BESCHOUWING – Trump zet wereldvrede op het spel

at Amerikaanse troepen in opdracht van president Donald Trump afgelopen zaterdag Venezuela zijn binnengevallen en president Nicolàs Maduro en zijn vrouw ontvoerden, heeft maar weinig mensen verbaasd. Het was namelijk niet de vraag óf hij daartoe zou overgaan, maar eerder wannéér. Onder het mom dat Maduro en zijn – niet-bestaande – drugskartel uitgeschakeld moesten worden, heeft hij nu de Amerikaanse belangen in de Venezolaanse olie veiliggesteld. Dat hij daarmee het land in feite koloniseert en de veiligheid in de gehele ‘Amerikaanse achtertuin’ – waaronder Suriname – en de rest van de wereld op het spel zet, interesseert hem geen snars. Ondertussen kijkt een groot deel van de rest van de wereld apathisch toe, terwijl Trump met vuur blijft spelen.Tekst Armand SnijdersHet moet gezegd: de militaire actie van de Amerikanen zaterdagochtend vroeg op Zuid-Amerikaanse bodem was perfect voorbereid en verliep feilloos. Het belangrijkste doel – het kidnappen van Maduro uit zijn schuilplaats – werd dankzij de informatie van de inlichtingendiensten voor zover bekend zonder niet al te veel bloedvergieten bereikt. Maduro en zijn vrouw zijn overgebracht naar New York, waar ze voor de rechter moeten verschijnen – onder meer voor ‘narcoterrorisme’.

Veel tegenstanders van Maduro zullen opgelucht zijn dat hij eindelijk van het toneel is verdwenen, maar het is de vraag of dit is gebeurd binnen de grenzen van het internationale recht. En of Trump niet zijn boekje ver te buiten is gegaan door een soevereine staat binnen te vallen. In zijn eigen land heeft hij zich de woede op de hals gehaald van zowel de Democraten als een deel van zijn eigen Republikeinen door hen vooraf niet op de hoogte te stellen van de militaire actie. Trump en zijn regering zelf huldigen hun standpunt dat dit alles past binnen hun America First-beleid, zoals uitgewerkt in de National Security Strategy van december 2025. Daarover is het laatste woord nog lang niet gezegd.

En dalende olieprijzen zullen betekenen dat er vanaf 2028 veel minder miljoenen US dollars in de Surinaamse staatskas zullen vloeien

Hoe het nu verder moet in Venezuela is vooralsnog onduidelijk. Voorlopig neemt waarnemend president Delcy Rodríguez de honneurs waar, maar die voelt de hete adem van Trump al in haar nek. Hij heeft haar gewaarschuwd geen dingen te doen die hem niet bevallen en dat ze een zwaardere prijs dan de ontvoerder Maduro zal betalen “als ze niet doet wat goed is”. Ofwel wat hém goeddunkt, zíjn wil is wet.Kolonisatie VenezuelaDe president zegt ook dat de VS zich sterk gaat bemoeien met de olie-industrie van het land en dat hij zich dus ook gaat bezighouden met het leiderschap. Dit wordt gezien als de kolonisatie van Venezuela en het is maar de vraag of en wanneer het land ooit uit zal komen onder het Amerikaanse juk. En of de getergde Venezolaanse bevolking de Amerikaanse aanwezigheid zonder slag of stoot zal pikken. Maar daar zal Trump niet wakker van liggen.

Wat al langer bekend was, is dat hij niets moet hebben van democratische rechten en al herhaaldelijk heeft laten zien zich weinig aan te trekken van het internationaal recht of aan nationale of internationale instituties. Dat bleek na de verloren verkiezingen in november 2020 al toen hij vond dat hij door fraude niet herkozen was en zijn achterban ophitste om in januari 2021 het Capitool te bestormen. De wereld was geschokt dat dit kon gebeuren in wat de grootste democratie in de wereld werd genoemd. Er vielen verscheidene doden en uiteindelijk kregen vijftienhonderd mensen lange gevangenisstraffen.

