China ziet aanvullende rol voor traditionele geneeskunde bij aanpak NCD’s in Suriname

door

Hart- en vaatziekten, kanker en diabetes behoren in Suriname tot de belangrijkste doodsoorzaken en leggen een steeds grotere druk op de gezondheidszorg. Chinese medisch specialisten zien mogelijkheden om bij de behandeling en vooral preventie van deze chronische aandoeningen ook elementen uit de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) te benutten. Daarbij gaat het volgens deskundigen van het Dongzhimen Ziekenhuis in Beijing nadrukkelijk om een aanvulling op de reguliere medische zorg.

Tekst en beeld Ivan Cairo

Juist op het gebied van preventie denken Chinese deskundigen dat ervaringen uit China interessant kunnen zijn voor landen die met een groeiende niet-overdraagbare aandoeningen-last (NCD) kampen. Tijdens een rondleiding door het Dongzhimen Ziekenhuis in Beijing legden artsen en andere deskundigen uit dat TCM er niet losstaat van de moderne geneeskunde. Beide behandelvormen worden in verschillende afdelingen naast en in combinatie met elkaar toegepast.

De nadruk ligt daarbij niet uitsluitend op het behandelen van een ziekte nadat die zich heeft ontwikkeld. Voeding, beweging, slaap, lichamelijke conditie en andere leefstijlfactoren krijgen eveneens aandacht. Het achterliggende uitgangspunt is dat vroegtijdig ingrijpen kan helpen gezondheidsproblemen te voorkomen of de ontwikkeling van chronische aandoeningen af te remmen.

Dat is vooral relevant bij NCD’s, omdat veel van de belangrijkste risicofactoren beïnvloedbaar zijn. Hoge bloeddruk, overgewicht, onvoldoende lichaamsbeweging en ongezonde voeding kunnen jarenlang aanwezig zijn voordat ernstige complicaties optreden.

De artsen in Dongzhimen wezen tijdens de rondleiding ook op patiënten die tegelijkertijd met verschillende chronische aandoeningen kampen. Dat vormt een toenemende uitdaging voor gezondheidssystemen. In China steeg volgens onderzoek het aandeel volwassenen met meerdere chronische aandoeningen van 28,3 procent in 2009 naar 38,9 procent in 2023.

Binnen TCM wordt geprobeerd verschillende klachten en de algemene lichamelijke toestand van de patiënt gezamenlijk te beoordelen. In de Chinese gezondheidszorg worden traditionele methoden daarom op verschillende plaatsen geïntegreerd in het beheer van chronische ziekten.

Cijfers Suriname

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raamde voor 2021 ongeveer 2.600 sterfgevallen door niet-overdraagbare aandoeningen (NCD’s), ongeveer de helft van alle overlijdens in dat jaar. Ook Surinaamse cijfers laten zien hoe zwaar vooral hart- en vaatziekten, kanker en diabetes wegen.

In het Financieel Jaarplan 2024 worden, op basis van gegevens van het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) en het Centraal Bureau voor Burgerzaken, voor 2022 onder meer 842 sterfgevallen door hart- en vaatziekten vermeld. Kanker eiste 360 levens en diabetes 164. Deze drie ziektegroepen waren daarmee samen verantwoordelijk voor 1.366 sterfgevallen.

De bestrijding van NCD’s staat daarom steeds nadrukkelijker op de Surinaamse gezondheidsagenda. Bij de voorbereiding van het Nationaal Actieplan voor NCD’s 2025-2030 is opnieuw vastgesteld dat chronische aandoeningen de belangrijkste doodsoorzaak in het land vormen.

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid heeft de bestrijding van chronische ziekten tot prioriteit gemaakt. Voor 2026 zijn onder meer surveillance van NCD’s en geestelijke gezondheid en een nieuw landelijk STEPS-onderzoek naar risicofactoren als hoge bloeddruk, diabetes, ongezonde voeding, lichamelijke inactiviteit en andere leefstijlfactoren voorzien.

Acupunctuur, kruiden en beweging

In Dongzhimen waren tijdens de rondleiding verschillende onderdelen van die benadering te zien. Het ziekenhuis maakt onder meer gebruik van acupunctuur, traditionele kruidenpreparaten, tuina – een vorm van Chinese medische massage – en bewegingstherapie. Eén van die bewegingsvormen is Baduanjin, letterlijk de ‘Acht Gouden Oefeningen’. Het gaat om een reeks relatief rustige bewegingen waarbij ademhaling, houding en gecontroleerde lichaamsbeweging worden gecombineerd.

Master Zheng Xiaoyan, gespecialiseerd in deze bewegingsvorm, legde uit dat de oefeningen bedoeld zijn om het lichaam op een matige manier te activeren. Volgens haar kunnen ze bijdragen aan de lichamelijke conditie en preventie. Tijdens de Covid-19-pandemie werden dergelijke oefeningen in China ook ingezet ter ondersteuning van het herstel van patiënten.

