BESCHOUWING — Surinaamse voedselschuur blijft fata morgana

door

De Caribisch regio heeft meer dan ooit behoefte aan een echte voedselschuur. Want in 2025 werd een record van buiten de regio geïmporteerd. Dit blijkt uit cijfers van het Caribisch Export Ontwikkelingsagentschap. Suriname beweert al jaren in dat gat te kunnen springen, maar blijft doen waar het al decennia in uitblinkt: praten, beloven en achteromkijken naar kansen die het heeft laat liggen.

Tekst Armand Snijders

Beeld dWT archief

Cijfers die onlangs werden gepresenteerd tijdens de Caribbean Week of Agriculture 2026 op Jamaica, zijn even schrikbarend als voorspelbaar. De Caribische voedselimportrekening is inmiddels de astronomische grens van vijf miljard US dollar gepasseerd – een stijging van maar liefst 20 procent ten opzichte van 2022. Intussen stortte de regionale export van agrarische producten vorig jaar met 7 procent behoorlijk in. Dit becijferde Damine Sinanan, topman van het Caribisch Export Ontwikkelingsagentschap.

“Waarom zou je vandaag zweten in de modder van de landbouwsector als je morgen slapend rijk denkt te worden van de olie?“

Paradepaardje van de Caricom

Daartegenover stond het stokpaardje dat Caricom jarenlang bereed: de voedselimporten tegen 2025 met 25 procent verminderen. Inmiddels eind 2026 en dat nobele streven is verder weg dan ooit.

Suriname wierp zich destijds op als de redder in nood. Het zou de regio wel eventjes gaan voeden. Er zijn talloze toezeggingen gedaan aan staatshoofden van onder meer Guyana, Barbados, Aruba en Trinidad en Tobago. Dat leverde vriendelijke handdrukken op voor de camera met lachende hoogwaardigheidsbekleders, vage contracten en dikke beleidsnota’s.

Maar zodra de delegaties het Surinaamse luchtruim hadden verlaten, keerde de dagelijkse lamlendigheid terug. Er gebeurde werkelijk helemaal niets. Tegen de tijd dat de droom gerealiseerd had moeten zijn, moest worden geconcludeerd dat het land geen stap dichter bij het doel is gekomen.

Intellectueel verdovingsmiddel

De realiteit is dat opeenvolgende regeringen – van de presidenten Desi Bouterse en Chandrikapersad Santokhi – de mond vol hadden van Surinames potentie als ‘regionale voedselschuur’. Echter, in de praktijk hebben zij niets van de vruchtbare grond gekregen. Ook de huidige beleidsmakers bakken er weinig van; de regering-Geerlings-Simons staart zich vooral blind op toekomstige inkomsten van olie en gas, terwijl de Surinaamse bodem braak ligt en de regio honger dreigt te gaan lijden.

Deze agrarische verlamming is geen toeval, maar het directe resultaat van het destructieve beleid van opeenvolgende regeringen. De landbouwsector is gereduceerd tot een populistisch speeltje. Er werd met miljoenen gestrooid voor ondoordachte projecten en machines die wegroestten op het veld, terwijl staatsbedrijven fungeerden of fungeren als banencarrousel voor politieke loyalisten in plaats van productiecentra. De agrarische infrastructuur in Nickerie, Saramacca en Commewijne is stelselmatig verwaarloosd en de sector technisch en financieel uitgekleed.

Het ontbreekt in Suriname aan nationale agrarische visie. Beleidsmakers weigeren te begrijpen dat een duurzame economie op meerdere pijlers rust. Men heeft alle kaarten gezet op de naderende oliedollars uit de offshore-reserves. Dit fungeert als een intellectueel verdovingsmiddel: waarom zou je vandaag zweten in de modder van de landbouwsector als je morgen slapend rijk denkt te worden van de olie?