Maar Trump zelf ging als aanstichter volledig vrijuit en hij werd zelfs in de gelegenheid gesteld weer een gooi te doen naar de stoel in het Witte Huis en die hij uiteindelijk ook bemachtigde. Een van zijn eerste acties was om de vijftienhonderd mensen die in 2021 de democratie aan het wankelen hadden gebracht gratie te verlenen, waardoor zij allemaal weer op vrije voeten kwamen. Sinds hij de presidentszetel weer beklommen heeft, zijn de verhoudingen tussen de VS en veel andere landen ernstig verstoord en bekoeld door zijn extreme wijze van regeren.Internationale reactiesDe internationale reacties op de Amerikaanse agressie echter zijn over het algemeen zeer tam. De Cubaanse president Miguel Diaz-Canel veroordeelde zaterdag de Verenigde Staten wel in felle bewoordingen en noemde het ‘een daad van staatsterrorisme’. Ook Colombia haalde fors uit en zal onderwijl wel vrezen voor mogelijke militaire operaties van de Amerikanen om op grote schaal de velden met cocabladeren te vernietigen in de strijd tegen drugs. Het lijkt wat vergezocht, maar met Trump weet je het nooit, zo zeggen analytici

President Luiz Inacio Lula da Silva van Brazilië heeft de aanval op zijn buurland als een ‘onaanvaardbare grensoverschrijding’ beschreven. Hij roept op tot een krachtige reactie van de Verenigde Naties (VN). Secretaris-generaal van deze organisatie, António Guterres, noemt het “een gevaarlijk precedent” dat door de actie is geschapen en pleit voor “volledige eerbiediging van het internationaal recht, inclusief het VN-Handvest”. Maar dat waren wel de meest pittige ‘veroordelingen’.Krachteloze verklaring RamdinOok de secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), Albert Ramdin, kwam in plaats van met een stevige veroordeling van het geweld, met een krachteloze verklaring waarin wordt gesteld ‘de snel verslechterende situatie in Venezuela nauwlettend te volgen’. Geen enkel woord wordt gerept over de illegale actie van Trump. Dat is wel te verklaren doordat de VS ieder jaar zo’n 46 miljoen US dollar aan contributie voor de OAS ophoest en de kleinste landen – zoals Suriname – slechts 41.000 US dollar. Dat betekent dat Ramdin en de organisatie grotendeels afhankelijk zijn van de Amerikanen en hen niet te hard tegen de schenen mogen schoppen.

De wereldvrede staat steeds meer op het spel zolang niemand het aandurft en bij machte is Trump een halt toe te roepen.

De Surinaamse regering heeft ook haar zorgen geuit, maar kon ook niet tegen de VS tekeer gaan. President Jennifer Simons benadrukte in navolging van de Caricom dat ‘het respecteren en naleven van de internationale rechtsorde onder alle omstandigheden van groot belang is’. Als kleine natie heb je in deze weinig te vertellen. De gevolgen van het ingrijpen in Venezuela kunnen Suriname op de korte of langere termijn echter wel degelijk raken. Afhankelijk van hoe de situatie in Venezuela zich ontwikkelt, bestaat de kans dat vluchtelingen zullen proberen naar Suriname te komen, zoals rond 2024 ook is gebeurd.Effect op olie-inkomstenOok op het gebied van de olie-inkomsten zou het effect kunnen hebben. Venezuela bezit bijna een vijfde deel van alle olievoorraden in de wereld, maar produceert momenteel met moeite ‘slechts’ een miljoen vaten per dag. Als de Amerikanen erin slagen de olie-industrie in dat land nieuw leven in te blazen, dan zou dat kunnen betekenen dat de wereld wordt overspoeld met het zwarte goud, wat enorme gevolgen zou hebben voor de prijs die ervoor wordt betaald.

De lidlanden van de Organisatie van olie-exporterende landen (Opec) maken doorgaans afspraken om drastische prijsdalingen te voorkomen, maar Trump staat erom bekend dat regels niet voor hem gelden. Dus ook naar de Opec kan hij een lange neus trekken. En dalende olieprijzen zullen betekenen dat er vanaf 2028 veel minder miljoenen US dollars in de Surinaamse staatskas zullen vloeien.

Het lijkt er op dat de wereld noodgedwongen heeft geaccepteerd dat men moet leven met de onvoorspelbare grillen van Trump en ondertussen alleen maar kan hopen dat een en ander de resterende drie jaren van zijn presidentschap niet te veel escaleert. De wereldvrede staat steeds meer op het spel zolang niemand het aandurft en bij machte is Trump een halt toe te roepen.

...