Armazoen maakt vrijheid en gevangenschap voelbaar

door

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

De wind speelt een bedrieglijk spel met de aanwezigen in de achtertuin van de Nola Hatterman Art Academy. Het geeft de illusie van vrijheid, terwijl paradoxaal genoeg binnen in een container via film het verhaal verteld wordt van Armazoen, dat in de slaventijd stond voor ‘handelswaar’. Dit woord is ook de naam van het project dat reist naar verschillende continenten. Het bestrijkt een dansfilm die geïnspireerd is door een verhaal van vijf vrouwen die overboord sprongen voor de kust van Angola waarbij in elk bezoekend land een randprogramma gekoppeld is.

De container is pikzwart van binnen en als de deur dichtgaat, is de focus alleen nog maar op wat er op het witte doek gebeurt. Het geluid van de zee is te horen terwijl een zwarte vrouw zonder opsmuk verschijnt. Eerst schijnt ze op de woorden te lopen van het scheepsjournaal waarin de verhalen van vijf vrouwen terloops zijn neergepend.

Ze sprongen overboord en wilden volgens het journaal de kade bereiken. Maar dat is zijn interpretatie. Mogelijk sprongen ze omdat ze de dood als vorm van vrijheid kozen boven een ingeklemde trip op een schip dat hen mogelijk toch het leven zou kosten. De vrouw maakt bewegingen die zowel aan acceptatie als aan verzet doen denken. Ze vervolgt haar beweging op iets dat lijkt op een scheepsdek waar anderen in gevangen zitten. En dan lijkt ze te kiezen: de film eindigt in een scène waarbij de vrouw in water lijkt te zijn gesprongen.

Oncomfortabel

Het is bewust geen comfortabele zit in de volle container. Het is staan of zitten op de vloer om na twintig minuten de openlucht weer te ervaren en weer de vrijheid te hebben om vrij te kunnen lopen en zitten. Dat maakt juist duidelijk hoe erg gevangenschap kan zijn, zelfs al duurt het maar twintig minuten terwijl er een kunstzinnige goede dansfilm speelt.

Het project is een initiatief van Monique Duurvoort en Afra Jonker die samen met Tolin Alexander van het ‘Forum Tolin Toli Masanga’ het initiatief namen om ook Suriname aan te doen. “Ik heb echt van de film genoten. Het raakt je echt. Je voelt de strijd bijna op je huid”, verklapt een bezoeker aan een ander terwijl we de frisse lucht inademen.

Lezing

Na de film is er een lezing waarbij Hilde Neus en Kamau Ware een interactieve presentatie geven over de Vrede van Breda in de binnenplaats van Fort Zeelandia. Bij de vrede van Breda maakten Nederland en Engeland afspreken over Suriname en New York. Daarbij werd de connectie gelegd tussen mensen die zich inzetten voor bewustwording over de impact van het slavernijverleden.

Ware was daarmee begonnen toen hij als gids en liefhebber van geschiedenis tijdens een rondleiding die hij gaf de vraag kreeg waarom de geschiedenis van de zwarte mensen niet aan bod kwam. “Ik besloot op dat moment er wat aan te doen en begon met een spirituele missie om plekken op te zoeken buiten de bestaande gebouwen waar die geschiedenis er wel is.” Dat leidde tot de oprichting van ‘Black Gotham Enterprise, een lokaal initiatief in New York waar een cultureel verdienmodel is gecreëerd om minder afhankelijk te zijn van donaties en sponsoring.

Nurdy Thursday

Hij krijgt ook veel vragen over zijn onderneming en zijn visie. Als een echte New Yorker zijn de antwoorden energiek en vol handbewegingen die zijn woorden kracht bijzetten. Donderdag is hij weer in Fort Zeelandia met Nurdy Thursday en dan zal Liesbeth Peroti een lezing houden over liederen die gezongen werden door mensen van Afrikaanse komaf in de achttiende eeuw. Ware: “If you are nerdy pull up and lets talk.”

Aan Armazoen zijn ook workshops gekoppeld waarbij artiesten na de film gezien te hebben worden gestimuleerd om met hun discipline te uiten wat de film bij hen te weeg bracht. “Zo moet het gaan resoneren”, zegt Alexander. FTTM doet dit project met sponsoring van de Nederlandse ambassade in samenwerking met het Surinaams Museum in Fort Zeelandia en de Nola Hatterman Art Academy.