BESCHOUWING — Dramatisch benoemingenbeleid legt smet op president Geerlings-Simons

door

Dat het schort aan de geschiktheid, juiste vaardigheden en kennis van leidinggevenden bij staats- of parastatale bedrijven, hoeft geen betoog. Tal van bedrijven, waar de staat de baas van is, draaien al jaren of zelfs decennia met grote verliezen en zijn compleet kaalgeplukt door de mensen die daar de touwtjes in handen hebben. President Jennifer Geerlings-Simons zou proberen daar – voor eens en altijd – verandering in te brengen, maar vooralsnog gaan de wanpraktijken gewoon door.

Tekst Armand Snijders

Beeld dWT archief & CDS

Het staatshoofd heeft vrijdag tijdens een persconferentie van de regering tekst en uitleg gegeven over de belabberde situatie bij veel staatsbedrijven. De afgelopen weken is weer eens gebleken dat daar veel mis is. Verwezen kan worden naar de schandalen die rond functionarissen bij onder meer de Energiebedrijven Suriname (EBS), Grassalco, het Staatsziekenfonds en de Melkcentrale Paramaribo aan het licht kwamen. En daarnaast zijn er nog tal van andere ondernemigen waar de bedrijfsvoering te wensen overlaat.

Geen goede zaak

De president zei dat de manier waarop het er nu aan toe gaat “geen goede zaak” is. Ze wil daarom bijvoorbeeld dat het aanhoudende gebrek aan transparantie bij de staatsbedrijven wordt aangepakt. “Veel staatsbedrijven hebben een achterstand in hun jaarverslagen en dat is één van de dingen waaraan wordt gewerkt: het op tijd afronden van jaarverslagen om te kunnen volgen wat er gebeurt”, zo zei ze onder meer.

Het staatshoofd heeft daar gelijk in, maar het is slechts één van de vele problemen bij staatsondernemingen. Het grootste euvel is dat de meeste leidinggevende functies op voorspraak van de regeringspartijen worden ingevuld. Dat gebeurt doorgaans niet op basis van kennis en ervaring, maar of de persoon gunstig ligt binnen de partij die toevallig de voordracht mag doen.

‘De manier waarop Geerlings-Simons zaken aanpakt, leidt voorlopig ook tot niets.’

Of betrokkene goede intenties heeft met de onderneming in kwestie of het als een lucratieve ruif ziet waar onbeschaamd uit geroofd kan worden, is van ondergeschikt belang, zo blijkt. En anders worden vooral de belangen van de partij(en) behartigd.

Rand van de afgrond

De meeste leden van een raad van commissarissen (rvc) worden politiek benoemd, terwijl deze organen juist de belangrijke taak hebben de beslissingen van de directie te beoordelen en zo nodig in te grijpen als iets niet volgens de regels is gedaan. Omdat dit niet gebeurt, zijn veel staatsbedrijven kaalgeplukt en door wanbeleid naar de rand van de afgrond gebracht of daar al ingedonderd. Alleen met geld uit de staatskas kunnen die bedrijven overeind worden gehouden.

Dat is al decennia bekend. Een voorbeeld daarvan is natuurlijk de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij (SLM), waar al jaren iedere maand twee miljoen US dollar in moet worden gepompt om de vliegtuigen in de lucht te houden.

Veel van de problemen waar tal van staatsbedrijven in zitten, zijn deze regering niet aan te rekenen; de oorzaak daarvan ligt jaren of zelfs decennia geleden. Maar de manier waarop Geerlings-Simons zaken aanpakt, leidt voorlopig ook tot niets. Dat komt vooral doordat zij ook niet de juiste mensen aantrekt om de koe adequaat bij de horens te vatten teneinde bedrijven weer gezond te maken.

