DE KASRESERVE IS GEEN GRABBELTON

door

Ex-governor vergeet eigen regeling
Robert van Trikt is woensdag 12 augustus, vervroegd vrijgekomen uit de gevangenis. Hij zat een meerjarige straf uit voor malversaties in zijn functie als governor van de Centrale Bank. De toekomst ziet er niet rooskleurig uit voor Van Trikt. Er loopt nog een strafzaak tegen hem vanwege vermeend misbruik van de kasreserves van de algemene banken. Wanneer hij schuldig wordt bevonden, kan hij weer tot een celstraf worden veroordeeld.
Een Centrale Bank kan algemene banken verplichten om geld uit te zetten bij de Centrale Bank. Hiermee kan de Centrale Bank beïnvloeden, hoeveel krediet de algemene banken verstrekken. Daarnaast is het een instrument om de rente en de waarde van de nationale munt te stabiliseren. Tot slot wordt hiermee een liquiditeitsbuffer gecreëerd, waarmee het dagelijks betalingsverkeer tussen algemene banken via de Centrale Bank kan worden afgewikkeld. In veel landen, bijvoorbeeld in Europa, is de minimum reserveverplichting 1 procent van de van klanten opgenomen gelden. In Suriname is dit maar liefst tot 50 procent, grotendeels aan te houden bij de Centrale Bank.
Vóór 2019 moesten de algemene banken in Suriname de kasreserves in vreemde valuta aanhouden bij een buitenlandse bank. In 2019 stelde de Centrale Bank onder leiding van Van Trikt voor, om deze kasreserves in vreemde valuta over te hevelen naar de Centrale Bank. Na felle discussies en stevige onderhandelingen stemden de algemene banken hiermee in. Ik wees medio 2019 al op de risico’s van deze beleidswijziging, omdat de Centrale Bank door monetaire financiering en wanbeleid technisch failliet was en de regering-Bouterse een ongeremde bestedingsdrift had, waarvoor de middelen ontbraken.
Al begin 2020 bleek dat de kasreserves in vreemde valuta werden misbruikt voor aankopen van goederen in het buitenland door de Surinaamse overheid. Een Centrale Bank is weliswaar ook kassier van de overheid, maar niet de financier van de overheid. Een Centrale Bank mag de kasreserves, in feite tegoeden van particulieren en bedrijven, niet gebruiken om te beleggen, krediet te verschaffen of betalingen te doen voor de overheid. De kasreserves worden aan de Centrale Bank in bewaring gegeven om de stabiliteit van de geldmarkt te bewerkstelligen en de liquiditeit van de algemene banken te waarborgen.
In de aanloop naar de rechtszaak over de kasreserves, bepleiten Van Trikt en zijn advocaat Irwin Kanhai, zijn onschuld via berichten in de nieuwsmedia. Deze losse flodders lijken niet te zijn onderbouwd. Volgens Van Trikt zou juridisch al zijn vastgesteld dat de reserves niet zijn gestolen of verdwenen. Het lijkt mij onmogelijk om dat juridisch vast te stellen, want de kasreserves in vreemde valuta zijn daadwerkelijk gebruikt om in het buitenland aankopen te doen voor de overheid. U herinnert zich de aankopen van basisgoederen, zoals aardappelen en uien. Na betaling was het geld weg en ontstond een vordering in SRD op de overheid, die deze niet kon betalen. De Centrale Bank heeft nog jarenlang grote koersverliezen geleden over de schuld aan de algemene banken in vreemde valuta en de vordering op de overheid in SRD.
Volgens Van Trikt zou de Centrale Bank ruime bevoegdheden en een eigen beslissingsmandaat hebben, ook ten aanzien van de kasreserves, en in bepaalde gevallen immuniteit genieten. Dit schot hagel van nietszeggende argumenten is in deze context de grootst mogelijke nonsens. Van Trikt lijkt te zijn vergeten onder welke voorwaarden de algemene banken in mei 2019 bereid waren medewerking te verlenen aan de gewijzigde kasreserveregeling. De Surinaamse Bankiersvereniging was daar volstrekt duidelijk over. De kasreserves in vreemde valuta zouden op aparte rekeningen van de Centrale Bank bij een buitenlandse bank worden geplaatst. Deze kasreserves zouden nergens anders voor worden aangewend. Hierbij werd het plastische begrip ring-fencing gebruikt: een hekje eromheen zodat niemand eraan kan komen. De middelen zouden worden beheerd door een speciale commissie. Van Trikt is kort van geheugen. Hij had zich als governor van de Centrale Bank onafhankelijk moeten opstellen en niet moeten laten misbruiken door toenmalig minister van Financiën Gillmore Hoefdraad, die een onverzadigbare behoefte aan geld had. Jim Bousaid betoogde terecht dat de kasreserves nooit door de Centrale Bank mogen worden gebruikt voor haar bancaire transacties. Een Centrale Bank beheert slechts de kasreserves en is er niet de eigenaar van. Dat zijn de algemene banken. “Uiteindelijk is het geld van spaarders en rekeninghouders”, aldus Bousaid. Hij reageerde hiermee op de stelling van Kanhai dat de kasreserves nooit zouden zijn verdwenen, wat evident onwaar is. Kanhai is het niet eens met de stelling dat de Centrale Bank zonder toestemming van commerciële banken, over hun kasreserves heeft beschikt. Volgens hem geeft artikel 26 lid 3 van de Bankwet, de Centrale Bank volledige beschikkingsmacht over de internationale reserves voor onder meer het wisselkoersbeleid, het monetaire en macroprudentiële beleid en de afwikkeling van internationale transacties.
Artikel 26 lid 3 van de Bankwet luidt als volgt: ‘De Bank zal de internationale reserves handhaven op een niveau dat toereikend is voor de uitvoering van haar wisselkoersbeleid, monetair en macroprudentieel beleid, het in artikel 24 bedoeld dekkingspercentage, alsmede voor de afwikkeling van de internationale transacties van Suriname.’ Hier staat slechts dat de Centrale Bank een bepaald minimumniveau van internationale reserves dient na te streven. Het geeft de Centrale Bank geen beschikkingsmacht over de kasreserves. Kanhai leest slecht voor een jurist. Bovendien gaat men eraan voorbij dat de in Suriname kolossaal hoge kasreserves vanzelfsprekend geen deel uitmaken van de internationale reserves van de Centrale Bank, want er staat een schuld van gelijke omvang aan de algemene banken tegenover.
De afspraken over de aangepaste kasreserveregeling in vreemde valuta zijn in 2019 vastgelegd door de Centrale Bank in een algemeen voorschrift: Kasreserveregeling voor de deviezenbanken in Suriname betreffende het vreemde valutabedrijf. Enkele in deze context relevante bepalingen kunnen als volgt worden samengevat:

