Braganza presenteert strategische economische visie: Van tijdelijke oliehausse naar duurzame voedselmacht

door

Terwijl de verwachte miljardeninkomsten uit offshore olie en goud een gevaarlijke ‘schijnzekerheid’ scheppen, presenteert Braganza Marketing Group een integraal discussiestuk over haar visie voor de Surinaamse economie. Het 25 pagina’s tellende strategische plan schetst de route naar een grootschalige transformatie van de agrarische sector, met als doel in 2040 een exportwaarde van 4 miljard Amerikaanse dollar te bereiken. Het document is inmiddels aangeboden aan het kabinet van de president, leden van het parlement en van het nationaal Ontwikkelingsplatform alsook de ministers van Landbouw, Veeteelt en Visserij en Grondbeleid en Bosbeheer.

De maatschappelijke en economische toekomst van Suriname bevindt zich, aldus Braganza, op een beslissend kruispunt. De aankondiging van de definitieve investeringsbeslissing voor het GranMorgu-project in Blok 58, waarmee ruim 10 miljard Amerikaanse dollar in de offshore olie-industrie wordt geïnvesteerd, wekt nationaal de indruk dat het land een periode van onbezorgde welvaart tegemoet gaat. In de visie van Braganza schuilt in deze optimistische verwachting echter een cruciaal strategisch risico. De geschiedenis van talloze ontwikkelingslanden toont aan dat eenzijdige afhankelijkheid van eindige grondstoffen vrijwel onherroepelijk leidt tot de beruchte ‘grondstoffenvloek’. Zodra de extractieve inkomsten over twee of drie decennia teruglopen, blijft een verzwakte en niet-gediversifieerde economie achter. Om dit scenario af te wenden, heeft Braganza Marketing Group, onder leiding van Ruud Souverein en in samenwerking met Bert Schreuders (Stomix Suriname), een discussienota gestuurd naar de voornoemde functionarissen.

Landbouw geen secundair sociaal project

De centrale stelling van het bedrijf is dat landbouwontwikkeling niet moet worden beschouwd als een secundair sociaal project, maar als een van de primair dragende groeisectoren van de Surinaamse economie. De kern van deze visie is becijferd en concreet: Suriname moet de agrarische exportwaarde laten groeien van circa 45 miljoen Amerikaanse dollar per jaar in 2022 naar minimaal 4 miljard Amerikaanse dollar in 2040. Dit reusachtige macrodoel is volgens het bedrijf geen vrijblijvende ambitie, maar een strikte noodzakelijkheid om het opkomende gat op te vullen zodra de inkomsten uit goud, olie en gas over hun hoogtepunt heen zijn. Braganza beargumenteert dat een dergelijke schaalsprong alleen realiseerbaar is via een tweeledige agrarische strategie, waarin grootschalige exportlandbouw en de modernisering van de bestaande Surinaamse boerenstand elkaar op harmonieuze wijze versterken.

Zwaard van Damocles: eenzijdigheid en nationale knelpunten

De onderbouwing van deze strategie rust op een grondige analyse van de nationale economie. Cijfers van het Algemeen Bureau voor de Statistiek laten zien dat Suriname in 2014 slechts twee sectoren kende met een positieve handelsbalans, namelijk goud en hout. In 2022 zijn minerale oliën daaraan toegevoegd, maar de afhankelijkheid van goud bleef onveranderd groot. Alle overige economische sectoren — inclusief landbouw en voedselproductie — vertoonden zowel in 2014 als in 2022 een structureel negatieve handelsbalans. Suriname importeert met andere woorden een aanzienlijk deel van de voedingsmiddelen die het land geografisch en klimatologisch prima zelf zou kunnen produceren.

