De boevenbende graait er op los

door

DE SNIJD / Armand Snijders

Het maakt niet uit welke partij aan de macht is en wie het ministerie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting (Sozavo) beheert: het blijft daar één grote boevenbende. Of nu Uraiqit, Ines, Diana – of een van de velen vóór hen – het voor het zeggen heeft. Niemand heeft het voor elkaar gekregen om te voorkomen dat daar níet op grove schaal wordt gefraudeerd en vooral gejat. Of daar niets tegen hebben wíllen doen. Deze keer zijn het tig ambtenaren die de verleiding niet konden weerstaan en bij de uitbetaling van gelden van de moni karta de centen in hun eigen zak hebben gestopt. Zelfs van overleden mensen!

Ik vraag mij wel eens af hoe dat stelen precies tot stand komt. Die minstens dertig ambtenaren hebben niet opeens allemaal tegelijk bedacht dat ze landgenoten die het toch al moeilijk hebben eens lekker gaan benadelen. Er moet iemand zijn die het idee heeft opgevat, omdat hij of zij ook weet dat de controlemechanismen tekortschieten. Die verzamelt dan – lijkt mij zo – mensen die allemaal een schakel vormen in de dievenketen, met desnoods een cruciale persoon in het deel van het controlesysteem dat toevallig wél werkt. Eén ding hebben al deze boeven met elkaar gemeen: ze vinden dat ze te weinig verdienen en willen meer. Zij zien het als een aanvulling op hun salaris, ook al gaat dat ten koste van de staat.

Die minstens dertig ambtenaren hebben niet opeens allemaal tegelijk bedacht dat ze landgenoten die het toch al moeilijk hebben eens lekker gaan benadelen.

Iedereen heeft een prijs, zo heb ik geleerd. Als er maar genoeg aan het gesjoemel verdiend kan worden, gaat men overstag. Een bekend voorbeeld is dat van Combé Markt, waar het personeel – naar verluidt – zo ondermaats krijgt betaald en waar te veel medewerkers zitten die elkaar moeten controleren, dat ze van tijd tot tijd de handen ineenslaan om gezamenlijk de boel te neppen. Maar dat is weer eens een zijsprongetje van mij. Terug naar Sozavo.

Ik kan me niet herinneren dat er ooit een jaar voorbij is gegaan waarin er op het departement níet werd gestolen. Huidig NPS-minister Diana heeft bevestigd dat deze keer een grote groep ambtenaren zich schuldig heeft gemaakt aan het stelen van geld dat bestemd was voor rechthebbenden. Maar de verklaring die het ministerie heeft uitgegeven, slaat echt alles: ‘De betrokken ambtenaren zijn op non-actief gesteld of overgeplaatst, afhankelijk van de aard van de zaak’, zo werd doodleuk gesteld. Hoezo op non-actief gesteld of overgeplaatst? Als ík met mijn klauwen in de kas van de Ware Tijd graai, word ik direct ontslagen en waarschijnlijk door de politie in de kraag gevat. En terecht, want je moet met je poten van andermans geld afblijven.

Maar dat geldt niet voor de dieven van Sozavo (en andere ambtenaren) die – als ze al op een zijspoor worden gezet – meestal tot in lengte van jaren met behoud van salaris en emolumenten onbezorgd thuis mogen zitten. Zo werkt dat immers in de rechtsstaat Suriname. Er zijn in de loop der jaren honderden miljoenen SRD’s verdwenen via de kinderbijslag, oudedagsvoorziening, koopkrachtversterking en andere uitkeringen voor sociaalzwakkeren, terwijl sommige echte rechthebbenden met lege handen blijven. Het begon al tijdens het bewind van de gevallen Abop-warrior Alice, een kwart eeuw geleden. Het is er sindsdien niet beter op geworden.

Honderden miljoenen aan belastingcenten zijn in de zakken gegleden van corrupte ambtenaren, politici en hun families of vrienden. En – op een enkele uitzondering na – is er niemand gestraft. Ondanks dat iedere bewindspersoon bij zijn/haar aantreden heeft aangekondigd korte metten te maken met de sjoemelpraktijken.

Ook huidig NPS-minister Diana roept continue dat zij schoon schip wil maken op het departement, maar ze schiet daarmee nog niet op. Integendeel, zo blijkt uit de recente openbaringen. Het gevolg is dat bij voorbaat iedereen sceptisch reageert als het ministerie weer eens een goedbedoeld plan aankondigt. Omdat je er de klok op gelijk kan zetten dat het uiteindelijk weer in een tranendal van corruptie zal eindigen.

Zoals het door (ook NPS-)directeur Sherwien aangekondigde nieuwe registratiesysteem voor woningzoekenden om de woningnood aan te pakken. Natuurlijk gaat iedereen die daar behoefte aan heeft, zich daar tegen beter weten in voor aanmelden. Door niet nader genoemde ‘kinderziektes’ in het systeem konden sommige aanmeldingen niet worden verwerkt. Reeds bij de lancering een week geleden werden al technische mankementen geconstateerd, zo heette het. Het is de voorbode voor wat nog komen gaat: over een jaartje of wat blijkt dat het geen bal heeft opgeleverd en dat de woningzoekenden nog steeds op zoek zijn naar een dak boven hun hoofd.

Bij Sozavo hebben in de afgelopen twintig jaar vrijwel alle politieke partijen (of ze nu rood, geel, paars, groen of oranje zijn) de leiding gehad.

Het doet mij denken aan de vorige regeerperiode, waarbij mensen door tussenkomst van een VHP-adviseur op het kabinet van de president een stukje grond kregen toegewezen en daarvoor ook een ‘bescheiden’ bedrag moesten neertellen. Maar toen 25 mei achter de rug was, werd alles on hold gezet en konden de gelukkigen (vooral jongeren) naar het perceel fluiten (dat kost de VHP bij de volgende verkiezingen mogelijk nog een paar stemmen extra).

Zo zal het nu ook wel gaan, verwacht ik. Daar zullen Diana en Sherwien niets aan kunnen veranderen. Zij maken immers – tegen wil en dank – deel uit van het corrupte politieke spinnenweb dat zal voorkomen dat het ooit beter zal gaan op het ministerie. Tante Jenny en de justitiële autoriteiten moeten eindelijk eens ingrijpen en korte metten maken met de boevenbende die er ongestraft op los kan graaien. Het liefst worden ze publiekelijk met naam en toenaam aan het kruis genageld, zodat de samenleving kan zien welke brave en gerespecteerde families jaren hebben geleefd met gelden die ze niet hebben verdiend. Niks geen privacyregels, zij hebben zich ook geen snars aangetrokken van anderen.

Er is echter een grote kans dat deze boefjes zijn gelieerd aan een politieke partij en daardoor zelfs aan hun baan zijn geholpen. In dat geval zal die partij er alles aan doen om de persoon in kwestie te beschermen om geen schade op te lopen. En bij Sozavo hebben in de afgelopen twintig jaar vrijwel alle politieke partijen (of ze nu rood, geel, paars, groen of oranje zijn) de leiding gehad – of via vreemde commissies een nadrukkelijke vinger in de pap hadden. Dus geen van hen zal juichen als er echt de bezem doorheen wordt gehaald.-.

armand.snijders@gmail.com