Bloemenhulde bij Kodjo, Mentor en Presentplein: ‘Zonder geschiedenis ben je een boom zonder wortels’

door

Tekst en beeld Edwien Bodjie

PARAMARIBO — “Wij zien hen niet als brandstichters, maar als verzetshelden. Daarom herdenken we hen elk jaar opnieuw.” Dat zegt Iwan Wijngaarde, voorzitter van de Federasi Fu Afrikan Srananman, maandag bij het monument van Kodjo, Mentor en Present aan de Heiligenweg. Daar vond de jaarlijkse bloemenhulde plaats ter nagedachtenis aan de drie vrijheidsstrijders, die 193 jaar geleden op brute wijze werden geëxecuteerd.

Volgens Wijngaarde vormt kennis van het verleden de kern van identiteit en beschaving. “Je geschiedenis en je beschaving zijn je wortels. Als je die niet kent, ben je als een boom zonder wortels,” zei hij. “Dan word je kwetsbaar en stuurloos. Dat mogen we niet laten gebeuren.”

Kodjo, Mentor en Present werden in 1833 ter dood gebracht vanwege hun rol in het verzet tegen het koloniale slavernijsysteem. Volgens Wijngaarde moesten zij destijds vanuit Fort Zeelandia te voet naar de executieplaats worden gebracht. “Vanuit de gevangenis zijn ze naar deze plek gebracht, waar zij aan palen werden vastgebonden en levend zijn verbrand.” Het monument bestaat daarom uit drie palen, die symbool staan voor de drie mannen.

De jaarlijkse herdenking is volgens hem niet meer weg te denken. “De ouderen vóór ons zijn hiermee begonnen. Zij hebben dit gedragen en doorgegeven. Het is nu aan ons om dat voort te zetten.” De plek waar het monument staat, is volgens hem niet willekeurig gekozen. “Er is grondig onderzoek gedaan, samen met landmeters en het Nederlandse Kadaster. Niet alleen op basis van orale overlevering, maar ook wetenschappelijk en historisch onderbouwd.”

Wijngaarde stond ook stil bij eerdere herdenkingen van de drie verzetshelden. Een bijzondere herinnering is voor hem de optocht in 1968, waarbij hij zelf aanwezig was. “We liepen toen opnieuw van Fort Zeelandia naar hier, de route die de mannen toen hebben afgelegd. Dat is gefilmd en uitgezonden in het hele Caribisch gebied. De reacties waren indrukwekkend,” vertelde hij. Destijds was er veel waardering voor de manier waarop Suriname het slavernijverleden zichtbaar maakte. “Maar toch weten veel mensen nog altijd te weinig of wat er werelijk gebeurt is in Suriname.” Daarom pleit hij, zoals velen, voor het herschrijven van de eigen geschiedenis.

Tijdens de ceremonie werd een plengoffer gebracht en een gebed uitgesproken door twee andere leden van de organisatie, die dit jaar haar dertigjarig bestaan viert. “Het is belangrijk dat we bidden,” zei Wijngaarde. “We danken God die ons de moed geeft om dit stukje geschiedenis levend te houden, zodat we weten wat onze voorouders is aangedaan en we meer respect ontwikkelen voor onze geschiedenis. Want dáárop leeft een mens.”

Na het gebed werd de herdenking afgesloten met een oproep om het verhaal van slavernij en verzet actief door te geven aan volgende generaties. “Daarom is het belangrijk dat we ook jongeren hierbij betrekken,” aldus Wijngaarde. “We moeten echt werken aan meer bewustzijn onder jongeren over hun eigen geschiedenis.”