Atompai verwerpt CCJ, pleit voor Nederlandse Hoge Raad

door

Commotie over ‘politieke kleur’ pg

PARAMARIBO – De voorgenomen hervorming van de rechterlijke macht heeft dinsdag in De Nationale Assemblee (DNA) opnieuw geleid tot een fel en soms chaotisch debat, waarin vragen en opmerkingen over politieke inmenging, institutionele onafhankelijkheid en de keuze voor de hoogste rechtsinstantie centraal stonden. Opnieuw werd duidelijk dat standpunten tussen oppositie en coalitie niet alleen ver uit elkaar lagen, maar dat ook intern in de coalitie en zelfs in partijfracties de standpunten niet op een lijn liggen..

NPS-assembleelid Poetini Atompai profileerde zich daarbij nadrukkelijk met standpunten die afwijken van zowel coalitiegenoten als zijn eigen fractieleider. Hij sprak zich uit tegen aansluiting bij het Caribbean Court of Justice (CCJ) en pleitte in plaats daarvan voor aansluiting bij de Hoge Raad der Nederlanden, met een Surinaamse kamer. Daarnaast haalde hij hard uit naar oud-president Chan Santokhi en de huidige leiding van het Openbaar Ministerie.Afwijzing CCJ en voorkeur voor NederlandVolgens Atompai is de roep om aansluiting bij het CCJ vooral politiek gemotiveerd en sluit deze onvoldoende aan bij de realiteit van het Surinaamse rechtssysteem. Hij benadrukte dat het Surinaamse recht historisch en inhoudelijk is gebaseerd op het Nederlandse recht en dat Surinaamse juristen in de praktijk veelvuldig verwijzen naar jurisprudentie van de Hoge Raad der Nederlanden. Verwijzingen naar uitspraken van het CCJ zijn volgens hem zeldzaam.Daarbij wees hij op de beperkte toegankelijkheid van het CCJ voor een groot deel van de Surinaamse bevolking. Afstand en kosten zouden een reële drempel vormen. “De mensen van Latour, Flora, Rangoe en Sunny Point hebben geen CCJ-geld,” stelde hij. Aansluiting bij de Hoge Raad der Nederlanden zou volgens Atompai niet alleen inhoudelijk logischer zijn, maar ook toegankelijker, zeker als er een Surinaamse kamer wordt ingericht.Een volledig eigen Surinaamse Hoge Raad ziet hij pas als een optie op langere termijn, wanneer het rechtssysteem organisatorisch en inhoudelijk voldoende is versterkt.Pleidooi voor college van procureurs-generaalEen tweede belangrijk punt in het betoog van Atompai was zijn krachtige pleidooi voor de instelling van een college van procureurs-generaal. Hij waarschuwde voor de risico’s van machtsconcentratie bij één procureur-generaal, die volgens hem leidt tot een situatie van “dominus litis” – heer en meester over vervolgingen.Atompai sprak uit eigen ervaring als voormalig voorzitter van de Surinaamse Politiebond. Hij zei politieke inmenging van nabij te hebben meegemaakt tijdens de vorige regeringsperiode, waarbij volgens hem rechtstreeks opdrachten werden gegeven over wie wel en niet moest worden vervolgd of opgesloten. “Voiceberichten, opdrachten, politieke veroordelingen – ik heb het gezien en gehoord,” aldus het assembleelid.Een meerhoofdig bestuur van het Openbaar Ministerie, gebaseerd op het principe van primus inter pares (de eerste onder gelijken), zou volgens hem zorgen voor meer transparantie, interne controle en bescherming tegen politieke beïnvloeding. Hij wees erop dat ook grote internationale organisaties en banken kiezen voor collegiale besturen.Verschillende meningen in NPSDe bijdrage van Atompai leidde onder andere tot kritische vragen van Dew Sharman, waarnemend fractieleider van de VHP. Sharman vroeg expliciet of Atompai sprak namens de NPS of op persoonlijke titel, aangezien NPS-fractieleider Jerrel Pawiroredjo zich een dag eerder juist vóór aansluiting bij het CCJ had uitgesproken. “Ik raak een beetje in de war door twee verschillende verhalen uit hetzelfde kamp,” merkte Sharman op.Atompai reageerde scherp en stelde dat binnen zijn partij ruimte bestaat voor uiteenlopende standpunten. De NPS kent volgens hem een traditie van interne discussie en vrije meningsvorming. “Bij ons wordt niet alles gedicteerd,” zei hij, benadrukkend dat hij lid is van de NPS en niet van de VHP.Commotie over uitlatingen over de pgHet debat nam op een gegeven moment ook een zeer geladen wending door een opmerking van VHP-assembleelid Ameerani Jarbandhan. Zij suggereerde dat wetswijzigingen rond het Openbaar Ministerie, waaronder het aanpassen van de pensioengerechtigde leeftijd van de procureur-generaal (pg), mogelijk verband houden met de politieke overtuiging van de pg. Zij wilde van de initiatiefnemers van de wetsvoorstellen weten of de politieke kleur van procureur-generaal Garcia Paragsing de reden is dat ze aaan de kant gezet zou moeten worden. Dat leidde tot felle reacties in de zaal. Ook uit haar eigen fractie.Assembleevoorzitter Ashwin Adhin greep in en stelde dat het onacceptabel is om de eventuele politieke kleur van de pg ter discussie te stellen. Ook VHP-lid Cedric van Samson en NDP-fractieleider Rabin Parmessar benadrukten dat onafhankelijke staatsinstituten niet gepolitiseerd mogen worden.Na een schorsing nam Dew Sharman afstand van de formulering van zijn partijgenote en sprak van een mogelijke “vergaloppering”. Het debat moest volgens hem gaan over instituties, niet over personen. Hij weet de uitspraken van Jarbandhan aan jeugdig enthousiasme.De rust keerde echter niet geheel terug. PL-fractieleider Bronto Somohardjo verwees opnieuw naar een politieke partij in relatie tot de pg, wat leidde tot nieuwe protesten. VHP-lid Krishna Mathoera noemde het “onkan, onbehoorlijk en ongepast” om de pg in een openbare vergadering een politiek etiket op te plakken. Somohardjo weigerde zijn woorden terug te nemen.Het debat maakte opnieuw duidelijk hoe gevoelig en gepolariseerd de discussie over de hervorming van de rechterlijke macht is.