BESCHOUWING — Leerkrachten moeten op de barricaden gaan

door

De klad zit vreselijk in het Surinaamse onderwijs, terwijl regeringen maar wat aanrommelen met hun ad-hocbeleid. Leerkrachten zijn onderbetaald en mede daardoor ongemotiveerd. Bovendien is de enkele jaren geleden ingezette onderwijsvernieuwing uitgelopen op een deceptie vanwege een slechte voorbereiding en tekortschietend leiderschap vanuit het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (OWC). De vraag is daarom niet óf de leerkrachten op de barricaden gaan klimmen in een poging af te dwingen waar ze recht op hebben maar vooral wannéér.

Tekst Armand Snijders

Beeld CDS

Vroeger kon je met trots zeggen dat je voor de klas stond. Toen was dat nog een beroep dat respect afdwong en waarmee je voldoende verdiende om je boterham mee te beleggen. Maar in de afgelopen decennia is de glans van het vak afgeschraapt; enerzijds door de economische omstandigheden waardoor – ook – salarissen van onderwijzend personeel zijn uitgehold, anderzijds doordat het hele onderwijssysteem op zijn kop is gezet en niemand meer echt begrijpt waar men met het onderwijs eigenlijk naar toe wil.

“Leerkrachten die verbetering willen, zijn genoodzaakt zich buiten de door de politiek besmette vakbonden te bundelen en gezamenlijk op te komen voor hun rechten”

De motivatie bij veel leerkrachten is tegenwoordig – deels begrijpelijk – ver te zoeken. Ouders merken dat doordat veel onderwijsgevenden niet meer bereid zijn normale contacten te onderhouden of een tandje bij te zetten als een leerling daarom vraagt of daar behoefte aan heeft. Terwijl dat vroeger de normaalste zaak van de wereld was.

Achterstallig onderhoud

De problemen zijn niet gisteren op vandaag ontstaan. Opeenvolgende regeringen hebben de hele onderwijssector onvoldoende aandacht gegeven; tenminste niet de zorg gegeven die ze nodig had om toekomstige generaties de basisvaardigheden mee te geven die hen een kans geeft te slagen in de samenleving. Veel scholen kampen al decennia met achterstallig onderhoud en gebrek aan leermateriaal. In het binnenland doen deze problemen zich vaak in het kwadraat voor.

De coronapandemie in 2020 waardoor scholen maanden (deels) gesloten waren, gooide extra roet in het eten. Sindsdien is de chaos alleen maar groter geworden door de onderwijsvernieuwingen die toenmalig OWC-minister Marie Levens (NPS) ten koste van alles wilde doorvoeren, ook al was niemand daar nog klaar voor. Met desastreuze gevolgen doordat leerlingen automatisch moesten doorstromen, ook al waren ze bar slecht. Daardoor ontstond een ‘vervuild bestand’ in klassen, waar kinderen in zaten die daar absoluut niet thuishoorden, terwijl onderwijsgevenden niet wisten hoe ze daar mee om moesten gaan. Het ‘doorstroombeleid’ is inmiddels teruggedraaid maar de gevolgen zijn nog altijd voelbaar.

Slechte voorbereidingen

Andere onderwijsvernieuwingen – zoals het op de kop zetten van het curriculum – verliepen ook allesbehalve vlekkeloos vanwege slechte voorbereidingen. Zo kampen veel scholen nog altijd met een gebrek aan voldoende leerboeken waardoor leerlingen met stencils moeten werken of zelfs hele lappen tekst over moeten schrijven.

Te midden van de groeiende chaos weten heel veel leerkrachten niet hoe ze het hoofd boven water moeten houden. Salarissen van hooguit dertienduizend Surinaamse dollar – net iets meer dan het wettelijke minimumloon – zijn geen uitzondering en staan in geen enkele verhouding tot de zwaarte van het werk en de verantwoordelijkheden die daar bij horen. Het wegtrekken van leerkrachten naar Caribisch Nederland of Nederland zelf zorgt voor een enorme braindrain en legt een extra zware druk op de schouders van de achterblijvers.