De aanstaande olie-inkomsten bieden het land volgens Braganza een historische kans, maar uitsluitend wanneer deze middelen strategisch worden ingezet. Het bedrijf bepleit een benadering naar Noors model, waarbij een vast gedeelte van de overheidsinkomsten uit olie en gas wordt geoormerkt voor investeringen in de reële economie en de diversificatie van de overige groeisectoren. Het herhalen van vijftig jaar kleinschalig landbouwbeleid, voornamelijk gericht op incidentele steun aan het midden- en kleinbedrijf (MKB) zonder ketenregie, zal volgens het bedrijf niet leiden tot de vereiste miljardenomzet.

Daarnaast identificeert Braganza tien nationale knelpunten die een structurele doorbraak in de weg staan. Het absolute hoofdknelpunt is arbeid: de Surinaamse bevolkingsomvang is klein en de arbeidsmarkt kampt met grote kwalificatietekorten, een gebrekkige aansluiting van het onderwijs en een scheefgroei in de verdeling van personeel. Verder wijst het bedrijf op belemmeringen in de ruimtelijke ordening, verouderde infrastructuur (wegen, waterwegen en nutsvoorzieningen), bureaucratische politieke structuren en het ontbreken van een slagvaardige ondernemingscultuur.

Pijler 1: Grootschalige landbouw via het SADP

Om de internationale markt te kunnen bedienen met de vereiste volumes en constante kwaliteit, introduceert de visie van Braganza als eerste pijler het Suriname Agricultural Development Program (SADP). Dit grootschalige initiatief richt zich op precisielandbouw op macroschaal. In plaats van te focussen op de traditionele kustvlakte, die in toenemende mate kampt met bodemuitputting, verzilting en zeespiegelstijging, kiest het bedrijf bewust voor de hoger gelegen zandgronden van de Zanderij-formatie.

Binnen SADP zijn al concrete stappen gezet. Braganza Marketing Group heeft overeenkomsten gesloten voor in totaal 34.185 hectare langs de weg naar West-Suriname, verdeeld over Sector 1 (10.000 hectare in Kabalebo voor akkerbouw en veeteelt) en Sector 2 (24.185 hectare bij Tibiti als nationale voedselschuur). Deze gebieden beslaan circa 0,2 procent van het Surinaamse grondgebied en vertegenwoordigen een geprojecteerde bruto jaaromzet van 78,8 miljoen Amerikaanse dollar.

Het bedrijf onderstreept dat de inzet van internationale landbouwexpertise, zoals de vestiging van ervaren Mennonietische boerenbedrijven, een essentiële voorwaarde is om het nationale arbeidsknelpunt op te lossen. Deze agrarische gemeenschappen beschikken over honderden jaren ervaring in Zuid-Amerika, brengen hun eigen investeringskapitaal mee en zijn in staat om zelfstandig voor gekwalificeerde werkgelegenheid te zorgen. Braganza benadrukt dat dit traject transparant verlopen is: er is herhaaldelijk afstemming geweest met ministeries en traditioneel gezag, en er geldt een expliciete garantie dat gemeenschapsgronden van inheemse en marrongemeenschappen nimmer worden aangetast. Bovendien doorloopt SADP de zwaarste milieuevaluatie (Categorie A) onder toezicht van de Nationale Milieu Autoriteit (NMA), inclusief het opzetten van ecologische corridors, en zijn er, aldus het bedrijf, formele samenwerkingsovereenkomsten gesloten met omliggende dorpen (Apoera, Section, Washabo en Witagron) inclusief stortingen in lokale gemeenschapskassen.

Pijler 2: District Agro Business Parken

Als tweede, gelijkwaardige pijler introduceert Braganza de District Agro Business Parken. Waar de eerste pijler het volumesdilemma oplost via grote, internationaal geleide bedrijven, richt de tweede pijler zich op het professionaliseren en organiseren van de bestaande Surinaamse boerenstand. Het bedrijf stelt voor om in elk van de tien Surinaamse districten één Agro Business Park in te richten.

