Bosjebruggen en PanAm-zaak roepen vragen op over overheidsbesluiten

De aanleg van de zogenoemde Bosjebruggen en de afspraken rond Pan American Real Estate, laten zien, welke risico’s kunnen ontstaan wanneer grote overheidsbesluiten onvoldoende transparant tot stand komen. Dat stelde de econoom Winston Ramautarsing tijdens zijn masterclass op 7 augustus jongstleden in het kader van het Compliance Congres. Volgens hem maken beide dossiers duidelijk, hoe belangrijk heldere besluitvorming, controle en publieke verantwoording zijn bij het besteden van overheidsgeld. Bij grote projecten gaat het volgens Ramautarsing niet alleen om de vraag, hoeveel geld wordt uitgegeven. Ook moet duidelijk zijn, wie het besluit heeft genomen, op basis waarvan dat gebeurde, welke afspraken zijn gemaakt en welke voorwaarden aan een betaling zijn verbonden.
Bosjebruggen
Ramautarsing verwees naar de aanleg van twee bruggen waarvoor het Nederlandse Ballast Nedam in 1997 een rechtstreekse opdracht kreeg. Met het project was volgens de aangehaalde informatie, ongeveer 170 miljoen gulden gemoeid. Eerder werd een bedrag van circa 135 miljoen gulden genoemd. Volgens Ramautarsing bestond er onvoldoende duidelijkheid over de manier waarop het besluit financieel en bestuurlijk tot stand was gekomen. De financiering van het project zou bovendien buiten de reguliere begroting zijn geregeld.
De zaak kreeg jaren later opnieuw aandacht. Ballast Nedam trof in 2012 een schikking van 17,5 miljoen euro in verband met omkopingszaken in onder meer Saudi-Arabië en Suriname. In de Surinaamse zaak kwamen volgens Ramautarsing betalingen aan een ondernemer naar voren, die verband zouden hebben gehouden met politieke belangen.
Ook binnen Ballast Nedam werden personen met de zaak geconfronteerd. Een voormalige directeur werd later veroordeeld wegens witwassen en kreeg de opdracht miljoenen terug te betalen. Een voormalig financieel directeur verklaarde eveneens over een betaling, maar werd vrijgesproken, omdat het betreffende geldbedrag niet onder de toen geldende strafbepalingen viel. Volgens Ramautarsing roept de kwestie vooral vragen op over de mate waarin dergelijke zaken in Suriname zelf zijn onderzocht en opgevolgd.
Pan American Real Estate
Een recenter voorbeeld betreft Pan American Real Estate. In 2019 werd een overeenkomst gesloten met het Fonds Woningbouw Lagere Inkomensgroepen. Later ontstonden vragen over de juridische basis van de afspraken en de verplichtingen van de overheid. Volgens de presentatie werd de kwestie vervolgens onderwerp van discussie binnen de regering. De toenmalige minister van Openbare Werken zou in 2022 hebben aangedrongen op betaling, terwijl de minister van Financiën aanvankelijk bezwaar maakte omdat volgens hem geen geldige overheids-overeenkomst of publiek-private samenwerking bestond.
Begin 2023 kwam vervolgens een nieuwe of aangepaste overeenkomst tot stand. Op 20 maart van dat jaar werd een betalings-afspraak tussen het ministerie van Financiën en Pan American ondertekend. Volgens de aangehaalde informatie werd uiteindelijk 8 miljoen Amerikaanse dollar betaald, terwijl eerder over 7,5 miljoen dollar was gesproken. De kwestie is volgens Ramautarsing onderwerp van onderzoek door het Openbaar Ministerie. Ook heeft De Nationale Assemblée toestemming gegeven voor vervolging van de toenmalige minister van Openbare Werken.
Transparantie als controlemechanisme
Voor Ramautarsing illustreren beide dossiers een breder probleem. Bij grote overheidsuitgaven moet volgens hem vanaf het begin inzichtelijk zijn, wie beslist, waarom een bepaalde keuze wordt gemaakt, hoeveel geld ermee is gemoeid en wie uiteindelijk de begunstigde is. Transparantie is volgens de econoom niet alleen bedoeld om achteraf verantwoording af te leggen. Openbare en begrijpelijke informatie kan ook vooraf voorkomen, dat beslissingen worden genomen zonder voldoende controle. Daarbij zijn onafhankelijke controle en handhaving noodzakelijk. Wanneer regels wel bestaan, maar overtredingen niet worden onderzocht of consequent opgevolgd, verliezen die regels volgens Ramautarsing, hun betekenis. De dossiers rond de Bosjebruggen en Pan American laten volgens hem zien, dat de controle op overheidsbesluiten niet pas moet beginnen wanneer er een vermoeden van misstanden ontstaat. Heldere procedures, volledige openheid en onafhankelijke controle moeten onderdeel zijn van het besluitvormingsproces zelf.
The post Bosjebruggen en PanAm-zaak roepen vragen op over overheidsbesluiten ..