BESCHOUWING — De VHP ná Santokhi

door

De uitvaart/crematie van ex-president Chandrikapersad Santokhi is achter de rug. Hoe het nu verder moet met de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) nu haar voorzitter is overleden, is nog een raadsel. Voorlopig neemt Glenn Oehlers de honneurs waar. Zal de oude garde de macht weer grijpen, of zullen veelbelovende politici aan de touwtjes mogen gaan trekken? Mede daarvan zal afhangen of de oranje partij in de toekomst weer een bepalende factor in Suriname wordt.

Tekst Armand Snijders

Beeld dWT archief

Het plotselinge overlijden van Chandrikapersad Santokhi op 30 maart 2026 was voor vriend en vijand een enorme schok en laat een gapend gat achter binnen de VHP. Maar het betekent vreemd genoeg ook een zorg minder binnen de muren van De Olifant, waar een aanzienlijk deel van de leden al na de pijnlijke verkiezingsnederlaag van vorig jaar eigenlijk van Santokhi af wilde. Maar hij was niet van plan te wijken en wilde zichzelf in 2030 opnieuw in de strijd om het presidentschap werpen. Een revolte binnen de paleismuren van de VHP leek daarmee in de maak.

Een neerwaartse spiraal

Zoals het er nu naar uitziet, zal de bestuursverkiezing pas in 2027 worden gehouden, zoals al vóór de dood van Santokhi was bepaald. Zijn plotselinge heengaan is geen reden om de verkiezing te vervroegen. Ondervoorzitter Glenn Oehlers treedt voorlopig als tussenpaus op en zegt niet de ambitie te hebben om het voorzitterschap definitie te bekleden. Echter, er zijn voldoende mensen die denken dat zij de aangewezen persoon zijn om de partij te leiden.

Echter, het is voor de VHP vooral te hopen dat de leden een echte inbreng hebben bij het bepalen van de keuze voor een nieuwe leider en zich niet laten beïnvloeden door het grote geld van de elite binnen het huidige bestuur, zoals ook bij Santokhi het geval was. En waardoor de principes vaak aan de kant werden geschoven, met als gevolg dat de partij in een neerwaartse spiraal terecht is gekomen.

Je kan stellen dat de strijd om het leiderschap een allesbepalend duel wordt tussen ‘het kapitaal’, dat onlosmakelijk verbonden is met de ‘oude politiek’, en de jongere garde, die al tijden klaar staat om het roer over te nemen of daar in ieder geval geschikt voor is.

‘De partij zal zich kunnen onderscheiden door een open en eerlijke verkiezingsstrijd toe te staan, waarbij de kandidaten op hun eigen manier campagne kunnen voeren.’

Tot die laatste categorie behoort zeker Krishna Mathoera, die als derde op de VHP-kandidatelijst bij de verkiezingen van 25 mei 2025 maar liefst 10.510 stemmen kreeg. Daarmee was ze – weliswaar op gepaste afstand – verreweg het meest populair na Santokhi, waarbij aangetekend moet worden dat laatstgenoemde als lijsttrekker bovenaan de lijst stond en daardoor – bijna traditiegetrouw in de Surinaamse politiek – de meeste stemmen kreeg. Ruim vier keer zoveel.

Leiderschapskwaliteiten

Mathoera heeft nooit onder stoelen of banken geschoven dat ze de partij wel zou willen leiden als ze daar de kans toe krijgt. Maar die kans kreeg ze onder Santokhi nooit, maar wellicht is de tijd nu aangebroken.

Met haar 62 jaar is ze niet de allerjongste meer, maar van 2020 tot 2025 heeft ze als minister van Defensie bewezen leiderschapskwaliteiten te hebben en ook met haar openlijke kritiek op delen van Santokhi’s beleid haar mannetje te staan binnen de VHP – waar anderen zwegen en ‘ja en amen’ knikten. Het voordeel is daarnaast volgens de kenners dat ze een vrouw is en dat veel kiezers daar in 2030 een voorkeur aan zullen geven, ook gezien de betrekkelijke rust die huidig president Jennifer Geerlings-Simons ogenschijnlijk heeft gebracht.

De nummer twee op de kandidatenlijst van de VHP, oud-minister van Ruimtelijke Ordening en Milieu (ROM), Marciano Dasai behaalde bij de verkiezingen 9.194 stemmen en stond daarmee met stip op de derde plaats binnen de partij. Dat is bijvoorbeeld meer dan NPS-lijsttrekker Gregory Rusland (8.573) en Bronto Somohardjo (4.093), voorzitter van Pertjajah Luhur.

