BESCHOUWING — Verkeerde aanpak verkeersproblematiek

door

Vicepresident Gregory Rusland heeft een kleine maand terug gesproken met een delegatie uit de Nederlandse gemeente Leiden. De drie vertegenwoordigers lijkt het een goed idee dat Paramaribo – in navolging van hun stad – het zogeheten ‘Park-and-Ride’-project omarmt, waarbij mensen hun auto aan de rand van de stad laten staan om verder met de bus te reizen. Vreemd genoeg – of uit beleefdheid – heeft Rusland toegezegd dat het voorstel “nader zal worden bestudeerd”, terwijl hij ook dondersgoed beseft dat het geen enkele kans van slagen heeft.

Tekst Armand Snijders

Beeld FB kabinet van de vicepresident & dWT archief

Het bezoekende Leidse trio – Maya Matawlie, Mark Los en Chris Verplancke, directeur van Stadsparkeerplan Leiden en medeoprichter van het ‘Park-and-Ride’-concept in Leiden, presenteerde op 21 juli een concept naar Europees model dat in zijn gemeente schijnt te werken: automobilisten parkeren hun voertuig aan de rand van de stad en reizen met gestroomlijnde shuttlebussen naar het centrum. Rusland hoorde het aan, verwees nostalgisch naar zijn eigen studietijd in Florida, Verenigde Staten waar dit ook werkte en zegde plichtsgetrouw toe dat het voorstel “nader zal worden bestudeerd”. Echter, hij zal toch ook weten dat dit nooit gaat lukken met Surinaamse forenzen die het de gewoonste zaak van de wereld vinden om het liefst tot de voordeur van hun werkplek met hun auto te rijden.

“Het Surinaamse verkeersinfarct is een weerspiegeling van de heersende bestuurscultuur”

Kwaliteit en punctualiteit

Overigens, het mislukken van het verkeersbeleid in Suriname is onlosmakelijk verbonden met de totale afwezigheid van een betrouwbaar, modern netwerk voor openbaar vervoer. Een ‘Park-and-Ride’-systeem valt of staat met de kwaliteit en punctualiteit van de shuttlebussen.

Echter, punctualiteit is in Suriname – zeker in de bussector – een vies woord. Mede daardoor liep bijvoorbeeld in 2007 een project van het Nederlandse vervoersbedrijf Connexxion – nog voordat het was gestart – al spaak.

De onderneming wilde in samenwerking met het ministerie van Transport, Communicatie en Toerisme (TCT) busvervoer opzetten naar Nederlands voorbeeld en bussen stipt op tijd laten rijden. De particuliere bushouders noch het ministerie zagen iets in die plannen, dus moest de start van een pilot-traject van het centrum naar Leonsberg worden gecanceld.

Connexxion, dat al honderdduizenden euro’s had geïnvesteerd in Suriname, trok vervolgens de stekker eruit en alles bleef bij het oude. Daardoor bleef ook het voornemen om met een draagvleugelboot over de Surinamerivier passagiers van en naar Zanderij te vervoeren ongebruikt in de vriezer liggen.

Gebrek aan consequent beleid

Een ‘Park-and-Ride’-project heeft in de huidige realiteit geen enkele kans van slagen, ook al omdat geen enkele automobilist zijn of haar gekoesterde, airconditioned auto zal achterlaten op een parkeerterrein om over te stappen op een haperend bussysteem. Het is dus de zoveelste papieren tijger in een archief vol onuitvoerbare mobiliteitsdromen.

Het fundamentele probleem van de Surinaamse verkeersproblematiek in het algemeen is niet het gebrek aan ideeën, maar een chronisch gebrek aan consequent beleid en een diepgewortelde institutionele machteloosheid. Al decennia moet worden toegekeken hoe opeenvolgende regeringen telkens opnieuw het wiel proberen uit te vinden maar geen enkele file korter maken – laat staan oplossen.

