Bodem bij goudmijnen ‘biologisch dood’: “Je kunt hier niets meer planten”

“Als je een hand aarde oppakt in het bos, zit die vol leven. Bij de goudmijngebieden voelt het als stof.” Met die woorden vat Andre Verhoogt, managing director van Stichting Mulokot, het nieuwste bodemrapport samen van een onderzoek dat in december 2025 is uitgevoerd door Mulokot in samenwerking met biotechnologiebedrijf Soilytix.
De studie in het Lawa-gebied laat weinig ruimte voor twijfel: op meerdere goudmijnlocaties is de bodem niet alleen beschadigd, maar biologisch dood.
Wat je niet ziet, is wat verdwijnt
“Leven begint niet bij de bomen. Het begint onder de grond.” Het is een zin die in het rapport meerdere keren terugkomt. Onder een gezond stuk regenwoud in Suriname krioelt het van micro-organismen, schimmels en bacteriën die samen de basis vormen van het ecosysteem.
De onderzoekers troffen in intact bosgebied ongeveer 550 unieke schimmelsoorten aan — uitzonderlijk veel, zelfs in vergelijking met landbouwgrond. Maar op door goudwinning aangetaste plekken was het beeld schokkend anders.
Drie van de vijf eDNA-monsters die bij goudmijnen werden genomen, bevatten vrijwel geen meetbaar DNA. Op twee locaties werd helemaal geen meetbaar DNA gevonden. Geen sporen van schimmels. Geen bacteriën. Geen ondergronds leven. Kortom: niets.
“Het is alsof je een stad opgraaft en geen enkel teken van bewoners vindt,” zegt Verhoogt. “Dan weet je: hier is iets fundamenteel mis.”
Een stille ramp onder de oppervlakte
De oorzaken zijn bekend, maar de impact blijkt ernstiger dan gedacht. Erosie, het opzuigen van rivierbodems met zware machines en het gebruik van kwik en cyanide laten niet alleen zichtbare littekens achter. Ze vernietigen het microbioom: het onzichtbare netwerk dat planten laat groeien en bossen in stand houdt.
In het Lawa-gebied wonen onder andere de Wayana-inheemsen. Zij leven van hun kostgrondjes en van vis uit de rivier. Maar die rivier is al jaren vervuild door goudwinning, met onder meer kwik in het water en in de vis. Nu blijkt dat ook de bodem zelf op sommige plekken biologisch dood is.
Dat raakt de Wayana direct. Wanneer gewassen niet meer groeien en het nuttigen van vis gevaarlijk is voor de gezondheid, verdwijnt hun voedselzekerheid. Het bos is voor hen geen economische zone, maar hun leefgebied: hun supermarkt, hun apotheek, hun cultuur.
Als de grond niets meer geeft en de rivier niet meer te vertrouwen is, staat niet alleen de natuur onder druk, maar ook het voortbestaan van een gemeenschap.
“Een bos kun je herplanten,” vervolgt Verhoogt. “Maar als de bodem dood is, heb je niets om op voort te bouwen.”
Herstel? Ja. Snel? Nee.
Volgens het rapport kan het tientallen jaren duren voordat zulke gebieden weer elementaire biologische functies vertonen. En dan nog is het onzeker of de biodiversiteit ooit het niveau van het oorspronkelijke regenwoud bereikt. Toch willen Mulokot en Soilytix niet bij de constatering blijven.
Schematisch overzicht van de DNA samples (blauw zijn de goudmijn samples). Foto: Stichting Mulokot
In een tweede fase van het project willen zij honderd nieuwe monsters analyseren: vijftig uit goudmijngebieden en vijftig uit onaangetast bos. Het doel is een ruimtelijke kaart te maken van besmetting en herstelpotentieel.
Daarnaast kijken zij naar fytoremediatie: het inzetten van specifieke planten die zware metalen uit de bodem kunnen opnemen. In combinatie met agroforestry moet dat een langzaam maar doelgericht herstel mogelijk maken.
“De grond heeft een stem nodig”
Wat dit onderzoek vooral duidelijk maakt, is dat de schade van goudwinning niet alleen zichtbaar is in modderige kraters en vervuilde rivieren. De grootste klap valt onder onze voeten.
“De grond kan niet praten,” zegt Verhoogt. “Maar dit onderzoek geeft haar een stem. En die stem zegt: hier is iets gestorven.” De vraag die nu boven de sector hangt, is niet alleen hoe winstgevend goudwinning is, maar wat het kost als het fundament van het ecosysteem verdwijnt.
The post Bodem bij goudmijnen ‘biologisch dood’: “Je kunt hier niets meer planten” appeared first on Suriname suriname.

...