Dasai nam begin 2023 als de grote onbekende het stokje op ROM over en in de ruim 2,5 jaar produceerde hij een heuse nationale structuurvisie voor ruimtelijke ontwikkeling (2025-2050) die richting geeft aan duurzame en evenwichtige ruimtelijke planning. Dat is een unicum in dit land, waar altijd veel wordt beloofd maar zelden wat concreets van de grond komt.

No-nonsense doener

Omdat zijn ministerie na de verkiezingen werd opgedoekt en terechtkwam bij Openbare Werken én Olie en Gas moet worden gevreesd dat deze visie – in ieder geval voorlopig – in de ijskast belandt. Maar Dasai, die nu vrijwel onzichtbaar is als assembleelid, heeft daarmee wel een visitekaartje afgegeven; hij is een no-nonsense doener, die wars is van de vieze politieke spelletjes die doorgaans worden gespeeld.

Na de afstraffing van Santokhi werd – naast Mathoera – ook de naam Dasai nadrukkelijk genoemd binnen de VHP om de nu overleden voorzitter plaats over te nemen. Overigens, Dasai heeft zich nooit uitgelaten of hij de VHP wel wil leiden en zich – in het verlengde daarvan – eventueel kandidaat zou willen stellen voor het presidentschap. Een buitenlandse diplomaat heeft niet zo lang geleden Santokhi ook geadviseerd dat hij Dasai het roer moest laten overnemen, ook om aan te tonen dat zijn partij echt een bromkidyari is met een Javaan als leider. Maar Santokhi antwoordde dat daar de tijd nog niet rijp voor is.

Etnische scheidslijnen

En misschien had hij daarin wel gelijk, want de gevestigde orde binnen de muren van De Olifant denkt nog altijd te veel langs etnische scheidslijnen die het politieke landschap van tijd tot tijd ook zo verdelen. Binnen het bestuur hebben ze helemaal geen zin in vers bloed dat een frisse wind kan laten waaien, ook niet als dat ten goede komt aan de partij.

‘Binnen het bestuur hebben ze helemaal geen zin in vers bloed dat een frisse wind kan laten waaien, ook niet als dat ten goede komt aan de partij.’

Liever grijpt men terug op de echte, oude garde, die inmiddels ook mag worden gerekend tot de oude politiek. De leden van die oude garde draaien allang mee in De Nationale Assemblee en zijn voor de meeste Surinamers vertrouwde gezichten. Wat niet betekent dat ze populair zijn en dat ze een partij kunnen leiden.

De naam van Asiskumar Gajadien wordt zeer nadrukkelijk genoemd. Hij is fractievoorzitter van de partij in het parlement, waar hij sinds 2010 onafgebroken lid van is. Hij wist bij de stembusstrijd slechts 1.315 kiezers achter zich te krijgen; dat is zelfs aanzienlijk minder dan Mahinder Jogi (3.018) en Dew Sharman (2.069) die onder hem op de lijst stonden.

Een nieuwe kans

Met deze cijfers zou ook rekening moeten worden gehouden. Gajadien wordt daarnaast beschouwd als vertegenwoordiger van het bedrijfsleven – in het bijzonder van de niet geheel onbesproken Yokohama Group – waar hij nauwe banden mee zou hebben. Hij zou deze groep bovendien politiek beschermen. Dat werd mede aangewakkerd doordat Gajadien zich in het verleden openlijk erg positief heeft uitgelaten over de ontwikkelingsvisie die Yokohama heeft.

Echter, er zijn nooit keiharde juridische bewijzen gevonden voor belangenverstrengeling van zijn kant, maar door de indruk die bestaat is hij nu wel ‘besmet’, of dat nu terecht is of niet. Los van het feit dat hij totaal niet het charisma heeft van Santokhi, zal het alleen al om die reden voor de VHP hoogst onverstandig zijn om hem als kandidaat naar voren te schuiven. De kans dat dan nog meer kiezers zich van de partij afkeren, is dan levensgroot.

De VHP heeft – door het verscheiden van Santokhi – juist eindelijk de kans om in rustiger vaarwater te komen en zich de komende jaren voor te bereiden om het kleine gat met de NDP te dichten en opnieuw voor het presidentschap te gaan. Echter, dat zal niet lukken met Gajadien, verwachten de kenners.

Naast Mathoera en Dasai wordt – in mindere mate – Dew Sharman genoemd. En misschien dat er nog een andere ster binnen de VHP vóór de bestuursverkiezingen van 2027 zal opstaan. De partij zal zich kunnen onderscheiden door een open en eerlijke verkiezingsstrijd toe te staan, waarbij de kandidaten op hun eigen manier campagne kunnen voeren. Dan zullen de leden zich écht gehoord voelen en de partij mogelijk een hernieuwde kans geven.-.