Er gaat vrijwel geen week voorbij of er steekt weer een probleem in het onderwijs de kop op. En zo gaat het al jaren. Soms wordt er een ad-hocmaatregel bedacht om de ontstane commotie daarover te sussen, maar meestal blijft de kwestie tot in lengte der dagen voortsudderen zonder dat er een permanente oplossing komt.

Wraakexercitie Rusland

De huidige regering is wat dat betreft geen haar beter. In plaats van dat OWC-minister Dirk Currie (NPS) de problemen bij kop en staart oppakt en probeert vertrouwen te creëren en gericht problemen probeert op te lossen, heeft hij zich in het eerste half jaar van zijn bewind vooral beziggehouden met het verwijderen van directeuren, onderdirecteuren en afdelingshoofden die daar door de VHP waren geplaatst.

Dat leek veel op een wraakexercitie ingegeven door vicepresident en NPS-voorzitter Gregory Rusland, die daarmee zijn gram haalde voor het mislukte coalitieavontuur met de VHP in de vorige regeerperiode, waardoor onder meer het avontuur van Levens voortijdig eindigde. Haar opvolger Henry Ori (VHP) bakte er vervolgens ook bitter weinig van.

Currie is sinds zijn aantreden vooral afwezig vanwege gezondheidsproblemen en verstopt zich met president Jennifer Geerlings-Simons achter het excuus dat er geen geld is voor ingrijpende salarisaanpassingen om de leerkrachten tevreden te houden. Wat overigens in schril contrast staat met de inmiddels veelbesproken absurde verhogingen die politici toebedeeld hebben gekregen en die voor veel boosheid in de samenleving zorgen.

De onderhandelingen van de regering met de onderwijsbonden verlopen uiterst moeizaam. Dat heeft mede te maken met het feit dat de ooit zo machtige vakbonden die moeten opkomen voor de leerkrachten door de politieke invloed geen schim meer zijn van wat ze ooit waren. Het is een verbrokkeld rommeltje met zo’n tien bonden, die elk hooguit voor hun eigen achterban opkomen. Daardoor kan er geen krachtige vuist meer worden gemaakt zoals vroeger, toen er zelfs regeringen ten val werden gebracht door lerarenstakingen.

Gezond onderwijsveld

Tegenwoordig laten veel vakbondsleiders zich schaamteloos eenvoudig verleiden door het spreekwoordelijke bordje tjauwmin of door een lucratieve functie. Zo palmde Chandrikapersad Santokhi vóór de verkiezingen van 2020 Reshma Mangre – voorzitter van de Bond van Leraren en de Alliantie voor Leerkrachten in Suriname – in en bezorgde haar het assembleelidmaatschap.

Dat was een zeer slimme zet, want zij hield de morrende achterban gedeisd, terwijl zij vanwege hun belabberde situatie alle recht hadden de straat op te gaan. Uiteindelijk werd ze kort voor de laatste machtswisseling beloond met een onder-directeurschap bij Havenbeheer.

“Er gaat vrijwel geen week voorbij of er steekt weer een probleem in het onderwijs de kop op. En zo gaat het al jaren”

Ronald Hooghart is een ander voorbeeld van een vakbondsfiguur die overliep naar de politiek. De straatvechter van weleer koos ook voor het grote geld en alle lucratieve extraatjes die bij een politieke carrière horen. Hij werd in 2015 parlementariër namens de NDP en daardoor werd de Centrale van Landsdienarenorganisaties, waarvan hij voorzitter was, in feite monddood gemaakt.

Leerkrachten die verbetering willen, zijn genoodzaakt zich buiten de door de politiek besmette vakbonden te bundelen en gezamenlijk op te komen voor hun rechten. Dat is geen oproep tot burgerlijke ongehoorzaamheid, maar om af te dwingen wat hen decennialang is ontzegd. Op de steun van de samenleving mogen ze waarschijnlijk wel rekenen, want een gezond onderwijsveld met gemotiveerde leerkrachten is in het belang van ieder kind. En dus op termijn voor onze toekomst; een toekomst waar politici totaal geen oog voor hebben.