‘Een economie die uitsluitend bouwt op de tijdelijke opbrengsten van olie en goud zweeft op een schijnzekerheid. De kapitaalstroom uit de extractieve sector moet door Braganza’s tweepijlerstrategie gericht worden omgebogen naar een duurzame agrarische exportmacht.’

Het concept van een Agro Business Park transformeert versnipperde kleinschalige boeren tot een georganiseerde en exportgerichte waardeketen. Elk park bestaat uit drie elementen: lokale boeren en outgrowers, een Agro Business Center dat verantwoordelijk is voor kwaliteitscontrole, scholing en de gegarandeerde honderdprocent afname van de oogst, en vijf tot tien agro-verwerkende bedrijven die eindproducten voor de internationale markt fabriceren. Elk district krijgt een specifiek agrarisch speerpunt toegewezen, afgestemd op de lokale bodemgesteldheid en geografische ligging. Zo richt Marowijne zich op açai, gember en cassave; Commewijne op gezondheidsproducten en aquacultuur; Para op ananas en cashew; en Sipaliwini op de duurzame winning van exotische oliën, cosmetica en medicinale kruiden uit het tropisch regenwoud.

De totale investering voor de tien parken, inclusief de verwerkingsfaciliteiten, vrijhandelszones en internationale distributiekanalen, bedraagt volgens de berekeningen van Braganza circa 400 miljoen Amerikaanse dollar. Dit staat tegenover een geprojecteerde jaaromzet van ruim 1,08 miljard Amerikaanse dollar in het vijfde tot zevende exploitatiejaar. Het bedrijf benadrukt dat de Surinaamse overheid hierbij geen directe financiële verplichtingen aangaat, maar primair een faciliterende rol vervult door het verlenen van vergunningen, grondtoewijzing en passende wetgeving.

Randvoorwaarden: ruimtelijke ordening, decentralisatie en kennis

De visie van Braganza beperkt zich niet tot de agrarische techniek alleen, maar omvat ook de noodzakelijke randvoorwaarden op het gebied van ruimtelijke ordening en maatschappelijke organisatiestructuur. Het bedrijf wijst erop dat het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) werkt aan een landelijke Structuurvisie. Braganza pleit er dringend voor dat de ruimteclaims van SADP (34.185 hectare) en de tien Agro Business Parken (minimaal 2.000 hectare) expliciet worden geïntegreerd in dit lopende ruimtelijke traject en verankerd in de aankomende Wet Ruimtelijke Ordening. Dit voorkomt bestemmingsconflicten tussen landbouw, bosbouw en stedelijke uitbreidingen op de Zanderij-formatie.

Daarnaast legt het discussiestuk een directe verbinding met sociale vernieuwing en de versterking van de kenniseconomie. Op basis van wetenschappelijk onderzoek van dr. Bert Schreuders vraagt Braganza aandacht voor het doorbreken van de ‘crab-in-the-bucket mentality’ — de sociale nivelleringsdrang die ondernemerschap en talentontwikkeling in Suriname belemmert. Het bedrijf stelt voor om de Agro Business Centers ook in te zetten als permanente opleidingscentra, waarbij de leermethode SILOD (Schreuders Iterative Learning-on-Demand) wordt toegepast. Ook bepleit het voorstel de instelling van gecertificeerde vertrouwenspersonen (Trust Officers) in de private sector en het opzetten van een AI-gedreven anticorruptie-instituut bij de Anton de Kom Universiteit van Suriname.

Met deze visie biedt Braganza Marketing Group een concrete en doorgerekende blauwdruk. Het bedrijf nodigt de beleidsmakers uit om landbouw niet langer te beschouwen als een traditionele overlevingssector, maar als de hoeksteen van Surinames toekomstige economische soevereiniteit. Door de tijdelijke kapitaalstroom uit de olie-industrie nu gericht in te zetten voor de realisatie van beide landbouwpijlers, kan Suriname zich, volgens het bedrijf, voorbije het olie-tijdperk ontwikkelen tot een toonaangevende agrarische exportnatie in de regio.-.