BESCHOUWING — Suriname 2025: een jaar van breuklijnen en nieuwe beloftes

door

Tekst Ivan Cairo

PARAMARIBO — Het jaar 2025 zal in de geschiedenis van Suriname worden geboekstaafd als een kanteljaar. Een jaar waarin oude zekerheden verder afbrokkelden, nieuwe politieke verhoudingen ontstonden en de samenleving opnieuw werd geconfronteerd met zowel hoopvolle symboliek als rauwe ontreddering. Van de nasleep van het IMF-programma tot de schok van een massamoord aan het einde van het jaar: 2025 liet zien hoe fragiel, maar ook hoe veerkrachtig Suriname is.

De economische toon van het jaar werd gezet door de naweeën van het IMF-programma dat onder president Chandrikapersad Santokhi was uitgevoerd. Hoewel macro-economische indicatoren voorzichtig verbetering lieten zien, was de prijs die burgers betaalden hoog. Afschaffing van subsidies, stijgende energieprijzen en een blijvend hoge inflatie drukten zwaar op huishoudens.

Voor velen voelde het herstel abstract en ongelijk verdeeld. Het vertrouwen dat de offers op termijn zouden lonen, brokkelde af, vooral omdat corruptiebestrijding en bestuurlijke vernieuwing achterbleven bij de beloften. De economie stabiliseerde, maar de samenleving verhardde.

Verkiezingen 2025

Die onvrede vond haar uitlaatklep bij de verkiezingen van 25 mei 2025. Wat zich voltrok, was niets minder dan een politieke aardverschuiving. De VHP van Santokhi werd door de kiezer afgestraft. De partij die in 2020 nog gold als symbool van orde en herstel, werd nu gezien als belichaming van afstand en technocratie.

De verkiezingsuitslag maakte de weg vrij voor Jennifer Simons, die als eerste vrouwelijke president van Suriname aantrad, nadat er een politiek verbond werd gemaakt door de voormalige politieke rivalen NPS en NDP. Haar overwinning was historisch, maar ook beladen met verwachtingen. Geerlings-Simons erfde geen schoon bord, maar een land waarin het vertrouwen in instituties laag is en de sociale tegenstellingen scherp zijn, terwijl etnische sentimenten zo nu en dan opspelen.

Erkenning en pijn

De symboliek van haar presidentschap kreeg extra lading in november, toen Suriname vijftig jaar staatkundige onafhankelijkheid vierde. De festiviteiten op 25 november boden momenten van trots, bezinning en culturele rijkdom. Tegelijkertijd klonk onder de feestmuziek een ongemakkelijke vraag: wat heeft die onafhankelijkheid werkelijk gebracht voor de gemiddelde Surinamer?

Vijf decennia na 1975 is de zoektocht naar economische zelfstandigheid, goed bestuur en sociale rechtvaardigheid nog altijd gaande. Het jubileum werkte daardoor niet alleen als viering, maar ook als spiegel.

Begin december volgde het staatsbezoek van koning Willem-Alexander van het Nederlandse koninkrijk. Het bezoek onderstreepte de volwassenheid van de relatie, waarin wederzijds respect steeds nadrukkelijker het koloniale verleden verdringt.

Toch bleef ook hier de geschiedenis voelbaar. Voor een deel van de bevolking betekende het bezoek erkenning en hernieuwde samenwerking, voor anderen riep het oude pijn en vragen op over herstel, excuses en ongelijkheid. Het was een diplomatiek hoogtepunt, maar geen eindpunt van het gesprek over het gedeelde verleden.

Hoop

Het jaar eindigde in diepe rouw en ontreddering. De massamoord op 28 december in district Commewijne schokte het land tot in zijn kern. Het brute geweld legde pijnlijk bloot hoe kwetsbaar de veiligheidssituatie is, vooral buiten Paramaribo.

Het drama confronteerde de overheid met haar falende bescherming van burgers en maakte duidelijk dat sociale problemen, criminaliteit en psychische nood niet langer mogen worden genegeerd. Waar het jaar begon met economische cijfers, eindigde het met menselijke tragedie.

Dit brengt Suriname op een kruispunt. De regering-Geerlings-Simons staat voor immense uitdagingen: herstel van vertrouwen, versterking van rechtstaat en veiligheid en een economische koers die niet alleen cijfers, maar ook mensen centraal stelt. De afhankelijkheid van grondstoffen, de zwakke instituties en de kwetsbaarheid van jongeren vragen om structurele oplossingen, niet om slogans.

Het jaar 2025 liet zien dat Suriname niet langer genoegen neemt met beloftes zonder resultaat. De samenleving is kritischer, mondiger en minder geduldig. Tegelijkertijd blijft er hoop. Hoop dat politieke vernieuwing kan leiden tot inclusiever bestuur. Hoop dat onafhankelijkheid niet alleen herdacht, maar ook kan worden heruitgevonden. En hoop dat tragedies zoals die in Commewijne – hoewel zeer ongewenst – zullen leiden tot fundamentele keuzes voor veiligheid en menswaardigheid.

De toekomst van Suriname ligt open, maar niet vrijblijvend. 2025 Heeft duidelijk gemaakt dat het volgende hoofdstuk alleen geschreven kan worden met eerlijk leiderschap, sociale rechtvaardigheid en een hernieuwd vertrouwen tussen staat en burger. Dat is de ware erfenis van dit bewogen jaar dat we vandaag afsluiten.