BESCHOUWING — Het zwalkende buitenlandbeleid

door

Hoge buitenlandse gasten vliegen af en aan of ministers – en soms de president – reizen de wereld over om Suriname aan te prijzen als de nieuwe aantrekkelijke wereldspeler met de beloftevolle olievoorraden en tegelijk het groenste land op de aardbol. Echter, er ontbreekt vooral een nauwelijks doordacht plan om te proberen het land in de vaart der volkeren te brengen. Terwijl men zwalkt tussen de basmatirijst uit Pakistan en de liefkozende woorden van de Braziliaanse president Lula, ontbreekt een duidelijke een visie voor de lange termijn.

Tekst Armand SnijdersBeeld CDS & kabinet van de president

Ook voorgaande regeringen zetten meestal hoog in als het ging om het verbeteren en aanboren van buitenlandse contacten en het versterken van diplomatieke relaties. Vooral de vorige buitenlandminister Albert Ramdin vertoefde te pas en te onpas in allerlei landen. Hij informeerde de samenleving en De Nationale Assemblee zelden vooraf waar hij naar toe ging en wat het doel van de reis was. Hooguit dat het cruciaal was voor de ontwikkeling van Suriname – of woorden van gelijke strekking – dát hij daar was.

“Natuurlijk hoort een buitenlandminister naar andere landen te gaan om zijn werk te doen, maar het Surinaamse beleid op dit terrein komt wel erg onsamenhangend over”

Achteraf werden maar heel sporadisch de resultaten meegedeeld – als die er al waren. De reizen zouden bijdragen aan het versterken van de internationale positie van Suriname, maar de echte reden was vooral dat hij zijn eigen positie wilde versterken om de functie van secretaris-generaal bij de Organisatie van Amerikaanse Staten in de wacht te slepen. De echte voordelen die Suriname aan zijn overmatige reislust heeft gehad, waren op de vingers van hooguit één hand te tellen.

Grootspraak

Ramdin verklapte eind 2024 dat alle buitenlandse reizen de staatskas achttien miljoen US dollar per jaar kostten. Maar dat deze jaarlijks ook zo’n honderd miljoen US dollar hadden opgeleverd. Dat was grootspraak, want dat was in de boeken tussen 2020 en 2025 niet terug te vinden. Maar ondertussen reisde hij er naar hartenlust op los en riep zelfs diplomatieke posten in Marokko en Zwitserland in het leven, zonder dat ook maar iemand daar het nut van inzag. Daarnaast maakte hij de onvergeeflijke blunder door Israël te beloven een ambassade in Jeruzalem te openen, wat voor veel internationale én binnenlandse opschudding zorgde.

De NDP, die destijds in de oppositie zat, verweet Ramdin dat hij erop los reisde en noemde zijn vele buitenlandse missies spottend ‘snoepreisjes’, die weinig opleverden voor het land. De partij leverde felle kritiek op de honderdduizenden dollars aan staatsmiddelen die opgingen aan ‘businessclass-tickets, luxe hotelovernachtingen en daggelden voor de minister en zijn delegaties’. Herhaalde verzoeken in de assemblée om openheid van zaken over de exacte kosten en de samenstelling van de reisdelegaties werden door de bewindsman en de regerende VHP genegeerd.

Kritische bril terzijde

Maar nu er op Buitenlandse Zaken een paarse minister zit in de persoon van Melvin Bouva lijken ze bij de NDP de kritische bril compleet terzijde te hebben gelegd. Ook hij reist er op los – weliswaar tot nu toe minder dan zijn voorganger – en ook van hen krijgen we achteraf pas te horen dat hij op ’s lands kosten naar bijvoorbeeld Marokko, Colombia of Venezuela was gereisd.

Andere reizen werden wel min of meer gemeld; zo bezocht hij in zijn eerste jaar onder meer de Verenigde Staten, de Dominicaanse Republiek, Brazilië, Frankrijk, Saint Kitts en Nevis en Barbados. Natuurlijk hoort een buitenlandminister naar andere landen te gaan om zijn werk te doen, maar het Surinaamse beleid op dit terrein komt wel erg onsamenhangend over.

