Boek over eerste democratisch gekozen president na militaire dictatuur

door

‘Ik weet dat niet iedereen mij in dank zal afnemen dat ik dit heb geschreven’

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

PARAMARIBO – “Het is de eerste keer dat ik mijn verhaal compleet heb verteld en ik ben de universiteit dankbaar dat ze tijd en geld heeft willen stoppen in dit boek”, klinkt het met zachte en toch duidelijke stem. Aan het woord is ex-president Ramsewak Shankar, de eerste president die aan de macht kwam nadat er voor het eerst na de militaire machtsovername in 1980 in Suriname een verkiezing was gehouden.

Het boek ‘Ramsewak Shankar, een technocraat als minister, manager en president in Suriname’ is een geautoriseerde politieke biografie, geschreven door Eric Jagdew, in het dagelijks leven decaan van de Faculteit der Humaniora van de Anton de Kom Universiteit van Suriname. “Totaal heb ik er 4000 manuren aan besteed om deze bijna 400 pagina’s tellende biografie te schrijven”, vertelde Jagdew donderdagmiddag zijn gehoor in de University Guesthouse

Zes hoofdstukkenHet goed opgekomen publiek kreeg met het gepassioneerde betoog van de auteur een deel van de inhoud mee van het boek. “Ik heb geprobeerd op basis van het verhaal van Shankar een evenwichtig maar kritisch verhaal neer te pennen. Ik weet dat niet iedereen het mij in dank zal afnemen dat ik dit heb geschreven, maar het is de realiteit”, zegt Jagdew in gesprek met de Ware Tijd na de presentatie.

‘Ik heb geprobeerd op basis van het verhaal van Shankar een evenwichtig maar kritisch verhaal neer te pennen’. – Eric Jagdew

Elk van de zes hoofdstukken belicht, tegen de achtergrond van de maatschappelijke realiteit, een bepaalde tijd in het leven van Shankar,. Behalve hoofdstuk één dat gaat over de integratie van Hindostanen in Suriname. In hoofdstuk twee schrijft Jagdew over Shankar als Nickeriaans landbouwerskind in Paramaribo. “In principe kreeg de jonge Ramsewak met de strenge huiselijke opvoeding – enige zoon te midden van vier zussen – en de aanvullende christelijke opvoeding in een EBG-internaat, de integriteit, discipline en zelfredzaamheid mee om succesvol te zijn”, beschrijft Jagdew het karakter van Shankar.

LandbouwShankar studeerde aan de Landbouw Hogeschool in Wageningen (Nederland) en maakte daarna carrière in de landbouw. Eerst via het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij en later als directeur van het rijstbedrijf Stichting Machinale Landbouw (SML). “Hij realiseerde samen met zijn team, dat in 1978 de SML met een ongekende productie voor het eerst winst heeft geboekt. Ook voor de oprichting van de Landbouwbank heeft hij zich ingezet,” zei Jagdew onder andere uit een imposante lijst met verworvenheden.

In hoofdstuk drie gaat het over de militaire periode. Shankar heeft dan ontslag genomen bij de SML vanwege de bemoeienis van de Volksmilitie, die door het Militair Gezag was opgericht en hij is landbouwondernemer geworden. “Vanwege zijn rustige karakter en loyaliteit kreeg hij na de verkiezingen van 1987 het ambt van vicepresident aangeboden. Het Militair Gezag wilde Frank Essed als president, maar die bedankte, waarna het ambt werd aangeboden aan de NPS’er Henck Arron die het om principiële reden afwees.” Uiteindelijk werd Shankar president te midden van veel jaloezie, tegenwerking en miskenning in en buiten de VHP. In dat kader vindt Jagdew het ook opvallend dat in het jubileumboek van VHP van 1999 de regeerperiode van Shankar vrijwel niet aan de orde komt.

Corruptie bestrijdenShankar heeft als eerste president met als vicepresident Arron een beroep gedaan op de ministers in zijn kabinet om hun vermogen te laten vastleggen, met als doel corruptie te bestrijden. Wie niet beter weet zou denken dat Jagdew een thriller beschrijft wanneer hij verder vertelt hoe het wespennest eruitzag waarin Shankar moest functioneren.

“Nederland die een bevoogdende rol had in dit proces, de Nederlandse media en de nabestaanden van de 8 decembermoorden die vrijwel allemaal de kant van Ronnie Brunswijk hadden gekozen, maakten het voor Shankar als opperbevelhebber van het Nationaal Leger niet makkelijk.” Hij hield er ook terdege rekening mee dat heel veel onschuldige militairen het leven lieten in de Binnenlandse Oorlog. Hij moest het wettelijk gezag uitdragen terwijl het feitelijke machtsevenwicht helde naar het Militair Gezag. “Shankar had maar vier politieagenten als beveiliging. Dat was het. Zijn inlichtingendienst was in handen van sympathisant van het Militair Gezag Rupert Christoffer.”

Moeilijke onderwerpenJagdew en Shankar schuwen de moeilijke onderwerpen ogenschijnlijk niet. De link tussen de Moengo-drugscase – de moord op de lijfwachten van Brunswijk – de partijdigheid van het Korps Politie Suriname in de Moiwana-kwestie en de dood van Herman Gooding komen ook aan de orde.

Ook de beladen waarbij Shankar in Den Haag staat te wachten in de regen om binnen te gaan bij Binnenhof nummer 17, het Torentje, oftewel de werkkamer van toenmalig premier Ruud Lubbers wordt besproken. Onder de stond ‘De Surinaamse president Ramsewat [sic!] Shankar wachtend op de ontvangst door premier Lubbers, met wie hij vanmiddag besprekingen heeft gevoerd. Shankar kwam vanmorgen aan uit Paramaribo. De Surinaamse president verblijft een week in Nederland. Het Surinaamse staatshoofd zal maandag door koningin Beatrix worden ontvangen. ( NRC Handelsblad / Chris de Jongh).’

De Surinaamse president werd bewust verder uitgespeeld tegen Bouterse door de Nederlandse media, die openlijk de zijde van Brunswijk hadden gekozen.- Eric Jagdew

Op de terugvlucht van Bouterse vanuit Ghana wilde hij bij een tussenstop in Nederland uit het vliegtuig, maar dat werd hem verboden. In zijn toespraak vervolgens bij aankomst op Zanderij n toonde hij de hierboven genoemde en zei met woorden van gelijke strekking: ‘Als deze het symbool is van onze natie, dan zijn we in problemen’. Dat zei hij op 22 december 1990, twee dagen vóór de zogenoemde ‘kerstcoupe’. Jagdew over de : “De Surinaamse president werd bewust verder uitgespeeld tegen Bouterse door de Nederlandse media, die openlijk de zijde van Brunswijk hadden gekozen.” Op de in NRC stond Shankar afgeknipt en zonder zijn entourage afgebeeld die er dus wel bij was.

Jerry Egger, historicus aan de Faculteit der Humaniora, hoopte dat meerder Surinaamse politici zouden meewerken om in ieder geval te laten zien wat werkelijk gebeurd is in hun periode. “Niet om hun privéleven te tonen, maar wel om te laten zien wat er speelde, vooral achter de schermen. Deze biografie is uniek omdat het is van een nog in leven zijnde ex-president.”Collega historicus, Maurits Hassankhan stak zijn nieuwsgierigheid niet onder stoelen of banken. Met twee exemplaren in de hand klonk het enthousiast: “ik ga gelijk lezen!”.-.

De omslag van de biografie over Surinames eerste democratisch gekozen president Ramsewak Shankar.