.
De NPS en onderwijs
De NPS heeft een historische affiniteit met het ministerie. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd een grote onderwijshervorming doorgevoerd onder leiding van minister Venetiaan, bijgestaan door mensen zoals Wim Bueno de Mesquita. In de regering van president Santokhi heeft Marie Levens zonder succes geprobeerd iets van een transformatie op gang te brengen. Zij was, anders dan Currie, meer onderwijsdeskundige dan manager, maar ook zij had geen politieke backing. De NPS heeft ondervoorzitter Rusland niet gewerkt aan een politieke visie voor het onderwijs. Ruslands mind is set on oil and gas. Men installeert machteloze managers of pedagogen op de post, terwijl dit ministerie juist de plek is voor een sterke politieke actor. De huidige onderwijsproblematiek is geen kwestie van beheren, maar van transformeren. Er zijn door ICT, structurele veranderingen gaande met ver reikende maatschappelijke gevolgen. Onderwijs vraagt om breed gedragen politieke ingrepen.
Marie Levens onderwijsdeskundige
Frustratie en moeheid
Currie doet een beroep op de leerkrachten zich in te zetten. Veel leerkrachten hebben die oproep niet nodig. Ze houden van hun werk en voelen voor de kinderen. Maar zij merken ook, dat hun inspanningen weinig opleveren. En ook zij weten niet hoe verder met ICT. ICT gaat samen met grote veranderingen in de manier waarop kennis wordt ge(re)produceerd en gedistribueerd. Deze veranderingen werken door in alle sectoren van de maatschappij, met name in de economie. Ons onderwijs vormt kinderen voor een wereld die niet meer bestaat. De kinderen voelen dit aan en gaan zich anders gedragen. Velen laten de school voor wat het is en gaan hosselen, volgen allerlei opleidingen die worden aangeboden door particulieren, vaak online. Ze kunnen de kennis en vaardigheden die ze nodig hebben, daar niet krijgen. De kinderen die gevormd moeten worden, lopen vooruit en ontdekken zelf de wereld van internet, terwijl de opvoeders achter zijn gebleven in de traditionele scholen. Ons onderwijs is ontworpen om alle leerlingen langs gestandaardiseerde leerprogramma’s te leiden. Het is star en traag en kan de flexibiliteit, de snelheid en omvang van internet niet bijbenen. De leerlingen vervelen zich en worden onhandelbaar en de onderwijzers, raken met de dag meer gefrustreerd en vermoeid.
De grootste natuurlijke hulpbron
Het traditionele onderwijs is voor een behoorlijk deel obsoleet geworden, maar niemand kan of wil het stoppen. Waarheen met die tienduizenden kinderen, duizenden leerkrachten en honderden schoolgebouwen? Die moeten we behouden. Het is onze grootste nationale hulpbron. De mensen moeten blijven komen naar de scholen. Het samen bezig te zijn blijft een onmisbaar deel van het onderwijs. Maar het wie, wanneer en hoe van deze samenkomsten verandert. De rol van de leerkrachten en opvoeders wordt anders. Ook ouders en sleutelfiguren in de gemeenschap nemen deel. Het aanknopingspunt van de samenkomsten is een probleem dat de mensen van de omgeving raakt. De school wordt een steunpunt voor de oplossing van problemen in lokale gemeenschappen. De school wordt het ICT centrum van de buurt.
Essentiele functie van de samenleving
De traditionele onderwijsmethoden werden obsoleet, maar onderwijs blijft een essentiële functie van de samenleving, namelijk het doorgeven van de cultuur en de instituten aan de volgende generatie. Alles verandert, maar achter de veelheid en wisselvalligheid gaat veel schuil dat weinig of veel langzamer verandert. Mensen blijven mensen. Mensen leven in groepen die gedurig aan het leren zijn hoe ze de problemen van hun leven kunnen oplossen. Zo ontstaan beproefde tradities die de tand des tijds weerstaan. Maar soms verandert de wereld zo snel en zo sterk dat de overgeleverde methoden niet meer voldoen. Dat is wat er nu aan de hand is. In deze situatie moeten we terug naar de oorspronkelijke bedoelingen van de tradities en nieuwe manieren uitvinden om ze te realiseren.
De grootste natuurlijke hulpbron
De oorspronkelijke bedoeling van onderwijs is kennis, vaardigheden en attitudes overbrengen, zodat mensen kunnen voortleven in gegeven historische, geografische en ecologische omstandigheden. Doorgegeven wordt het opgebouwde culturele erfgoed van een samenleving, de collectieve herinnering van in het verleden overwonnen problemen. Gezonde gemeenschappen lossen van generatie op generatie de problemen op die ze tegenkomen, vaak problemen die het gevolg zijn van oplossingen van vorige generaties.
De uitdagingen
De uitdagingen van deze tijd hebben te maken met problemen die de voortsnellende technologie met zich meebrengt. De atoombom. Resistentie tegen antibiotica. Persisterende chemicaliën in grondwater. Kwik in de rivieren en op de erven van Paramaribo. Euthanasie. Klimaatverandering. Massaal uitsterven van vele soorten levende wezens. Pandemieën. Hoge prevalenties van angst en depressie. Het onderwijs dat nodig is in deze situatie moet volgens mij langs de volgende lijnen verlopen:
-De smartphone is het voornaamste leermiddel.
– Face to face meetings van probleemhebbers en oplossers zijn de voornaamste methode.
– Taakgerichte leergroepen bestaan uit leerlingen van verschillende leeftijden, leerkrachten en belanghebbenden.
– Taalkennis en taalgevoel, schrijf,- en spreekvaardigheid zijn hoofdvakken.
– Het curriculum is een checklist die wordt afgevinkt zonder vaste volgorde.
Het onderwijs heeft geen manager nodig om het systeem te beheren, maar een leiding met een breed politiek draagvlak om de veranderingen te realiseren die nodig en mogelijk zijn door ICT. We hebben visionaire hervormers, pedagogen, ingenieurs en politici nodig om het stelsel te transformeren zodat komende generaties de kennis, vaardigheden en attitudes kunnen opdoen om te leven in de wereld van internet en sociale media.
Zingeving
De uitdaging schijnt te gaan over niets minder dan de herontdekking van de zin van het leven, over het behoud van de menselijke waardigheid – vrijheid en gelijkheid – in een wereld beheerst door amorele technologische bureaucratieën, die het leven op de planeet vernietigen. Deze herontdekking van zin in het leven, deze vernieuwde zingeving, komt tot stand in de betrokkenheid bij de oplossing van levensproblemen van de gemeenschap, zoals de Braziliiaanse pedagoog Paulo Freire bedoelde.
Wim Bakker.
The post De politieke noodsituatie in het onderwijs ..

...