De regering heeft op papier wel een buitenlandbeleid gepresenteerd, dat vier centrale pijlers omvat. Het behoud van soevereiniteit staat daarbij voorop. Het land zal zich niet laten ‘dicteren door buitenlandse mogendheden of internationale organisaties’. Ook gaat men voor ‘assertieve en proactieve economische diplomatie’, waarbij nieuwe markten moeten worden geopend om ‘buitenlandse investeringen aan te trekken en exportmogelijkheden te creëren’.

Absolute zone van vrede

Ten aanzien van internationale en regionale spanningen (zoals rondom buurland Venezuela) kiest de regering-Simons voor “een neutrale opstelling en dialoog”. Het Caribisch Gebied moet daarbij gewaarborgd worden als een “absolute zone van vrede”, waarbij Suriname in geopolitieke conflicten geen partij kiest.

Echter, door geen standpunten in te nemen, lijkt het erop dat deze regering – een beetje laf – de kop in het zand steekt. Er is bijvoorbeeld geen duidelijke stelling genomen tegen de door Israël gepleegde genocide in Palestina en de Amerikaanse agressie in Iran, Venezuela en andere landen. Daarmee blijft men inderdaad neutraal maar tegelijkertijd laat men zich in feite “dicteren door buitenlandse mogendheden”, waardoor de soevereiniteit op het spel wordt gezet. Daarmee botsen dus twee van de vier beoogde pijlers.

De vierde pijler beoogt een veel actievere rol binnen de Caricom. Wat dat betreft is Bouva zeer actief, hoewel ook hij vooral open deuren intrapt door het land te presenteren als dé toekomstige voedselproducent van de regio. Dat hebben Ramdin en de vorige presidenten Chandrikapersad Santokhi (VHP) en Desi Bouterse (NDP) ook zo vaak gezegd.

Waardevolle lessen

Er zijn de laatste maanden ook heel wat buitenlandse gasten in Suriname geweest, die hun opwachting maakten bij de regering. Zo kwam de Singaporese minister van Buitenlandse Zaken Vivian Balakrishnan afgelopen week op bezoek bij president Jennifer Geerlings-Simons en Bouva. De minister was zeer enthousiast over de ontmoeting met zijn collega. “Het succes van Singapore heeft waardevolle lessen voor Suriname”, zei hij, kennelijk niet beseffend dat er heel veel voor nodig is om van Suriname ook een succesverhaal te maken en dat daarvoor een totaal andere – en vooral corruptievrije – politieke cultuur zal moeten ontstaan.

“Echter, door geen standpunten in te nemen, lijkt het erop dat deze regering – een beetje laf – de kop in het zand steekt”

Onder meer Duitsers, Marokkanen, Ghanezen, Emirati’s en Nederlanders stonden aan de poorten van het kabinet van de president en van ministeries om hun land te promoten en Suriname. Ook spraken beleidsmakers heel serieus met Pakistani over de handel in basmatirijst en zaaizaad. Maar wie nou wat aan wie moet gaan leveren en hoe dat precies in zijn werk zal gaan, is heel vaag.

Er is geen hond in Suriname die vraagt naar wat precies de bedoeling is. En al helemaal niet vanuit de grootste fractie in het parlement, de NDP. Waarschijnlijk weet de regering het ook niet, wat te maken heeft met gebrek aan een concreet beleid. En als dat al onbekend is voor de basmatirijst, dan geeft dat weinig hoop voor het zwalkende buitenlandbeleid. Dat leidt Suriname naar nergens. Maar er zullen nog heel wat snoepreisjes worden gemaakt voordat dit zal doordringen tot de beleidsmakers.

Gewezen president Chandrikapersad Santokhi (l) en Bibis-minister Albert Ramdin (r) in Guyana.