Doopceel niet doorgelicht

De president had bij haar aantreden in juli 2025 beloofd dat te zullen doen, maar ook dit staatshoofd komt er kennelijk niet onderuit vrijwel uitsluitend aan de coalitiepartijen gelieerde mensen te benoemen. Dat hoeft op zich geen probleem te zijn, mits de doopceel van de kandidaten goed zou zijn doorgelicht om te zien of ze wel de juiste bagage hebben om hun functie uit te voeren. In veel gevallen ontbreekt die bagage volledig, wat vragen is om problemen.

De recente benoeming van Stephano ‘Pakittow’ Biervliet in de rvc van de Maritieme Autoriteit Suriname (MAS) heeft bijvoorbeeld tot discussies geleid. Deze NDP’er, spoelde vóór de verkiezingen zijn geloofwaardigheid voorgoed door de wc, door zich op een paars verkiezingspodium uiterst beschamend uit te laten over Hindostanen, die volgens hem naar kronto oli zouden ruiken. Het kostte hem een verkiesbare plek op de kandidatenlijst, maar verder veroordeelde niemand binnen de NDP zijn uitspraak, ook voorzitter Geerlings-Simons niet.

Belachelijke suggestie

Tot veler verbazing mag hij nu dus iedere maand een smak geld opstrijken bij de MAS, waar hij geen enkele affiniteit mee heeft. Al vindt hij zichzelf wel geschikt, omdat hij eerder in de vissector heeft gezeten en vis en garnalen heeft verkocht. Dat is natuurlijk belachelijk, evenals de suggestie van minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme (TCT) dat de overheid moet inzetten op gerichte training en begeleiding van rvc-leden, als die onvoldoende competent zijn. Dat is de omgekeerde wereld: rvc-leden horen capabel genoeg te zijn om hun taak te verrichten, het is niet een soort stageplek waar je on the job kan leren.

De nieuwe raad van commissarissen bij de MAS, met onder anderen Stephano ‘Pakittow’ Biervliet (derde vanuit links), werd op 5 februari geïnstalleerd door president Jennifer Geerlings-Simons (m). Ook TCT-minister Raymond Landveld (r) was daarbij aanwezig.-.

Terecht zegt Abop-parlementariër Stanley Betterson dat parastatale bedrijven kapotgaan omdat er geen toezicht is doordat rvc-leden worden gezet “om te gaan oefenen”. “Mensen die totaal geen verstand hebben. Om bestuurs- of RvC-lid te zijn moet je een niveau hebben gelijk aan tenminste dat van de directeur. Of je moet die zelfs overstijgen. Maar hoe ga je die man of vrouw controleren als je niet eens kan vatten waarmee hij/zij bezig is? Hoe ga je die man of vrouw controleren als je niet eens weet wat een jaarrekening is?” zei Betterson in een interview.

Juiste vrouw of man

De president vindt kennelijk nu ook dat het echt allemaal anders moet en wil invoeren dat de rvc’s voortaan kwartaalverslagen beschikbaar stellen aan een nog op te zetten unit. Daardoor zou de regering niet langer “slechts aan het einde van het jaar zitten luisteren naar wat het bedrijf heeft gedaan”, zo onthulde ze vrijdag tijdens de regeringspersconferentie.

‘Hoe ga je die man of vrouw controleren als je niet eens weet wat een jaarrekening is?’ – Abop-parlementariër Stanley Betterson

Wie deze unit moet gaan beheren, zei het staatshoofd niet. Maar als deze ook weer door de politiek zal worden bemenst, schiet je daar weinig mee op. En welke sancties worden ingesteld als een verslag niet of niet bijtijds wordt afgeleverd? Want het kan allemaal nog zo mooi worden bedacht, aan de uitvoering schort het meestal.

Echter, belangrijkste is dat de juiste vrouw of man een bepaalde functie gaat vervullen en niet alleen maar wordt benoemd omdat zij of hij van een bepaalde politieke partij is. Anders zullen er waarschijnlijk in de toekomst nog heel wat politieke koppen gaan rollen. En dan wordt de smet op Geerlings-Simons alleen maar groter.