Bredere aanpassing Begrafeniswet gewenst

door

PARAMARIBO – Hoewel De Nationale Assemblée dinsdag een beperkte wijziging van de Begrafeniswet 1959 behandelde en goedkeurde, maakten meerdere parlementariërs duidelijk dat Suriname behoefte heeft aan een veel ingrijpendere modernisering van de wetgeving rond uitvaarten, begraafplaatsen en postmortale zorg. Volgens leden van de commissie van rapporteurs en andere assembleeleden zijn de huidige regels verouderd en sluiten zij niet langer aan op de maatschappelijke, economische en technische realiteit van vandaag.

Het wetsvoorstel dat ter behandeling voorlag, betreft een aanpassing van artikel 26 lid 6 van de Begrafeniswet. Daarbij wordt het oude tarief van SF 20.000 voor een vergunning voor het vervoer van een stoffelijk overschot uit of naar Suriname vervangen door een bedrag van SRD 250. Uiteindelijk werd een tariefsverhoging van SRD 500 met algemene 33 stemmen goedgekeurd door het parlement. Minister Marinus Bee van Binnenlandse Zaken kondigde aan dat binnen vier maanden de regering met een integrale wijziging van de begrafeniswet naar het parlement komt.

Volgens commissievoorzitter Iona Edwards (NDP) was de aanpassing noodzakelijk omdat de huidige tarieven al jarenlang niet meer in verhouding staan tot de werkelijke kosten die de overheid maakt. De laatste wijziging dateert uit 2007, waardoor de leges volgens haar inmiddels sterk achterhaald zijn geraakt.

Tarieven nauwelijks kostendekkend

Tijdens de behandeling werd echter ook vastgesteld dat het voorgestelde verhoging waarschijnlijk onvoldoende is om de administratieve kosten te dekken. Vanuit de sector werd daarom gepleit voor een verhoging naar SRD 500.

Edwards stelde dat inflatie, stijgende operationele kosten, digitalisering en verbeteringen in de dienstverlening ertoe hebben geleid dat de bestaande tarieven hun doel voorbijschieten. Om te voorkomen dat telkens opnieuw een wetswijziging nodig is, werd voorgesteld om toekomstige tariefaanpassingen via staatsbesluit mogelijk te maken.

Naast de wijziging van de vergunningskosten voor het vervoer van overledenen, wezen parlementariërs ook op andere verouderde tarieven in aanverwante regelgeving. Zo werd aandacht gevraagd voor het Crematiebesluit uit 1970 en een staatsbesluit uit 1921, waarin eveneens nog bedragen voorkomen die niet meer aansluiten bij de huidige economische werkelijkheid.

Uitvaartsector wil modernisering

Een belangrijk deel van het debat ging over de bredere staat van de uitvaartsector. Volgens Edwards bestaat er binnen de branche inmiddels een collectief van begrafenisondernemers dat concrete voorstellen heeft gedaan voor een grondige herziening van de wet.

De huidige Begrafeniswet stamt uit 1959 en werd voor het laatst substantieel aangepast in 2007. Sindsdien zijn nieuwe vormen van lijkbezorging ontstaan en zijn de omstandigheden binnen de sector sterk veranderd.

Volgens Edwards zijn er tegenwoordig ongeveer 42 uitvaartbedrijven actief in Suriname. Anders dan vroeger kunnen ondernemers zich eenvoudig registreren bij de Kamer van Koophandel en direct starten met uitvaartverzorging. Daardoor ontbreekt volgens haar soms de noodzakelijke deskundigheid en is er behoefte aan meer regulering en toezicht.

Ook de naam van de wet zou volgens de sector niet langer passend zijn. De term “Begrafeniswet” dekt volgens de ondernemers de lading niet meer, omdat tegenwoordig ook crematie, bijzetting en zelfs zeemansgraven voorkomen. Daarom werd voorgesteld de wet te hernoemen tot “Wet op de Lijkbezorging”.

Druk op begraafplaatsen groeit

Een terugkerend thema tijdens de behandeling was het tekort aan beschikbare begraafplaatsen. Volgens verschillende parlementariërs raken bestaande begraafplaatsen, vooral in en rond Paramaribo, steeds voller.

Daarbij werd gewezen op de verouderde regelgeving rond grafruiming. De huidige wet bepaalt dat graven pas na twintig jaar mogen worden geruimd, maar biedt volgens de sprekers onvoldoende duidelijkheid over de procedures, de communicatie met nabestaanden en de bescherming van grafrechten.

Edwards merkte op dat de kwestie bijzonder gevoelig ligt vanwege religieuze en culturele tradities. Families hechten vaak grote emotionele waarde aan graven die tientallen jaren oud zijn. Tijdens de commissievergaderingen werd zelfs verwezen naar personen die na meer dan veertig jaar nog steeds regelmatig het graf van een familielid bezoeken.

Om het ruimtegebrek aan te pakken, werden verschillende alternatieven besproken. Daarbij kwamen onder meer galerijgraven, columbaria voor urnen en verticale begravingen aan de orde.

Meer aandacht voor veiligheid

Ook de postmortale zorg kwam uitgebreid aan bod. Volgens vertegenwoordigers van de sector ontbreekt momenteel een samenhangend wettelijk kader voor mortuaria, transport van overledenen en veiligheidsprotocollen voor medewerkers.

Edwards stelde dat hulpdiensten, uitvaartverzorgers en andere betrokkenen regelmatig worden blootgesteld aan gezondheids- en veiligheidsrisico’s. Daarnaast zouden hygiënische normen niet altijd uniform worden toegepast.

Volgens de sector is er behoefte aan duidelijke gedragsregels, technische standaarden en betere samenwerking tussen instanties zoals het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg, het ministerie van Binnenlandse Zaken, het ministerie van Justitie en Politie en uitvaartondernemers.

Ook werd gepleit voor meer aandacht voor milieuvriendelijke uitvaartvormen, waaronder het gebruik van biologisch afbreekbare kisten en omhulsels.

Oproep tot integrale herziening

VHP-fractielid Roy Mohan noemde de huidige wetswijziging een noodzakelijke stap, maar benadrukte dat Suriname veel verder moet gaan dan een eenvoudige tariefaanpassing.

Volgens hem is de huidige wet gebaseerd op uitgangspunten uit een andere tijd en houdt zij onvoldoende rekening met moderne ontwikkelingen zoals internationale mobiliteit, digitale registratie, veranderende uitvaartgewoonten en de toenemende druk op beschikbare ruimte.

Mohan pleitte voor de instelling van een parlementaire werkgroep die samen met religieuze organisaties, gezondheidsautoriteiten, mortuaria, districtscommissariaten en vertegenwoordigers van de uitvaartsector moet werken aan een volledig nieuwe wet.

Ook Jeffrey Lau (NPS) sprak zich uit voor een integrale herziening. Hij stelde dat de wetgeving meer aandacht moet besteden aan crematie, urnenbewaring, columbaria, verticale begravingen en digitale registratie van grafrechten.

Volgens de parlementariërs mag wetgeving niet achter de samenleving aan blijven lopen. Hoewel de voorgestelde tariefswijziging brede steun geniet, leeft binnen zowel het parlement als de uitvaartsector de overtuiging dat Suriname op korte termijn behoefte heeft aan een moderne wet die de waardigheid van overledenen waarborgt en tegelijkertijd oplossingen biedt voor de uitdagingen van de toekomst.