Verkeerscirculatieplan

Plannen worden met veel enthousiasme gepresenteerd – liefst met voor (te) veel geld geproduceerde digitale beelden en eveneens voor veel geld uitgevoerde haalbaarheidsstudies – en vullen de lades van bureaus op de ministeries. Maar de daadwerkelijke uitvoering strandt steevast op politieke onwil, bureaucratische stroefheid of financiële tekorten. Daardoor blijft de aanpak beperkt tot hooguit ad hoc-symptoombestrijding en fragmentarische projecten die het grotere probleem nooit zullen oplossen.

De kern van het probleem is dat nog geen enkele regering heeft gedaan wat tal van deskundigen al jaren roepen. Namelijk het opzetten van een verkeerscirculatieplan voor Groot Paramaribo, waarbij alle knel- en pijnpunten nauwkeurig in kaart worden gebracht en verkeersstromen worden gestroomlijnd.

“Het mislukken van het verkeersbeleid in Suriname is onlosmakelijk verbonden met de totale afwezigheid van een betrouwbaar, modern netwerk voor openbaar vervoer”

Maar dat vergt jarenlange studies én samenwerking tussen allerlei ministeries en andere overheids- en maatschappelijke diensten. En daar is men in Suriname niet zo sterk in. Hierdoor is bijvoorbeeld de betrekkelijk nieuwe Ringweg inmiddels ook aan het uitgroeien tot een behoorlijke bottleneck, mede doordat deze verkeersader nooit volledig werd afgemaakt en naar Weg naar Zee doorgetrokken.

Megalomaan project

Van recente aard zijn de problemen die in de nabije toekomst ongetwijfeld zullen ontstaan door de opening van een filiaal van supermarkt Tulip aan de toch al drukke Verlengde Gemenelandsweg. De stadsplanners – in zoverre Suriname die heeft – hadden dit nooit mogen toestaan omdat de omringende infrastructuur daar totaal niet op is berekend. Zo’n zaak had even buiten de stad moeten verrijzen. Maar ja, als ministeries langs elkaar heen werken en verschillende belangen dienen, krijg je dit, met als gevolg dat iedereen straks klaagt dat men nog langer in de file staat.

Dit gebrek aan beleid zorgt ervoor dat nog steeds exact dezelfde discussies worden gevoerd als twintig, dertig jaar geleden. Wegen worden pas opgelapt als het eigenlijk al te laat is. Zoals nu het geval is met de Van ’t Hogerhuysstraat, die na tien jaar eindelijk onder handen wordt genomen.

Dat had eigenlijk al tijdens de eerste regering van president Desi Bouterse (NDP) – tussen 2010 en 2015 – moeten zijn gebeurd, maar zijn megalomane project van een snelweg naar Zanderij vol fly-overs ontbeerde iedere realiteitszin. Ondanks de kritiek die hij van links en rechts kreeg, werden vele miljoenen euro’s uitgegeven aan voorstudies. Toen er geen geld meer bleek te zijn, verdween het plan geruisloos in de prullenbak.

Politiek overstijgende autoriteit

Een ander pijnlijk voorbeeld van gebrek aan beleid (én geld) is de problematiek rond de Jules Wijdenboschbrug, de vitale ader tussen hoofdstad Paramaribo en district Commewijne. Die is al jaren een infrastructurele flessenhals, mede doordat er geen visie was en nog steeds niet is. Plannen voor een tweede brug of een alternatieve oeververbinding passeren met de regelmaat van de klok de revue, maar verzanden in ambtelijk gekibbel en stuiten uiteindelijk op politieke onwil.

De harde conclusie is dat het Surinaamse verkeersinfarct een weerspiegeling is van de heersende bestuurscultuur. Een cultuur waarin korte termijn succesjes zwaarder wegen dan langetermijnplanning en waarin buitenlandse delegaties beleefd worden aangehoord om goede sier te maken, terwijl men weet dat de basisvoorwaarden ontbreken. Zolang er geen overkoepelende, politiek overstijgende autoriteit komt die plannen daadwerkelijk dwingend uitvoert, zal het verkeer in Paramaribo ‘muurvast’ blijven zitten.