BESCHOUWING — Schijnveiligheid op een nieuw dashboard

door

Terwijl de doden en gewonden júist in de Verkeersveiligheidsmaand massaal links en rechts lijken te vallen, heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid de vernieuwde website van het Verkeersveiligheidsinstituut (VVI) gelanceerd. Met een zogeheten Nationaal Verkeersveiligheidsdashboard zullen nu verkeersongevallen beter in kaart kunnen worden gebracht, wat “kan bijdragen aan een gerichtere aanpak van verkeersonveiligheid in het land”. Maar cijfers op een computerscherm stoppen wegpiraten niet en repareren geen gaten in het asfalt.

Tekst Armand Snijders

Beeld FB Justitie en Veiligheid

In de Verkeersveiligheidsmaand, die van 15 augustus tot en met 15 september duurt, rest nog minder een week. Een maand waarin de overheid traditiegetrouw oproept tot bezinning met de slogan ‘No du gek tap’ a wegdek’. Maar wie de afgelopen weken de kranten heeft opengeslagen of heeft deelgenomen aan het verkeer weet dat die oproep aan dovemans oren is gericht. De Surinaamse wegen zijn veranderd in een anarchistisch slagveld waar het recht van de sterkste – of de brutaalste – geldt. In deze Verkeersveiligheidsmaand zijn er al meer dan tien verkeersdoden gevallen.

“Cijfers krijgen pas betekenis wanneer zij worden vertaald in concrete besluiten en maatregelen”Minister Harish Monorath

Favoriete modewoorden

Met veel bombarie presenteerde het ministerie van Justitie en Veiligheid als antwoord op deze humanitaire crisis een dashboard: een vernieuwde website voor het Verkeersveiligheidsinstituut. Daarbij werd uitgelegd dat verkeersongevallen nu “beter in kaart” kunnen worden gebracht wat moet “bijdragen aan een gerichtere aanpak”. Dat zijn de favoriete modewoorden van een overheid die uitblinkt in reactief gedrag, maar verder machteloos is en chronisch tekortschiet als het aankomt op daadwerkelijk ingrijpen.

Uiteraard zijn betrouwbare data essentieel voor elk modern land. VVI-directeur Joanne Kasno-Adraai heeft volkomen gelijk wanneer ze stelt dat cijfers verloren levens niet kunnen terugbrengen, maar wel kunnen helpen nieuwe slachtoffers te voorkomen.

Het is lovenswaardig dat instanties zoals het Korps Politie Suriname, het Algemeen Bureau voor de Statistiek en het Academisch Ziekenhuis Paramaribo eindelijk digitaal de koppen bij elkaar steken. In een land waar data tot nog toe vaak in stoffige mappen in achterkamertjes verdwenen, is dit een vooruitgang.

Knelpunten

Maar de fundamentele fout die wordt gemaakt, is dat de aanwezigheid van data wordt verward met de aanwezigheid van beleid. Een dashboard is een thermometer. Het vertelt precies hoe hoog de koorts is, maar de thermometer zelf geneest de patiënt niet. Immers, het is al jaren bekend waar de knelpunten liggen.

Er is geen geavanceerd computermodel nodig om te zien dat de Martin Luther Kingweg ‘s avonds verandert in een illegale racebaan, om te constateren dat de verlichting op de Afobakaweg al maanden onvoldoende is of dat de markeringen op de wegen in Commewijne nagenoeg onzichtbaar zijn. De burger ziet het elke dag. De politie weet het. De data zijn er al lang – ook in de vorm van menselijk leed. Het moet allemaal worden vertaald naar actie.

Minister Harish Monorath van Justitie en Veiligheid merkte tijdens de lancering terecht op dat het dashboard voor de regering geen doel op zich mag zijn. “Cijfers krijgen pas betekenis wanneer zij worden vertaald in concrete besluiten en maatregelen”, sprak de bewindsman. Het zijn prachtige citaten waar hij de kranten mee haalt, maar ze rammelen aan alle kanten met de dagelijkse praktijk van zijn eigen ministerie.

Waar liggen de prioriteiten?

Want hoe wil de minister die “concrete maatregelen” gaan uitvoeren? Om extra te handhaven op locaties die het dashboard rood kleurt, zijn er voldoende agenten nodig. Gemotiveerde agenten, welteverstaan, die zijn uitgerust met onder meer goed functionerende surveillancewagens, blaaspijpjes en snelheidsradars.

Echter, de realiteit is dat het KPS al jaren kampt met een chronisch gebrek aan middelen. Politieposten zitten soms nog zonder benzine, voertuigen staan met pech langs de weg en de surveillance is in veel wijken nagenoeg onzichtbaar geworden. De handhaving faalt niet omdat de politie niet weet wáár ze moet staan, maar omdat ze simpelweg de middelen niet heeft om er te kunnen staan.

De minister erkende dat de ontwikkeling van het dashboard nogal wat geld heeft gekost. Dat roept de vraag op waar de prioriteiten liggen. Er is blijkbaar wel geld en buitenlandse donorsteun te vinden voor software en dure consultants om een website te bouwen, maar als er remschijven voor een politieauto moeten worden gekocht, is de kas leeg. Het is een vorm van windowdressing waar de Surinaamse samenleving inmiddels doodmoe van is. De buitenkant wordt opgepoetst, terwijl de motor van de handhaving al jaren in de soep loopt.

(lees verder onder de )

Cultuur van straffeloosheid

Zelfs met het beste dashboard ter wereld wordt de Surinaamse verkeersmentaliteit niet vanaf een computerscherm veranderd. De anarchie op de weg is het directe gevolg van een diepgewortelde cultuur van straffeloosheid. De pakkans in het verkeer is lachwekkend laag.

Wie met een slok op achter het stuur kruipt, weet dat de kans dat hij wordt aangehouden minimaal is. Wie zonder rijbewijs rijdt of met een niet goedgekeurd voertuig de weg op gaat, gokt er – vaak met succes – op dat er toch geen controle is. En als je al wordt aangehouden, is er vaak nog de informele Surinaamse weg om een boete te ‘regelen’. Zeker als je tot de zogenaamde elite behoort of de juiste mensen kent.

Het dashboard gaat deze mentaliteit niet doorbreken. Dat gebeurt pas wanneer er zware consequenties worden verbonden aan overtredingen. Waar blijft de beloofde invoering van trajectcontroles? Waar blijven de flitspalen die 24 uur per dag overtredingen registreren, zonder dat er een corrupte schakel tussen zit? Waar blijft de structurele hervorming van de rijopleidingen, zodat jonge bestuurders niet alleen leren hoe ze moeten inparkeren, maar ook hoe ze zich verantwoordelijk moeten gedragen in het verkeer?

“Cijfers kunnen verloren levens niet terugbrengen, maar wel kunnen helpen nieuwe slachtoffers te voorkomen”VVI-directeur Joanne Kasno-Adraai

Dure pr-stunt

De komende periode moet volgens het ministerie blijken in hoeverre de verzamelde data daadwerkelijk worden vertaald naar concrete maatregelen op straat. Dat is de ultieme lakmoesproef.

Maar gevreesd moet worden dat het dashboard na de Verkeersveiligheidsmaand langzaam wegzakt in de bureaucratische vergetelheid – net als zoveel andere zinloze commissies, rapporten en taskforces die Suriname de afgelopen decennia heeft gekend. En dat de lancering niets meer was dan een dure pr-stunt, terwijl de Surinaamse burger op het asfalt blijft creperen. Gehoopt moet worden dat Monorath zijn eigen woorden onthoudt: cijfers redden geen levens. Daden wel.