Technologie vindt intussen eveneens haar weg naar de traditionele geneeskunde. Chinese zorginstellingen experimenteren onder meer met digitale en AI-ondersteunde systemen voor traditionele tong- en polsdiagnostiek. Mobiele toepassingen kunnen daarnaast worden gebruikt om patiënten te begeleiden bij voeding, beweging en andere leefstijlaanpassingen.

Ondersteuning bij reguliere behandeling

Een belangrijk punt dat de deskundigen van Dongzhimen tijdens het bezoek benadrukten, is dat traditionele Chinese geneeskunde niet noodzakelijk tegenover moderne geneeskunde staat. Binnen het ziekenhuis worden beide juist gecombineerd. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij patiënten die voor kanker chemotherapie of radiotherapie ondergaan. “Patiënten die chemotherapie, radiotherapie of reguliere medicijnen krijgen, ondersteunen we met Chinese geneeskunde om bijwerkingen te verminderen en de doeltreffendheid van de behandeling te vergroten”, aldus Zhang Yong, vice-decaan van het ziekenhuis.

Ook bij chronische aandoeningen zoals diabetes worden traditionele behandelmethoden naast reguliere medische behandeling toegepast. Wang Xueqian, directeur internationale samenwerking, wees erop dat per patiënt wordt bekeken welke combinatie van behandelmethoden kan worden gebruikt.

Voor Suriname is vooral die aanvullende benadering relevant. Het gaat daarbij niet om het vervangen van medicijnen, operaties of andere reguliere medische behandelingen door TCM. Elementen zoals lichaamsbeweging, voedingsbegeleiding en mogelijk bepaalde aanvullende therapieën zouden, wanneer hun veiligheid en werkzaamheid voldoende zijn onderbouwd, binnen bestaande preventie- en behandelprogramma’s kunnen worden onderzocht. Dat kan van belang zijn in een land waar de gezondheidszorg niet alleen te maken heeft met veel NCD-patiënten, maar ook met de langdurige behandeling die chronische ziekten vereisen.

Een in 2025 gepubliceerde investeringsanalyse van de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (Paho) voor Suriname onderstreept hoeveel gezondheidswinst een sterkere aanpak van NCD’s kan opleveren. Volgens die analyse kunnen betere preventie en bestrijding van chronische aandoeningen uiteindelijk ongeveer 3.500 levens redden en circa 41.000 gezonde levensjaren opleveren.

Eeuwenoude geneeskunde in moderne zorg

TCM heeft in China een bijzondere positie. De geneeswijze, die zich over duizenden jaren heeft ontwikkeld, maakt er deel uit van het nationale gezondheidsstelsel en wordt onderwezen aan gespecialiseerde universiteiten. Tegelijkertijd probeert China de traditionele methoden steeds meer te verbinden met modern wetenschappelijk onderzoek en hedendaagse medische technologie.

Het Dongzhimen Ziekenhuis is daarvan een voorbeeld. Het ziekenhuis is verbonden aan de Beijing University of Chinese Medicine en behandelt jaarlijks bijna drie miljoen patiënten. Het combineert klinische zorg met onderwijs en onderzoek en leidt ook buitenlandse artsen en studenten op.

Die internationale dimensie wordt steeds belangrijker. Dongzhimen onderhoudt samenwerkingsrelaties met medische en academische instellingen in verschillende landen. In Duitsland werd de TCM Klinik Bad Kötzting opgezet, terwijl het ziekenhuis ook internationale samenwerkingsplatforms en contacten heeft in onder meer de Verenigde Staten, Australië, Maleisië, Vietnam, Brazilië en het Verenigd Koninkrijk.

Voor landen als Suriname ligt daarin mogelijk een aanknopingspunt. De grote NCD-last vraagt in de eerste plaats om effectieve preventie, vroegtijdige opsporing en goede reguliere medische behandeling. De ervaring die China heeft opgebouwd met het combineren van moderne zorg, leefstijlinterventies en onderdelen van de traditionele geneeskunde kan daarnaast worden onderzocht op bruikbaarheid binnen de Surinaamse situatie.

De boodschap die de specialisten in Dongzhimen tijdens de rondleiding meegaven, is dan ook vooral die van integratie: gebruik moderne diagnostiek en behandeling waar die nodig zijn, maar besteed tegelijkertijd veel meer aandacht aan preventie, beweging, voeding en ondersteuning van patiënten met langdurige aandoeningen. Tegen de achtergrond van de hoge sterfte door NCD’s in Suriname kan juist die combinatie aanleiding bieden voor verdere medische samenwerking en onderzoek.