BINI: CCJ-uitspraak onderstreept zwakke rechtsbescherming in Suriname

door

PARAMARIBO – De uitspraak van het Caribbean Court of Justice (CCJ) in de zaak van Derek Ramsamooj bevestigt volgens Burgerinitiatief voor Participatie en Goed Bestuur (BINI) de noodzaak om de rechtsstaat en nationale beschermingsmechanismen in Suriname verder te versterken. Volgens de organisatie is het zorgwekkend wanneer burgers zich uiteindelijk tot het hoogste regionale gerechtshof moeten wenden om hun fundamentele rechten te beschermen.

Volgens BINI raakt de zaak aan een kernvraag binnen iedere democratische samenleving: of burgers, ongeacht hun politieke overtuiging, afkomst, nationaliteit of maatschappelijke positie, kunnen rekenen op een eerlijk proces, humane behandeling en effectieve bescherming van hun rechten.

Voorbeeld bredere zorgen

De organisatie wijst erop dat de zaak-Ramsamooj eerder al werd aangehaald in een schaduwrapportage die Projekta, samen met de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) en het LGBT Platform, in 2024 indiende bij het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties. In die rapportage werd de zaak genoemd als voorbeeld van bredere zorgen over de bescherming van fundamentele rechten binnen het Surinaamse strafrechtsysteem.

Daarbij werd onder meer gewezen op beschuldigingen van langdurige detentie zonder tijdige toegang tot rechtsbijstand, onvoldoende medische zorg, beperkingen in de toegang tot de rechter, taal- en vertaalproblemen tijdens procedures en vragen rond de naleving van het recht op een eerlijk proces. Volgens de rapportage staan deze kwesties niet op zichzelf, maar maken zij deel uit van bredere problemen rond toegang tot recht en procedurele waarborgen.

Sterke instituties essentieel

BINI stelt dat de uitspraak van het CCJ laat zien waarom sterke rechtsstatelijke instituties essentieel zijn. Mensenrechten en rechtsstatelijke waarborgen zijn volgens de organisatie geen abstracte juridische begrippen, maar concrete instrumenten die burgers bescherming bieden wanneer hun rechten onder druk staan.

In een gezamenlijke schaduwrapportage die BINI samen met negen partnerorganisaties in april 2026 indiende bij de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in het kader van de Universal Periodic Review (UPR), werd daarnaast vastgesteld dat Suriname nog altijd niet beschikt over een operationeel Nationaal Mensenrechteninstituut volgens de Parijs Principes. Ook functioneert het Constitutioneel Hof sinds mei 2025 volgens de organisatie niet volledig vanwege uitblijvende benoemingen.

Daardoor ontbreekt volgens BINI momenteel een effectief nationaal mechanisme voor constitutionele toetsing van wetgeving en overheidsoptreden aan grondrechten en internationale mensenrechtenverplichtingen.

De organisatie roept de regering en De Nationale Assemblée op om het Constitutioneel Hof met spoed volledig operationeel te maken, het Nationaal Mensenrechteninstituut daadwerkelijk op te richten, de toegang tot rechtsbijstand te versterken en internationale mensenrechtenverplichtingen structureel te verankeren in beleid en wetgeving. Ook moeten uitspraken van nationale, regionale en internationale rechtscolleges volgens BINI volledig en transparant worden uitgevoerd.