De kasreserves in USD worden voor tenminste de helft bij de Centrale Bank aangehouden op een USD-kasreserverekening. Het resterende deel wordt aangehouden bij buitenlandse banken.
De kasreserves in EUR worden geheel bij de Centrale Bank aangehouden op een EUR- kasreserverekening.
Het aanhouden van de kasreserves bij de Centrale Bank heeft een prudentieel oogmerk, met name ter verbetering van de solvabiliteitspositie en daarmee de soliditeit van het bankwezen.
Andere transacties mogen op de kasreserverekeningen niet plaatsvinden, dan met voorafgaande schriftelijke toestemming van de Centrale Bank.
De kasreservemiddelen op de depositorekeningen en op rekeningen-courant mogen onder geen enkele voorwaarde aan derden worden bezwaard of verbonden als zakelijke zekerheid. Deze tegoeden mogen op geen enkele wijze strijdig aan de kasreserveregeling worden aangewend.
De kasreservemiddelen, hetzij op rekening-courant, termijndeposito of in obligaties, zijn en blijven een tegoed van de deviezenbank bij haar correspondent en bij de Centrale Bank.

Het is volstrekt duidelijk dat de Centrale Bank geen enkele beschikkingsmacht heeft over de kasreserves van de algemene banken, behoudens als zorgvuldige bewaarder. De tegoeden zijn zeker niet bedoeld voor de aankoop van aardappelen en uien voor de overheid. Deze regeling is ingegaan op 1 juni 2019 en is op 27 mei 2019 ondertekend door de toenmalig governor van de Centrale Bank. Inderdaad, Robert van Trikt.
Hans Moison
The post DE KASRESERVE IS GEEN GRABBELTON ..