Armoedig

door

GANGA / Sharda Ganga

Ze wachtten me op, op het schoolerf. We hadden net een toneelstuk gespeeld voor hun zesde klas (groep acht) van de basisschool en ze hadden genoten. Dat hadden ze meer dan genoeg laten merken. Toen ik terug naar de bus liep, renden ze me tegemoet, drie meisjes, zo divers als mijn land. “Het was mooi”, zeiden ze. “Komt u uit Holland?” “Nee hoor”, zei ik, “ik ben gewoon van hier. Maar waarom denken jullie dat?” “Om uw kleur”, giechelden ze eerst.

‘Mi gado’, gonsde het door mijn hoofd, ‘ik moet echt vaker in de zon gaan staan. Ik zie er in hun ogen uit als een vampier’. Maar ze gingen verder: “eigenlijk om hoe u praat”. “Hoe ik praat? Draai ik mijn tong?” “Nee, het was gewoon.” Daar moest ik op kauwen.

“Mooie praatjes over Heritage Month, waarderen van het eigene, trots op onze identiteit: het legt geen zoden aan de dijk”

Ik heb nauwelijks gesproken vóór, tijdens of na de voorstelling; daar kon hun idee dus niet vandaan komen. Later vroeg ik me af: ‘ze hadden gehoord dat ik het toneelstuk had geschreven. Ik wist zeker dat er niets Hollands aan dat taalgebruik was en ik wist ook zeker dat ze het goed hadden gevolgd en begrepen. Dat was te merken aan het nagesprek. Was het misschien omdat als er een extraatje is op school – een optreden, een bezoek of iets dergelijks – dat het negen van de tien keer gaat om een geïmporteerd product uit Nederland? Dachten ze daarom automatisch dat ik dus ook uit Nederland zou komen?’

Daar werd ik verdrietig en opstandig van. Zestig jaar ben ik nu. Vanaf mijn twintigste theater aan het maken. Een hiatus van langer dan tien jaar en dit is wat ik nu tegenkom. In de jaren dat ik superactief was, en vaak naar scholen ging met stukken, is die vraag mij nooit gesteld. Is er in die jaren zoveel veranderd, is de toestroom van Nederlandse producties naar scholen, zo erg toegenomen ten opzichte van Surinaamse? Er zijn toch meer Surinaamse makers, die best actief zijn op scholen.

Het is daarom op geen enkele manier goed te praten dat kinderen denken dat kunst- en cultuurmakers vooral uit Nederland komen. Het is de onwil en de onzin van ons niet bestaand kunst- en cultuurbeleid.

Als ik een grote toverstok had, dan zou ik op een aantal hoofden slaan. Heel hard. Je kunt geen land bouwen zonder investeringen in kunst en cultuur. Je kunt geen kinderen vormen die kritische denkers worden, die creativiteit waarderen, die leren samenwerken, de waarde van hun eigen ideeën en identiteit koesteren, als je ze niet de gelegenheid geeft in aanraking te komen met kunstuitingen. Als je hun talenten niet koestert en investeert in het ontwikkelen daarvan: dat is echt armoedig. Mooie praatjes over Heritage Month, waarderen van het eigene, trots op onze identiteit: het legt geen zoden aan de dijk.

Ik droom er al geruime tijd van dat de Nederlandse regering in haar eerste gebaar naar rechtzetten van het historische onrecht aan de nazaten van tot slaaf gemaakten, een deel van de middelen had omgezet in een permanent fonds dat werd belegd op de kapitaalmarkt (wel ethisch en groen), zodat, uit de rente opbrengsten daarvan, tot decennia na vandaag cultuurmakers en wetenschappers in Suriname een plek hadden waar ze terecht konden voor ondersteuning. Een plek waar het niet uitmaakt of je vriendjes bent met een toevallige regering of niet. Je wordt beoordeeld op je ideeën en de kwaliteit van je uitvoering en beheer van middelen.

Dat is wat overal ter wereld gebeurt als een regering of een filantroop flink wat kapitaal wil investeren in maatschappelijke initiatieven, in ontwikkeling, in goede doelen. Niet in één enkele keer een hap geld er tegenaan gooien zonder rekening te houden met lokale absorptiecapaciteit, maar denken op lange termijn, duurzaam, vernieuwend.

Maar wie weet, misschien staat er wel iemand op in dit land die roept: naast onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting,  is cultuur een absolute prioriteit voor het investeren van onze olie- en gasinkomsten. Kom hier met de investering voor ons eigen Cultuurfonds! Mijn oren zijn gespitst, maar het is al heeeel lang heeeel stil daar aan de Grote Combéweg/Van Rooseveltkade, allernaast de Nederlandse ambassade.

gangadwt@gmail.com