Landen die hun agrarische basis verwaarlozen ten gunste van fossiele rijkdom, eindigen steevast met een inflatiegevoelige economie – daarin moet zelfs een bosje kousenband worden geïmporteerd, zo waarschuwen deskundigen – waar de prijzen van lokale groenten worden bepaald door de waan van de dag, zoals Surinaamse consumenten momenteel al ervaren. Terwijl boeren barsten van de schulden door het uitblijven van fatsoenlijke kredietfaciliteiten en de toegangswegen onbegaanbaar blijven, dromen de leiders van petrodollars.

Exportambities

Wie nog twijfelt aan de schijnbare incompetentie, hoeft slechts de officiële statistieken van het Algemeen Bureau voor de Statistiek en het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) erbij te pakken. De realiteit is dat Suriname in waarde vier keer zoveel agrarische producten importeert als het exporteert. Vorig jaar gaf het land ruim tweehonderd miljoen US dollar uit aan de import van agrarische goederen en basisvoedsel. Daartegenover bleef de totale agrarische export steken op een schamele 66,1 miljoen US dollar.

Terwijl ministers op internationale podia oreren over exportambities, krimpt het feitelijke exportvolume in rap tempo: van 81.174 ton in 2024 naar 74.129 ton vorig jaar. En de wekelijkse groente-export naar Europa kelderde door strenge EU-eisen en residu-overschrijdingen van 65 ton in 2018 naar een schamele achttien ton nu.

Buitenlandse belangstelling

Het is de totale ontluistering van de Surinaamse voedselschuur: het land slaagt er niet eens in de eigen bevolking te voeden zonder voor miljoenen dollars Amerikaanse en Braziliaanse boutjes en Colombiaanse en Nederlandse aardappelen, uien en knoflook te importeren. Laat staan dat het de Caribische regio gaat redden.

Ondertussen is er aan buitenlandse belangstelling en hulp nooit gebrek geweest. De ironie wil dat juist deze week een zware delegatie van de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) en de Caribische Ontwikkelingsbank in het land zijn. Onder leiding van econoom Julien Vallet mag LVV-minister Mike Noersalim een uiteenzetting geven welke vijf productieketens “de meeste mogelijkheden bieden”.

Het is eigenlijk om moedeloos van te worden. Men bouwt nu voort op een sectoranalyse die de FAO al in 2024 afrondde. Twee jaar verder en nóg steeds in de fase van consulteren, selecteren en het opstellen van profielen voor potentiële investeerders. Zolang er maar wordt gepraat en er geen zaadje in de grond wordt gestopt, zal er nooit een voedselschuur komen.

Praatsessies en onderzoeken

Het Surinaamse landbouwbeleid is verstrikt geraakt in een vicieuze cirkel van praatsessies en onderzoeken. Men onderzoekt de potentie van de potentie, terwijl de praktijk op het veld doodbloedt. De deskundigen lopen de deuren plat bij de afdeling Statistiek van LVV, maar de bittere waarheid is dat investeerders allang weten dat Suriname een administratief moeras is waar toezeggingen zelden worden nagekomen. Neem maar de mennonietenkwestie als voorbeeld.

“Suriname wierp zich destijds op als de redder in nood. Het zou de regio wel eventjes gaan voeden”

Suriname heeft de grond en het water om een regionale voedselschuur te worden. Caricom smacht naar een betrouwbare partner die grootschalig en vakkundig voedsel kan produceren. De kans dat Suriname deze partner kan worden, is inmiddels zeer klein.

Het niet verzilveren van de agrarische potentie is geen kwestie van overmacht, maar van ordinaire onmacht en onwil; het is een bewuste politieke keuze om de sector te laten stikken in bureaucratie en desinteresse. Zolang de focus exclusief op de oliesector blijft liggen, zal de voedselschuur van de regio nimmer van de grond komen. En waar de rest van de regio de gepeperde rekening voor betaalt.

De oogst van pompoenen op een landbouwareaal.