Barima, de dood en het geloof

door

DE SNIJD / Armand Snijders

Ik heb de ontwikkelingen in het buurland rond de ramp met de motorboot Barima vanaf het begin op de voet gevolgd, zowel beroepsmatig als uit menselijk oogpunt. Immers, dergelijke drama’s maken altijd indruk op mij – en op de meeste mensen denk ik.

Ik heb in mijn leven al vaak verslag gedaan van ongelukken en rampjes/rampen, waarbij doden te betreuren waren. Als journalist kun je nooit helemaal je menselijke gevoelens aan de kant zetten, althans ik niet.

De Barima zonk met bijna tweehonderd opvarenden aan boord; 76 van hen werden uiteindelijk uit het water gered, 73 overleefden de ramp niet en tot nu toe worden nog minstens dertig mensen vermist. Dat zijn aantallen waar je het toch koud van krijgt, mede doordat er heel wat kinderen en gezinnen bij zaten.

Het valt mij altijd op – en verbaast mij eigenlijk – dat vrijwel iedereen in dergelijke gevallen troost zoekt in het geloof – bij God of één van zijn varianten. Nabestaanden bidden zich suf om de onmetelijke pijn te dragen. Dat mag natuurlijk en ik gun ze dat van harte, maar uiteindelijk zullen ze toch helemaal zelf met het ondraaglijke verlies moeten leren omgaan. Er is echt geen engeltje dat vanuit de hemel afdaalt en op je schouder komt zitten om je door de waarschijnlijk zwartste dagen van je leven te loodsen.

Geloof me, ik kan het weten. Na de moord op mijn dochter Ximena probeerden allerlei mensen mij te ‘bemoedigen’ dat ik mijn lot in handen van de Almachtige moest leggen en dat ik dan weer het plezier in mijn leven terug zou vinden. Als ik dan vroeg waar God was toen zij werd vermoord, kreeg ik allerlei lulverhalen waar geen touw aan was vast te knopen. Ik liet ze altijd maar kletsen en heb de draad met horten en stoten en met de steun van familie en vrienden weer zelf opgepakt, dus zonder niet-bestaande hogere machten.

Na Ximena’s dood ben ik met andere ogen – en minder afstandelijk – naar moorden, ongelukken en rampen gaan kijken. Toen ik in 2007 in Banda Aceh op Sumatra was om verslag te doen van de ‘naweeën’ van de megatsunami, die in 2004 in die provincie alleen al zo’n 170.000 mensen het leven had gekost, was het voor mij een echte eyeopener om te zien hoe mensen daar met verlies van soms wel vier of vijf kinderen omgingen.

Sindsdien ben ik mij veel meer bewust dat mijn verlies – hoe verschrikkelijk ook – eigenlijk wel meevalt in vergelijking met wat sommige andere mensen meemaken. Het is een heel schrale troost, maar toch.

Een kind verliezen is iets dat niemand zou moeten meemaken, zeker niet op zo’n manier. Dat geldt ook voor de tientallen kinderlevens die in Guyana verloren zijn gegaan – samen met vaders, moeders, opa’s en oma’s.

‘Ik had ze allebei, maar de zee sleurde mijn dochtertje uit mijn handen.’

De oorzaak van de ramp en wie daar voor verantwoordelijk voor zijn geweest en alles wat daar bij komt kijken, laat ik nu buiten beschouwing. Het gaat vooral om de hartverscheurende verhalen die naderhand naar buiten kwamen en waar ik kippenvel van krijg.

Zoals het relaas van de achttienjarige Alicia Atkinson; de jonge moeder wist met moeite zelf te overleven én haar tien maanden oude baby Tristan te redden, maar haar driejarige dochtertje Alicia zag ze in de genadeloze golven verdwijnen.

Ze lagen te slapen toen er paniek uitbrak aan boord van het schip. Instinctief greep ze haar beide kinderen vast en sprong in het donkere, meedogenloze water. “Ik had ze allebei, maar de zee sleurde mijn dochtertje uit mijn handen”, vertelt ze achteraf, waarna ze machteloos moest toekijken hoe haar kind in de krachtige Atlantische Oceaan verdween.

Een onbekende man gaf haar vervolgens een drijvende vinylrol, waar ze haar andere kindje op legde. Zelf bleef ze in het water en hield het kind stevig vast, vechtend tegen de ruwe zee, de beukende golven, uitputting en wanhoop. “Er waren momenten dat ik het wilde opgeven, maar elke keer dat ik naar mijn baby keek, wist ik dat ik moest doorzetten.”

Toen het na zo’n acht uur licht werd, werden de twee opgemerkt door reddingswerkers en in veiligheid gebracht. Het lichaam van de driejarige Alicia werd een paar uur later geborgen en is inmiddels aan de schoot der aarde – zoals het poëtisch wordt gezegd – toevertrouwd.

Zoals ook de vier lichamen van het gezin van Nathaniël Matabheek, die zijn vrouw Rachel en hun drie kinderen van acht, zeven en drie jaar in één klap verloor. Nathaniël en zijn broer Adam overleefden de scheepsramp, maar ze konden zijn vrouw en kinderen niet vinden. “We hadden onze kinderen Bijbelse namen gegeven – Nathaniël, Nathalia en Ezekiël – maar dat heeft ze niet mogen redden”, treurde de wanhopige vader. “Ik kan nu alleen maar hopen en bidden dat ze alle vier in goede handen zijn.”

Dit zijn slechts twee van de vele verhalen die zijn opgetekend. Momenteel krijgen Guyana en getroffenen alle mogelijke steun vanuit andere landen, zoals dat hoort. Het heel pijnlijke is dat de hulp vanuit buurland Suriname bitter tegenvalt. Terwijl de kustwacht van Brazilië, Frans-Guyana en Trinidad en Tobago te hulp zijn geschoten en Franse duikers de helpende hand bieden om het wrak te bergen in een poging nog meer vermisten te vinden, beperkt onze regering zich door – ongetwijfeld welgemeende – steunbetuigingen te sturen.

Want dat de schepen van de Surinaamse kustwacht door geldgebrek en achterstallig onderhoud out of order zijn – en dat ook niemand zich daar druk om lijkt te maken – is een schande van de bovenste plank. Hoe willen we als land ooit serieus worden genomen in de wereld, als we zelfs de meest basale zaken niet in orde hebben?

Gehoopt moet worden dat een ramp zoals met de Barima zich nooit in Suriname zal voltrekken, al valt dat met de slechte staat waarin de verschillende veerboten en andere overheidsvaartuigen verkeren niet uit te sluiten. Misschien moeten onze leiders zich ook maar suf bidden dat dit nooit zal gebeuren.-.

armand.snijders@gmail.com