Bisschop Karel Choennie: ‘Harder werken en meer naar elkaar omkijken’

Door Audry Wajwakana

PARAMARIBO — “Het heeft tien jaar geduurd, maar we zijn weer overeind gekomen. De democratie en de rechtstaat zijn hersteld en later ook de mensenrechten. Wij zijn een veerkrachtig volk.” Met deze constatering kijkt rooms-katholieke bisschop Karel Choennie terug op 2025, het jaar waarin Suriname vierde dat het vijftig jaar onafhankelijk is.

Het jubileum bood ruimte voor reflectie, maar stemt voor hem niet automatisch tot tevredenheid. “Mijn conclusie is dat we twee stappen vooruit en drie achteruit hebben gezet. We hadden als samenleving verder kunnen zijn”, meent de bisschop, verwijzend naar de periode 1980-1992, waarin de militairen het voor het zeggen hadden. Dit leidde tot internationale boycots en een vrijwel totaal isolement. “Voor alles moest men in de rij staan: benzine, brood, toiletpapier … Die periode mogen we niet vergeten.”

Volgens Choennie werkte die tijd diep door in de samenleving, zoals de afname van ouderlijk gezag en achteruitgang in waarden en normen, al benadrukt hij dat dit niet uitsluitend aan de ‘revolutie’ is toe te schrijven. Ook wijst hij op de braindrain die voorafggaand aan en na de onafhankelijkheidsverklaring toenam. Tegelijkertijd ziet hij herstel.

‘Anders’ denken

De verkiezing de eerste vrouwelijke president in 2025 plaatst Choennie in het teken van verandering. Dat Jennifer Geerlings-Simons, een vrouw, is gekozen, wijst volgens hem op verschuivingen in het denken. “Het laat zien dat vrouwen gelijkwaardig zijn en hoge functies kunnen ambiëren.”

‘Wij zijn een veerkrachtig volk.’

In dat verband spreekt hij voorzichtig van veranderend leiderschap, onder meer door de uitgesproken houding van de president tegen corruptie. Die lijn moet volgens hem wel consequent worden doorgezet, ook binnen de geledingen van haar eigen partij, de NDP.

Choennie maakt zich zorgen over het beleid rond monumentaal erfgoed, vooral in de historische binnenstad van Paramaribo. De opheffing van commissies die werkten aan de uitvoering van de Monumentenwet 2002 noemt hij “problematisch”. “Zonder structurele ondersteuning kunnen particuliere eigenaren en kerken de instandhouding van monumenten niet dragen.” Dat vormt volgens hem een direct risico voor het werelderfgoed gebied.

Onderwijs

De bisschop maakt zich grote zorgen over het onderwijs. Hoewel wordt uitgegaan van volledig gratis onderwijs, noemt hij de financiering onvoldoende en structureel te laat. Volgens hem is ongeveer SRD 900 per leerling per jaar nodig om goed onderwijs te kunnen bieden.

Scholen kampen met een tekort aan leerkrachten, achterstallig onderhoud en onvoldoende modernisering. “Het kan niet zo zijn dat we anno 2025 nog steeds geen wifi in de klaslokalen hebben.”

Zorg

Ook de gezondheidszorg baart hem zorgen. De volledige vrijstelling van eigen bijdragen noemt hij moeilijk houdbaar. Goede zorg kan volgens hem betekenen dat mensen die het kunnen betalen een beperkte bijdrage leveren, terwijl de staat bijspringt voor wie dat niet kan.

Toch ziet Choennie ook signalen die hoop geven. Hij merkt meer rust en minder klagen onder de bevolking. Mensen lijken te beseffen dat de situatie moeilijk is en dat soberheid nodig blijft. Dat kan volgens hem leiden tot meer inzet en meer onderlinge zorg. “Hopelijk gaan mensen harder werken en meer naar elkaar omkijken”, besluit hij. Die houding ziet hij als zijn boodschap op weg naar 2026.

...