De Britse premier Andy Burnham staat open voor officiële excuses namens het Verenigd Koninkrijk voor de rol van zijn land in de trans-Atlantische slavenhandel. Financiële herstelbetalingen aan landen die onder de slavernij hebben geleden, wijst hij echter af. Zijn uitspraken komen enkele dagen voor een belangrijke Commonwealth-top in Antigua en Barbuda, waar Caribische regeringsleiders opnieuw aandacht zullen vragen voor herstelrecht.
Burnham maakte zijn standpunt bekend in een opiniestuk in de Britse krant The Guardian. Daarin erkent hij het enorme leed dat miljoenen Afrikanen tijdens de slavenhandel is aangedaan. Volgens hem moet Groot-Brittannië bereid zijn moeilijke gesprekken over het koloniale verleden te voeren.
De premier spreekt van verdriet en spijt over de behandeling van tot slaaf gemaakte mensen, die van hun families werden gescheiden, als eigendom werden beschouwd en onder mensonterende omstandigheden moesten werken.
Hij wil daarom een gestructureerde dialoog beginnen met landen en organisaties die zich inzetten voor erkenning van het slavernijverleden. Een formeel excuus namens de Britse staat behoort daarbij tot de mogelijkheden.
Geen financiële herstelbetalingen
Ondanks zijn bereidheid om over excuses te praten, trekt Burnham een duidelijke grens bij financiële compensatie.
Volgens de premier kunnen Britten die vandaag leven niet persoonlijk verantwoordelijk worden gehouden voor misstanden die eeuwen geleden plaatsvonden en waaraan zij zelf geen aandeel hebben gehad. Daarom vindt hij rechtstreekse financiële herstelbetalingen niet de juiste oplossing. Dat standpunt betekent dat de Britse regering voorlopig vasthoudt aan haar afwijzing van schadevergoedingen voor de historische slavenhandel.
Wel wil Burnham onderzoeken hoe landen die met zware schulden kampen financieel kunnen worden geholpen.
Hij kondigde een initiatief aan om kwetsbare Commonwealth-landen meer tijd te geven voor het aflossen van schulden en gunstigere voorwaarden te bieden. Voormalig premier Gordon Brown wordt bij deze plannen betrokken.
Volgens Burnham besteden sommige van de armste landen binnen het Gemenebest inmiddels meer geld aan rente dan aan gezondheidszorg.
Caribische landen houden vast aan herstelrecht
De uitspraken van Burnham komen op een gevoelig moment. Verschillende Caribische landen dringen al jaren aan op officiële excuses en herstelmaatregelen voor de gevolgen van slavernij en kolonialisme.
De premier van Antigua en Barbuda, Gaston Browne, heeft de bereidheid van Londen om gesprekken te voeren verwelkomd. Tegelijkertijd maakte hij duidelijk dat het Caribische standpunt over herstelrecht ongewijzigd blijft.
Voor de betrokken landen gaat herstelrecht verder dan alleen een financiële vergoeding. Ook schuldverlichting, investeringen in onderwijs en gezondheidszorg, economische ontwikkeling en maatregelen tegen klimaatverandering maken deel uit van de voorstellen.
De discussie krijgt volgende week een internationaal podium tijdens de bijeenkomst van regeringsleiders van het Gemenebest in Antigua en Barbuda.
De organisatie telt 56 onafhankelijke landen, waaronder verschillende voormalige Britse koloniën in het Caribisch gebied en Afrika.
Koning Charles erkent historisch onrecht
De uitspraken van Burnham vallen samen met het bezoek van koning Charles III aan het Caribisch gebied. Tijdens zijn reis heeft de Britse monarch gesproken over het grote leed en de onrechtvaardigheden uit het verleden. Een formeel excuus namens de Britse staat heeft hij echter niet aangeboden.
Bij zijn bezoek aan Guyana werd de kwestie opnieuw onder de aandacht gebracht. President Irfaan Ali heeft eerder aangegeven dat een officiële verontschuldiging een logische volgende stap zou zijn na de erkenning van het slavernijverleden.
Charles bezocht vrijdag ook Independence Park in Georgetown, een plaats die verbonden is met de Demerara-slavenopstand van 1823. Na die opstand werden tientallen betrokkenen geëxecuteerd.
Het bezoek onderstreept hoe nadrukkelijk de geschiedenis van slavernij en kolonialisme nog altijd doorwerkt in de betrekkingen tussen Groot-Brittannië en zijn voormalige koloniën.
Discussie ook relevant voor Suriname
De Britse opstelling is eveneens relevant voor Suriname, waar het slavernijverleden en herstelrecht belangrijke onderwerpen zijn.
Nederland bood op 19 december 2022 officieel excuses aan voor zijn rol in het slavernijverleden. Koning Willem-Alexander herhaalde die excuses op 1 juli 2023 tijdens de herdenking van de afschaffing van de slavernij in Suriname en het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Ook in de Nederlandse discussie wordt onderscheid gemaakt tussen erkenning van historisch onrecht, investeringen in maatschappelijke initiatieven en individuele financiële schadevergoedingen.
De nieuwe Britse koers kan de internationale discussie over herstelrecht verder beïnvloeden. Voor Caribische regeringsleiders blijft echter de vraag of officiële excuses zonder financiële herstelmaatregelen voldoende zijn om de gevolgen van eeuwenlange uitbuiting aan te pakken.
The post Britse premier staat open voor slavernijexcuses, maar wijst herstelbetalingen af appeared first on Suriname suriname.